KPSS Tarih · Sık karıştırılanlar
Erzurum ve Sivas Kongresi farkları
Sınavda en çok karıştırılan 17 bilgi, iki konunun kendi bilgi notlarından yan yana. Her satırda solda Erzurum Kongresi, sağda Sivas Kongresi.
23 Temmuz – 7 Ağustos 1919Erzurum KongresiErzurum Kongresi toplanış şekli ve amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal (milli) bir kongredir.4–11 Eylül 1919Sivas KongresiMillî Mücadele'nin tüm yurdu kapsayacak şekilde teşkilatlandırıldığı, tam bağımsızlık kararının kesinleştirildiği ulusal kongre.
Kısaca fark
- Temsil Heyeti'nin Bölgesel OlmasıErzurum'da kurulan Temsil Heyeti sadece Doğu Anadolu'yu temsil etme yetkisine sahiptir, ulusal değildir.
- Delege Sayısının Azlığı ve NedenleriSivas Kongresi ulusal bir kongre olmasına rağmen işgaller, İstanbul Hükûmeti'nin engellemeleri ve ulaşım güçlükleri nedeniyle 38 delegeyle toplanmış; Erzurum Kongresi'nden daha az delege katılmıştır.
- Kongrenin NiteliğiSivas Kongresi hem toplanış şekli hem de aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir.
- Erzurum ile Sivas'ın FarkıErzurum Kongresi toplanış bakımından bölgesel, kararları bakımından ulusaldır; Sivas Kongresi ise her iki bakımdan da ulusaldır ve Erzurum'da doğu illeri için alınan kararları bütün yurda yaymıştır.
Karşılaştırma tablosu
★ işaretli satırlar mutlaka bilinmeli.
| Konu | Erzurum Kongresi | Sivas Kongresi |
|---|---|---|
| Kongrenin Niteliği ★ | Erzurum Kongresi toplanış şekli ve amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal (milli) bir kongredir. | Sivas Kongresi hem toplanış şekli hem de aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir. |
| Milli Sınırlar (Misak-ı Milli'nin Temeli) ★ | Kongrede 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' maddesiyle milli sınırlardan ilk kez bahsedilmiştir. | Mondros Ateşkesi'nin imzalandığı tarihteki sınırlar içinde kalan vatan topraklarının bir bütün olduğu ve parçalanamayacağı kararı ulusal ölçekte kabul edilmiştir. |
| Manda ve Himayenin Reddi ★ | Erzurum Kongresi'nde 'Manda ve himaye kabul edilemez' denilerek tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda sömürgecilik ilk kez reddedilmiştir. | Kongrede Amerikan mandası tartışılmış, ancak tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. |
| Temsil Heyeti'nin Kurulması ★ | Amasya Genelgesi'nde kurulması fikri ortaya atılan Temsil Heyeti, 9 kişilik bir üye sayısıyla ilk kez Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur. | Temsil Heyeti'nin üye sayısı artırılmış ve 'Temsil Heyeti bütün vatanı temsil eder' kararıyla heyet tüm yurdu kapsayan bir yürütme organı hâline gelmiştir. |
| Kongre Tarihi ★ | Erzurum Kongresi 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanmıştır. | Sivas Kongresi 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında toplanmıştır. |
| Düzenleyen Cemiyetler ★ | Kongreyi Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk cemiyetleri ortaklaşa düzenlemiştir. | Yurttaki bütün millî cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmiştir. |
| Mebusan Meclisi'nin Toplanması ★ | Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclis denetimine girmesi talep edilmiştir. | Hükûmetin millet denetimine alınması için Osmanlı Mebusan Meclisi'nin hemen toplanması kararı alınmıştır. |
| Erzurum ile Sivas'ın Farkı ★ | Erzurum'da kurulan Temsil Heyeti sadece Doğu Anadolu'yu temsil etme yetkisine sahiptir, ulusal değildir. | Erzurum Kongresi toplanış bakımından bölgesel, kararları bakımından ulusaldır; Sivas Kongresi ise her iki bakımdan da ulusaldır ve Erzurum'da doğu illeri için alınan kararları bütün yurda yaymıştır. |
| Kongrenin Toplanma Amacı ★ | Kongre, Doğu Anadolu'da kurulması planlanan Ermeni devletine ve Trabzon civarındaki Rum Pontus tehlikesine karşı toplanmıştır. | Sivas Kongresi, yurdu işgalden kurtarmak için millî birliği sağlamak ve milletin sesini İstanbul'a ve dünyaya duyurmak amacıyla toplanmıştır. |
| Sivas Kongresi'ne Hazırlık | Erzurum Kongresi, kararları ve Temsil Heyeti'nin yapısı itibarıyla ulusal Sivas Kongresi'nin ön hazırlığı niteliğini taşımaktadır. | Sivas Kongresi'nde Erzurum Kongresi kararları temel alınmış; 'Doğu illeri' gibi bölgesel ifadeler 'bütün vatan' olarak değiştirilerek kararlar tüm yurdu kapsayacak biçimde kabul edilmiştir. |
| Azınlıklara Ayrıcalık Verilememesi | Hristiyan azınlıklara siyasi hakimiyeti ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır. | Hristiyan azınlıklara siyasi egemenliği ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır. |
| Kongreyi Destekleyen Gazeteler | Kongre kararları Albayrak, Hadisat ve Le Pays (Enver-i Şarkiye) gazeteleri aracılığıyla halka duyurulmuştur. | Millî Mücadele'nin sesini duyurmak ve kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla Sivas'ta İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmıştır. |
| Tutuklama Emri | Kongre hazırlıkları sırasında İstanbul Hükümeti (Damat Ferit) Mustafa Kemal'in tutuklanmasını ve İstanbul'a gönderilmesini istemiştir. | Damat Ferit Hükûmeti'nin desteğiyle Elazığ Valisi Ali Galip, İngiliz Binbaşı Noel ile birlikte Sivas Kongresi'ni basıp Mustafa Kemal'i tutuklamayı planlamış; girişim önceden haber alınarak önlenmiştir. |
| Delege Sayısının Azlığı ve Nedenleri | Kongreye Bitlis, Erzurum, Sivas, Trabzon ve Van illerinden delegeler katılmıştır. | Sivas Kongresi ulusal bir kongre olmasına rağmen işgaller, İstanbul Hükûmeti'nin engellemeleri ve ulaşım güçlükleri nedeniyle 38 delegeyle toplanmış; Erzurum Kongresi'nden daha az delege katılmıştır. |
| İşgal ve Müdahaleye Karşı Birlikte Direniş | Kongrede 'Kuvay-ı Milliye'yi tek kuvvet tanımak ve milli iradeyi hakim kılmak temel esastır' kararı alınmıştır. | Vatanın herhangi bir parçasına yapılacak her türlü işgal ve müdahaleye karşı milletçe birlikte savunma ve direnme kararı alınmıştır. |
| Kongre Başkanlığı | Erzurum Kongresi'nde oluşturulan Temsil Heyeti'nin başkanlığına Mustafa Kemal seçilmiştir. | Kongrenin açılışında başkanlık konusunda delegeler arasında tartışma yaşanmış, yapılan seçimle Mustafa Kemal Paşa kongre başkanı olmuştur. |
| Dış Yardım Şartı | Bağımsızlığımızı zedelememek kaydıyla, sömürgecilik amacı gütmeyen dış yardım kabul edilebileceği belirtilmiştir. | Devletin bağımsızlığına ve ülke bütünlüğüne saygılı olan, sömürgecilik amacı gütmeyen devletlerin yardımlarının kabul edilebileceği belirtilmiştir. |