Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî konu anlatımı
★ işaretli bilgiler mutlaka bilinmeli.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî maddeleri
Millî Sınırların TanımıMisak-ı Millî'ye göre Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada (30 Ekim 1918) işgal edilmemiş olan, Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı topraklar bölünmez bir bütündür.
Referandum İstenen BölgelerMisak-ı Millî'de kendi isteğiyle anavatana katılmış Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum), durumu belirsiz olan Batı Trakya ve işgal altındaki Arap toprakları için halk oylaması (referandum) istenmiştir.
Boğazlar KararıMisak-ı Millî'de İstanbul şehri ve Marmara Denizi'nin güvenliğinin sağlanması şartıyla, Boğazların dünya ticaretine açılabileceği kabul edilmiştir.
Azınlık Hakları (Mütekabiliyet)Misak-ı Millî'de azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanların da aynı haklardan yararlanması şartına (uluslararası eşitlik / mütekabiliyet ilkesine) bağlanmıştır.
Kapitülasyonların Kesin ReddiMisak-ı Millî'de millî ve ekonomik gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali sınırlamaların (kapitülasyonların) asla kabul edilemeyeceği vurgulanarak tam bağımsızlık hedeflenmiştir.
Dış Borçlar VurgusuMisak-ı Millî'de kapitülasyonların reddedilmesinin hemen ardından, dış borçların ödenme şartlarının da bu tam bağımsızlık esasına aykırı olamayacağı belirtilmiştir.
Ne zaman, nerede, neden?
Misak-ı Millî'nin Kabul TarihiMisak-ı Millî (Millî Ant), 28 Ocak 1920 tarihinde Son Osmanlı Mebusan Meclisinin gizli oturumunda kabul edilmiştir.
İstanbul'un Resmen İşgaliMisak-ı Millî kararlarının mecliste onaylanması ve geri alınmaması üzerine İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiştir.
Yapı ve teşkilat
Felah-ı Vatan Grubunun KurulmasıMebusan Meclisindeki milletvekilleri, Mustafa Kemal'in istediği Müdafaa-i Hukuk Grubu yerine 'Felah-ı Vatan' (Vatanın Kurtuluşu) adlı grubu kurmuşlardır.
Müdafaa-i Hukuk Grubu Kurma İsteğiMustafa Kemal, Ankara'ya gelen milletvekillerinden mecliste birlikte hareket edebilmek için 'Müdafaa-i Hukuk' adında bir siyasi grup kurmalarını istemiştir.
Mebusan Meclisinin Kapatılmasıİşgal sonrası üyelerinin tutuklanması veya Anadolu'ya kaçmasıyla işlevini yitiren Son Osmanlı Mebusan Meclisi, 11 Nisan 1920'de Padişah Vahdettin tarafından resmen kapatılmıştır.
Önemli kişiler
Mustafa Kemal'in Seçildiği İlMustafa Kemal, Son Osmanlı Mebusan Meclisi için yapılan seçimlerde Erzurum milletvekili (mebusu) olarak seçilmiştir.
Mustafa Kemal'in Meclis Başkanlığı İsteğiMustafa Kemal, meclis dağıtılırsa başkanı sıfatıyla meclisi güvenli bir yerde toplayabilmek için milletvekillerinden kendisini Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne başkan seçmelerini istemiştir.
Meclisin Basılması ve Sürgünlerİstanbul'u resmen işgal eden İtilaf Devletleri, millî iradeyi kırmak amacıyla Şehzadebaşı Karakolunu ve Mebusan Meclisini basarak milletvekilleri ile aydınları Malta'ya sürgün etmiştir.
Önemi ve sonuçları
Ankara'nın Merkez Seçilme NedenleriAnkara'nın Millî Mücadele'nin merkezi seçilmesinde; işgal edilmemiş olması, ulaşım ve telgraf ağının merkezinde bulunması ile Batı Cephesi'ne yakınlığı etkili olmuştur.
İstanbul'un İşgal Nedeniİtilaf Devletleri, Mebusan Meclisinin bağımsızlık ilkesinden taviz vermeyen Misak-ı Millî kararlarını kabul etmesi üzerine, bu kararları geri aldırtmak için İstanbul'u işgal etmiştir.
Uygulamalar ve atılan adımlar
Olağanüstü Meclis İçin GenelgeMustafa Kemal Paşa, 19 Mart 1920'de yayımladığı genelgeyle, milletin bağımsızlığını korumak için Ankara'da 'olağanüstü yetkilere sahip bir meclis' (TBMM) toplanacağını duyurmuştur.
Haberleşmenin KesilmesiMustafa Kemal, İstanbul'un işgaline tepki olarak alınan ilk önlemlerden biri olarak Anadolu'nun İstanbul Hükûmeti ile olan her türlü telgraf ve posta haberleşmesini kesmiştir.
Demiryollarının Tahribiİtilaf Devletlerinin İstanbul'dan Anadolu'ya asker sevkiyatını engellemek amacıyla Geyve ve Ulukışla demiryolları tahrip edilmiştir.
İtilaf Subaylarının Tutuklanmasıİtilaf Devletlerinin Türk milletvekillerini Malta'ya sürgün etmesine misilleme olarak, Mustafa Kemal'in emriyle Anadolu'da bulunan İtilaf subayları tutuklanmıştır.
Vergi Gönderiminin YasaklanmasıMustafa Kemal'in işgale karşı aldığı önlemler kapsamında, İstanbul Hükûmeti'nin mali gücünü kırmak amacıyla Anadolu'dan toplanan resmi vergi ve paraların İstanbul'a gönderilmesi yasaklanmıştır.
Önceki ve sonraki olaylarla bağı
İstanbul'un İşgalinin Sonucuİstanbul'un resmen işgali ve meclisin dağıtılması, millî iradeyi yok etme amacı taşısa da doğrudan Ankara'da TBMM'nin açılmasına (millî egemenliğin tam sağlanmasına) zemin hazırlamıştır.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî ile sık karıştırılanlar
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî en çok Erzurum Kongresi ile karıştırılır. Aynı konudaki bilgiler yan yana:
Misak-ı Millî ve Millî Egemenlik AyrımıMisak-ı Millî, sadece vatanın sınırlarını ve dışa karşı bağımsızlığı hedefleyen bir belgedir; kararları içinde 'millî egemenlik' (rejimi değiştirme, saltanatı kaldırma) vurgusu yer almaz.
Konu
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî
Erzurum Kongresi
Millî Sınırların Tanımı
Misak-ı Millî'ye göre Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada (30 Ekim 1918) işgal edilmemiş olan, Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı topraklar bölünmez bir bütündür.
Kongrede 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' maddesiyle milli sınırlardan ilk kez bahsedilmiştir.
Azınlık Hakları (Mütekabiliyet)
Misak-ı Millî'de azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanların da aynı haklardan yararlanması şartına (uluslararası eşitlik / mütekabiliyet ilkesine) bağlanmıştır.
Hristiyan azınlıklara siyasi hakimiyeti ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî örnek soruları
Kendini dene: şıkka dokun, cevabı ve açıklamayı hemen gör. İlk 1 soru doğrudan bu konudan, diğerleri aynı dönemden. Hepsi ücretsiz soru havuzundan.
SORU 1 / 5Bu konudan
Mustafa Kemal Paşa, Son Osmanlı Mebusan Meclisi seçimlerinde Erzurum mebusu seçilmesine rağmen payitahtın işgal tehdidi altında bulunması sebebiyle İstanbul'a gitmemiştir. Ancak İstanbul'a gidecek mebus heyetlerinden, kendisini gıyabında 'Meclis Başkanı' seçmelerini ısrarla talep etmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın bu talebi meclis kürsüsünde şahsi bir unvan veya makam arayışı olmayıp, tamamen anayasal meşruiyet prensiplerine dayanan ileri görüşlü bir stratejinin ürünüdür. Mustafa Kemal Paşa’nın gıyaben Meclis-i Mebusan Reisi seçilmeyi hedeflemesindeki temel hukuki ve siyasi gaye aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E. Kanun-ı Esasî'ye göre meclis başkanı meclisi toplantıya çağırma yetkisine sahipti. Mustafa Kemal, meclis kapatıldığı takdirde bu yetkiyle parlamentoyu Anadolu'da hukuken yeniden toplayabilmeyi amaçlamıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Heyet-i Temsiliye'nin halkı doğru bilgilendirme, İtilaf Devletleri ile Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin yürüttüğü aleyhte propagandaları bertaraf etme ve kongre kararlarını millete ulaştırma gayesiyle Sivas Kongresi esnasında Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat adını koyarak çıkartılmasını sağladığı, Millî Mücadele hareketinin ilk resmî yayın organı niteliğindeki gazete aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D. Sivas Kongresi'nde Mustafa Kemal Paşa'nın girişimiyle kurulması kararlaştırılan ve 14 Eylül 1919'da yayına başlayan İrade-i Milliye, Heyet-i Temsiliye'nin ve Millî Mücadele'nin ilk yayın organıdır. Hâkimiyet-i Milliye ise Temsil Heyeti Ankara'ya taşındıktan sonra (10 Ocak 1920) yayımlanmaya başlamıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Mustafa Kemal Paşa'nın İzmir'in işgali üzerine valiliklere ve komutanlıklara genelge göndererek mitingler düzenlenmesini ve işgallerin Babıali'ye çekilecek telgraflarla protesto edilmesini istediği ilk tarihî belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A. İzmir'in işgalini protesto etmek amacıyla mitingler ve telgraflar düzenlenmesini isteyen ilk belge Havza Genelgesi'dir.
Bu bilgi takıldı mı? Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Amasya Genelgesi'nin 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesinde geçen kavramların karşılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Doğru cevap: E. 'Milletin bağımsızlığı' = Amaç; 'Milletin azim ve kararı' = Yöntemdir.
Bu bilgi takıldı mı? Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Milli Mücadele yıllarında İstanbul'daki İtilaf depolarından Anadolu'ya gizlice silah ve mühimmat kaçıran, subay sevkiyatını organize eden ve istihbarat toplayan yeraltı teşkilatı hangisidir?
Doğru cevap: E. Karakol Cemiyeti ve devamındaki Mim Mim (M.M.) Grubu, İstanbul'dan Anadolu'ya silah kaçıran istihbarat teşkilatıdır.
Bu bilgi takıldı mı? Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.