Adverbial clauses: zaman, sebep, amaç ve sonuç bağlaçları

Zarf cümleciklerini anlam ilişkisine göre grupla: zaman, sebep, amaç ve sonuç; bağlaç ile edat farkını ve -ing, having done kısaltmalarını sınav kalıplarıyla öğren.

6 durakYDS · YÖKDİL · YDT
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
BAĞLAÇ · ZAMAN

Adverbial clauses: zarf cümleciği ve zaman bağlaçları

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSince ve for arasındaki fark nedir, present perfect continuous ne zaman kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Perfect ve future tenses). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Since bir başlangıç noktası verir (since 2019, since she moved), for ise bir süre uzunluğu (for three years, for a long time). İkisi de şimdiye uzanan süre anlatırken present perfect ister. Present perfect continuous (have been + V-ing) eylemin süreç olarak devam ettiğini vurgular: She has been working here since 2019.

Since, for ve perfect continuous

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Adverbial clause nedir, when, while, as soon as, until gibi zaman bağlaçlarından sonra hangi zaman kullanılır?

Kısa cevap: Adverbial clause (zarf cümleciği), ana cümleye zaman, sebep, amaç ya da sonuç ilişkisi ekleyen ve bir bağlaçla başlayan yan cümledir. Zaman bağlaçlarından (when, while, as soon as, until, once) sonra gelecek anlamı simple present ile verilir, will gelmez: I will call you when I arrive. (Varınca seni arayacağım.)

Sınavda bir boşluğun önünde ve arkasında iki tam cümle görüyorsan, aradığın şey büyük olasılıkla bir bağlaçtır; hangi bağlaç olduğunu ise iki cümle arasındaki anlam ilişkisi söyler.

Bir cümle iki parçadan oluşabilir: tek başına durabilen ana cümle (main clause) ve ona bağlaçla eklenen, tek başına duramayan yan cümle. Yan cümle ana cümledeki eylemin ne zaman, neden, ne amaçla ya da hangi sonuçla gerçekleştiğini söylüyorsa ona adverbial clause, yani zarf cümleciği denir. The meeting started after the manager arrived. (Toplantı müdür geldikten sonra başladı.) cümlesinde after the manager arrived kısmı “ne zaman?” sorusunu cevaplar.

YDS ve YDT'de bağlaç soruları en kalabalık dil bilgisi grubudur: dil bilgisi bölümünde, cloze testte ve cümle tamamlamada tekrar tekrar karşına çıkar. Soru hep aynı iki şeyi yoklar: boşluk cümle mi yoksa isim mi alıyor ve iki parça arasındaki anlam ilişkisi ne?

Bağlaç sorusunu çözmek için önce iki parça arasındaki ilişkiyi adlandır; doğru bağlaç o kutudadır.Görsel: Sınav Defteri

Zaman bağlaçları

Sık sorulan zaman bağlaçları
BağlaçTürkçesiÖrnek
when-dığında, -ıncaWhen the bell rang, the students left. (Zil çalınca öğrenciler çıktı.)
while / as-ken (süren eylem)While I was cooking, the phone rang. (Yemek yaparken telefon çaldı.)
as soon as / the moment-ır -mazAs soon as the data arrive, we will start. (Veriler gelir gelmez başlayacağız.)
oncebir kez -dıktan sonraOnce you learn the rule, the questions get easier. (Kuralı bir kez öğrenince sorular kolaylaşır.)
until / till-e kadarStay here until I come back. (Ben dönene kadar burada kal.)
since-den beriShe has worked here since she graduated. (Mezun olduğundan beri burada çalışıyor.)
whenever / every timeher -dığındaEvery time I visit them, they cook for me. (Onları her ziyaret ettiğimde bana yemek yapıyorlar.)

Zaman cümleciğinde will yok

Perfect ve future tenses sayfasında gördük: zaman bağlacının ardından gelecek anlamı simple present ile, “önce bitmiş olma” anlamı present perfect ile verilir. I will lend you the book after I have read it. (Kitabı okuduktan sonra sana ödünç vereceğim.) Ana cümle gelecek zamanda ama yan cümle şimdiki zamandadır. Geçmişte aynı mantık past perfect'e kayar: After she had read the letter, she burned it. (Mektubu okuduktan sonra yaktı.)

When ile while arasındaki fark, Present ve past tenses sayfasında gördüğümüz gibi süreçtir: kısa, ani eylem when ile; uzun süren arka plan eylemi while ile verilir. As da “-ken” anlamında kullanılabilir, ama sebep anlamı da taşıdığı için cümlenin geri kalanına bakmadan karar verme.

Akılda kalsın: Zaman bağlacı bir “kapı”dır: kapıdan sonra will girmez. Gelecekte olacak bir şeyi bile when I arrive, as soon as it stops diye şimdiki zamanla söylersin; will yalnız ana cümlede kalır.
Sınavda

Nasıl sorulurBağlaç verilir, yan cümledeki fiil boşluk olur ya da tersi.

TuzakTuzak, yan cümleye will koyan şıktır: ana cümle gelecek zamanda olduğu için öğrenci will'i doğal sanır. İkinci tuzak since'tir: “-den beri” anlamında ana cümle present perfect ister; şıklarda simple past olan ana cümle varsa elenir.

⇄Bilgi eşleştirme bağlaç → anlam

?Soru çöz

The committee will announce the results as soon as it ---- all the applications.

✓ B. As soon as bir zaman bağlacıdır; gelecekte bitmiş olacak eylem present perfect (ya da simple present) ile verilir. A zaman cümleciğine will konmaz; C ana cümle gelecekken simple past zaman uyumunu bozar; D would geçmişteki geleceği anlatır, ana cümledeki will ile uyuşmaz.
BAĞLAÇ · ZAMAN

By the time, until, no sooner…than: sınavın sevdiği zaman kalıpları

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaFuture perfect nedir, by 2030 gibi ifadelerle nasıl kullanılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Perfect ve future tenses). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Future perfect (will have + V3) gelecekteki bir andan önce tamamlanmış olacak eylemi anlatır: By 2030, the company will have opened 50 new stores. By + gelecek zaman ifadesi ya da by the time + V1 ile gelir. Future perfect continuous (will have been + V-ing) o ana kadar sürecek etkinliğin süresini vurgular.

Future perfect

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

By the time ile until farkı nedir, no sooner...than ve hardly...when nasıl kullanılır?

Kısa cevap: By the time “-dığında çoktan” anlamı taşır ve ana cümlede perfect zaman ister: By the time we arrived, the film had started. (Vardığımızda film başlamıştı.) Until bir sürecin bittiği sınırı verir. No sooner…than ve hardly…when “-ır -maz” demektir; past perfect ile kurulur, cümle başındaysa devrik olur.

“Vardığımızda film başlamıştı.” ile “Biz varana kadar film başlamadı.” cümleleri aynı iki olaydan söz eder ama birbirinin tam tersini söyler.

By the time: o ana kadar bitmiş

By the time, yan cümledeki an geldiğinde ana cümledeki eylemin çoktan bitmiş olduğunu söyler. Bu yüzden ana cümle bir perfect zamandır: yan cümle simple past ise ana cümle past perfect, yan cümle simple present ise ana cümle future perfect. By the time you read this message, I will have left the country. (Bu mesajı okuduğunda ülkeden ayrılmış olacağım.) Zaman uyumu sorularının en sık kalıbı budur; Perfect ve future tenses sayfasında gördüğümüz future perfect burada işe yarar.

Until ve not … until

Until bir eylemin sürdüğü sınırı verir: The museum stays open until 8 p.m. (Müze akşam 8'e kadar açık kalır.) Olumsuz cümlede Türkçeye “ancak … -ince” diye çevrilir: He didn't notice the error until he read the report again. (Hatayı ancak raporu yeniden okuyunca fark etti.) Akademik metinlerin sevdiği vurgulu biçim It was not until … that kalıbıdır: It was not until 1928 that penicillin was discovered. (Penisilin ancak 1928'de keşfedildi.)

By the time'da ana eylem önce biter; until'de süren eylem sınıra kadar uzanır; no sooner'da iki olay art arda gelir.Görsel: Sınav Defteri

No sooner…than, hardly…when

İki olayın hemen arka arkaya olduğunu vurgulamak için no sooner … than ya da hardly / scarcely / barely … when kullanılır. İlk olay past perfect, ikinci olay simple past'tır. Kalıp cümle başına gelirse yardımcı fiil özneden önce geçer (inversion, devrik yapı): No sooner had I sat down than the phone rang. (Oturur oturmaz telefon çaldı.) Hardly had the plane landed when the passengers stood up. (Uçak iner inmez yolcular ayağa kalktı.) Eşleri karıştırma: no sooner'ın eşi than, hardly'nin eşi when'dir (ya da before).

By the time, until, before: karıştırılan üçlü
BağlaçNe söyler?Ana cümledeÖrnek
by the timeo ana kadar bitmişpast / future perfectBy the time he called, I had gone to bed. (Aradığında yatmıştım.)
untilo ana kadar sürdüsüren ya da olumsuz eylemI waited until he called. (O arayana kadar bekledim.)
beforeondan önceher zamanI had dinner before he called. (O aramadan önce akşam yemeğini yedim.)
Akılda kalsın: By the time = “o an geldiğinde çoktan” → ana cümle perfect. Until = “o ana kadar sürdü”. Eşler: no sooner ↔ than (ikisi de karşılaştırma kökenli: sooner … than), hardly ↔ when.
Sınavda

Nasıl sorulurBy the time verilip ana cümlenin zamanı sorulur ya da no sooner ile başlayan cümlede devrik yapı yoklanır.

TuzakTuzak, by the time'dan sonra ana cümleye simple past koymaktır: “By the time we arrived, the film started.” anlamca “vardığımız anda başladı” olur ve kalıba uymaz. Devrik kalıpta tuzak, düz sıralı şıktır (No sooner I had…). Hardly'li şıkta than görürsen ele.

?Soru çöz

No sooner ---- the stage than the audience began to applaud.

✓ D. No sooner cümle başındadır; yardımcı fiil özneden önce gelir ve ilk olay past perfect'tir. A zaman doğru ama devrik yapılmamış; B present perfect geçmişteki iki ardışık olayla uyuşmaz; C no sooner…than kalıbına when eklenmez, when hardly'nin eşidir.

▭Boşluk doldurma

By the time the rescue team reached the village, the floodwater two metres. (Kurtarma ekibi köye ulaştığında sel suyu iki metre yükselmişti.)

Please stay inside the building the alarm stops. (Alarm susana kadar lütfen binanın içinde kalın.)

had risenuntilroseby the time
BAĞLAÇ · SEBEP

Sebep bağlaçları: because mı, because of mu?

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Because ile because of farkı nedir, since, as, now that ve due to nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Because, since, as ve now that bağlaçtır; ardından özne ve yüklemi olan bir cümle gelir. Because of, due to, owing to ve on account of ise edattır; ardından isim ya da -ing gelir: The match was cancelled because of the rain. (Maç yağmur yüzünden iptal edildi.) Sınav en çok bu ayrımı yoklar.

“Yağmur yüzünden” ile “yağmur yağdığı için” aynı sebebi söyler; İngilizcede ikisini ayıran tek şey boşluktan sonra gelen sözcüklerin yapısıdır.

Sebep ilişkisini kurmanın iki yolu vardır. Bağlaç (conjunction) bir cümle bağlar: because the roads were icy (yollar buzlu olduğu için). Edat (preposition) bir isim öbeği bağlar: because of the icy roads (buzlu yollar yüzünden). Anlam aynıdır; seçimi boşluktan sonra yüklem olup olmadığı belirler. Bu ayrım bir sonraki sayfada although ile despite arasında da aynen karşına çıkacak.

Sebep: bağlaç mı, edat mı?
Bağlaç (+ özne + yüklem)Edat (+ isim / -ing)Örnek
becausebecause ofHe was late because the bus broke down. / He was late because of the bus.
since, asdue to, owing toAs the demand rose, prices increased. / Owing to the rising demand, prices increased.
due to the fact thaton account ofThe flight was delayed on account of a technical fault. (Uçuş teknik bir arıza yüzünden ertelendi.)
now thatthanks toThanks to the new law, more women started businesses. (Yeni yasa sayesinde daha çok kadın iş kurdu.)
given thatgiven, in view ofGiven the risks, the plan was cancelled. (Riskler göz önüne alınınca plan iptal edildi.)

Since ve as: iki anlamlı bağlaçlar

Since hem “-den beri” hem “-dığı için” demektir. Ayırt etmenin yolu ana cümlenin zamanıdır: Since he moved to Izmir, he has been working at a hospital. (İzmir'e taşındığından beri hastanede çalışıyor; present perfect → zaman.) Since he lives near the hospital, he walks to work. (Hastaneye yakın oturduğu için işe yürüyerek gidiyor; simple present → sebep.) As ise zaman (-ken), sebep (-dığı için) ve benzerlik (-dığı gibi) bildirebilir; cümlenin geri kalanı hangisi olduğunu söyler.

Now that “madem ki, artık … olduğuna göre” anlamıyla yeni ortaya çıkmış bir durumu sebep yapar: Now that the exams are over, we can relax. (Sınavlar bittiğine göre artık rahatlayabiliriz.) Akademik metinlerde in that (“-dığı için, şu bakımdan ki”) de görülür: The study is important in that it is the first of its kind. (Çalışma türünün ilk örneği olması bakımından önemlidir.)

Akılda kalsın: “of” gördüysen arkası isim. Because of, instead of, in spite of: sonu edatla biten öbek cümle almaz. Cümle bağlamak istiyorsan ya “of”suz bağlacı ya da due to the fact that kalıbını seç.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluktan sonra ya isim öbeği ya da tam cümle gelir; şıklarda aynı anlamlı bir bağlaç ve bir edat birlikte bulunur.

TuzakTuzak, anlamı doğru ama yapısı yanlış şıktır: “because of the prices rose” dil bilgisi hatasıdır. Önce yapıyla iki şıkkı ele, sonra kalan bağlaçlar arasında anlam ilişkisine bak (sebep mi, zıtlık mı?).

▭Boşluk doldurma

The flights were delayed the heavy fog. (Uçuşlar yoğun sis yüzünden ertelendi.)

The flights were delayed the fog was heavy. (Sis yoğun olduğu için uçuşlar ertelendi.)

because ofbecausedespitealthough

?Soru çöz

---- the number of students has increased sharply, the school is planning to build a second library.

✓ A. Boşluktan sonra özne ve yüklem (the number … has increased) var ve öğrenci artışı yeni kütüphanenin sebebidir; now that “artık … olduğuna göre” anlamında sebep bağlacıdır. B because of edattır, cümle alamaz; C although zıtlık bildirir, ilişki sebeptir; D in spite of hem edattır hem zıtlık bildirir.
BAĞLAÇ · AMAÇ

Amaç bildiren yapılar: so that, in order to, so as to

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHangi fiillerden sonra to infinitive gelir, verb + object + to kalıbı nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Gerund ve infinitive). Önce kendin cevapla, sonra aç.

To infinitive (to + V1) amaç bildirir (She works to save money) ve want, decide, hope, refuse, manage, afford gibi fiillerden sonra gelir. Allow, enable, require, persuade ise kişi + to ister: The app enables users to share files. Sıfat ve isimlerden sonra da sık gelir: easy to use, the decision to leave.

To infinitive: amaç ve fiil kalıpları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

So that ile in order to farkı nedir, İngilizcede amaç bildiren yapılar nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Amaç iki yapıyla verilir: to, in order to ve so as to ardından yalın fiil (V1) alır; so that ve in order that ardından özne + can/could/will/would içeren bir cümle alır: She saved money so that she could study abroad. (Yurt dışında okuyabilmek için para biriktirdi.) Olumsuz amaç in order not to ya da so as not to ile kurulur.

“Okuyabilmek için” derken Türkçe tek bir ekle yetinir; İngilizce ise boşluktan sonra özne olup olmamasına göre iki ayrı kapı açar.

Mastarla amaç: to, in order to, so as to

İki cümlenin öznesi aynıysa amaç en kısa yoldan to + V1 ile söylenir: He went to the library to borrow a book. (Kitap ödünç almak için kütüphaneye gitti.) Daha resmî ve vurgulu biçimler in order to ve so as to'dur. Olumsuzda “not” mastarın önüne gelir: She left early in order not to miss the train. (Treni kaçırmamak için erken çıktı.) Gerund ve infinitive sayfasında gördüğümüz amaç mastarı (purpose infinitive) budur.

Cümleyle amaç: so that, in order that

Amaç cümlesinin öznesi farklıysa ya da bir modal gerekiyorsa so that kullanılır. Ardından gelen cümlede çoğunlukla can / will (ana cümle şimdi ya da gelecek) veya could / would (ana cümle geçmiş) bulunur: The teacher spoke slowly so that everyone could follow her. (Öğretmen herkes takip edebilsin diye yavaş konuştu.) In order that aynı işi daha resmî yapar.

Amaç yapıları ve arkalarından gelenler
YapıArkasındanÖrnek
to / in order to / so as toV1We left early so as to avoid the traffic. (Trafiğe takılmamak için erken çıktık.)
in order not to / so as not toV1 (olumsuz amaç)I whispered so as not to wake the baby. (Bebeği uyandırmamak için fısıldadım.)
so that / in order thatözne + can, could, will, wouldI'll send the file now so that you can check it tonight. (Bu gece kontrol edebilesin diye dosyayı şimdi gönderiyorum.)
forisimShe went abroad for a better job. (Daha iyi bir iş için yurt dışına gitti.)

Sık yapılan iki hata: for to go (“gitmek için”) İngilizcede yoktur, doğrusu to go'dur; so that to diye bir kalıp da yoktur. Ayrıca önlem bildiren in case (“… olur diye”) bir amaç bağlacı değil, bir tedbir bağlacıdır; onu Zıtlık ve geçiş bağlaçları sayfasında koşul bağlaçlarıyla birlikte göreceğiz.

Ek bilgi: for fear that ve lest

Olumsuz amacı “… korkusuyla, … olmasın diye” anlamında vermek için resmî metinlerde for fear that (+ might/should) ve çok resmî lest (+ (should) V1) kullanılır: He took notes for fear that he might forget the details. (Ayrıntıları unutur korkusuyla not aldı.) The data were encrypted lest they (should) be stolen. (Veriler çalınmasın diye şifrelendi.) Lest'ten sonra ikinci bir olumsuzluk gelmez.

Akılda kalsın: Boşluktan sonra özne var mı? Yoksa to / in order to / so as to; varsa so that / in order that. So that'in cümlesinde bir modal (can, could, will, would) neredeyse her zaman vardır; o modal amaç bağlacının imzasıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluktan sonra özne + modal ya da yalın fiil gelir; şıklarda so that, in order to, because of, so…that gibi yakın yapılar bulunur.

TuzakTuzak, so that (amaç) ile so … that (sonuç) arasındaki karışıklıktır; “so that” bitişik ve arkasında modal varsa amaç, so ile that arasında sıfat varsa sonuçtur. Cümle tamamlamada ana cümle geçmişse so that'li şıkta could/would arayın.

?Soru çöz

The researchers kept the samples at a low temperature ---- they would not be contaminated.

✓ C. Boşluktan sonra özne ve modal (they would not) bulunan bir cümle var; amaç cümlesini so that bağlar. A ve B so as to / in order to yalın fiil (V1) ister, özne almaz; D because of sebep bildiren edattır, cümle alamaz ve amaç anlamı taşımaz.

⇄Bilgi eşleştirme yapı → arkasından

BAĞLAÇ · SONUÇ

So…that ve such…that: “o kadar … ki” kalıbı

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaToo ve enough nasıl kullanılır, to have done (perfect infinitive) ne demektir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Gerund ve infinitive). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Too + sıfat + to V1 “yapılamayacak kadar” demektir: The box is too heavy to lift. Sıfat + enough + to V1 “yapacak kadar”dır: She is old enough to vote; enough isimden önce gelir: enough money to travel. Perfect infinitive (to have V3) ana fiilden önce olmuş eylemi anlatır: He seems to have forgotten.

Too, enough ve perfect infinitive

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

So...that ile such...that farkı nedir, so many, so much ve such a lot of ne zaman kullanılır?

Kısa cevap: Sonuç cümleciği so…that ve such…that ile kurulur. So'dan sonra sıfat ya da zarf, such'tan sonra (a/an +) sıfat + isim gelir: The lecture was so boring that half the class fell asleep. (Ders o kadar sıkıcıydı ki sınıfın yarısı uyudu.) Many, much, few, little ile de so kullanılır: so many people.

“O kadar … ki” diye başlayan her Türkçe cümle, İngilizcede so ile such arasında bir seçim yapmanı ister; karar, araya giren sözcüğün isim olup olmamasına bağlıdır.

Sonuç cümleciği bir niteliğin derecesini ve o derecenin doğurduğu sonucu birlikte söyler. Kural tek cümleye sığar: araya isim giriyorsa such, girmiyorsa so. The question was so difficult that nobody answered it. (Soru o kadar zordu ki kimse cevaplamadı.) It was such a difficult question that nobody answered it. (O kadar zor bir soruydu ki kimse cevaplamadı.) İki cümle aynı şeyi söyler; ikincisinde “question” ismi araya girdiği için such seçilmiştir.

So mu, such mı?
KalıpÖrnek
so + sıfat / zarf + thatHe spoke so quickly that I missed the point. (O kadar hızlı konuştu ki asıl noktayı kaçırdım.)
so many / so few + sayılabilen çoğulThere were so many applicants that the deadline was extended. (O kadar çok başvuran vardı ki süre uzatıldı.)
so much / so little + sayılamayanWe had so little time that we skipped lunch. (O kadar az vaktimiz vardı ki öğle yemeğini atladık.)
such a / an + sıfat + tekil isimIt was such a long journey that the children fell asleep. (O kadar uzun bir yolculuktu ki çocuklar uyuyakaldı.)
such + sıfat + çoğul / sayılamayanThey gave such useful advice that we followed it. (O kadar yararlı tavsiye verdiler ki uyduk.)
such a lot of + isimThere was such a lot of noise that I couldn't sleep. (O kadar çok gürültü vardı ki uyuyamadım.)

Üç “so”yu ayırmak

Sınav aynı sözcüğün üç işlevini aynı soruda karşı karşıya getirir. , so (virgülle) “bu yüzden” anlamında sonuç bağlacıdır: It was raining, so we stayed in. (Yağmur yağıyordu, bu yüzden içeride kaldık.) so … that derece ve sonucu verir. so that (bitişik) amaçtır ve önceki konuda gördüğümüz gibi modal ister. Ayrıca too, so ile karıştırılır: too “gereğinden fazla” demektir ve that ile değil to + V1 ile kurulur: The box was too heavy to lift. (Kutu kaldırılamayacak kadar ağırdı.) Gerund ve infinitive sayfasında too ve enough yapılarını gördük.

Ek bilgi: so + sıfat + a + isim ve devrik biçim

Resmî yazıda “such a difficult task” yerine so difficult a task sırası da kullanılır: It was so difficult a task that few volunteers accepted it. Ayrıca so + sıfat cümle başına alınıp devrik yapılabilir: So difficult was the task that few volunteers accepted it. Devrik yapıları Adjectives, adverbs ve comparison sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Such'ın arkasında mutlaka bir isim yürür (such a long journey); so'nun arkasında isim yoktur, yalnız sıfat ya da zarf vardır (so long). Tek istisna miktar sözcükleridir: so many, so much, so few, so little + isim.
Sınavda

Nasıl sorulurBoşluk so/such yerindedir ya da that'ten sonraki sonuç cümlesi şıklarda verilir.

TuzakTuzak, such'tan sonra a/an'ı unutmak ya da so'yu isimle kullanmaktır: “so a difficult question”, “such difficult question” yanlıştır. Cümle tamamlamada that'ten sonraki parça gerçekten bir sonuç mu, ona bak: “so tired that he went on working” anlamca çelişir.

▭Boşluk doldurma

It was a complicated form that nobody could fill it in correctly. (O kadar karmaşık bir formdu ki kimse doğru dolduramadı.)

There were many complaints that the company withdrew the product. (O kadar çok şikâyet geldi ki şirket ürünü geri çekti.)

suchsotoovery

?Soru çöz

The new vaccine proved ---- that the government decided to offer it free of charge.

✓ D. Boşlukta yalnız bir sıfat var, ardından isim gelmiyor; derece + sonuç so…that ile kurulur. A such sıfattan sonra bir isim ister; B such an effective cümlede ismi olmadan yarım kalır; C too aşırılık bildirir ve that ile değil to + V1 ile kurulur.
CÜMLECİK · KISALTMA

Zarf cümleciğini kısaltmak: V-ing, having V3 ve V3

YDS · YÖKDİL · YDT · Bağlaçlar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaReduced relative clause nedir, sıfat cümleciği -ing, V3 ve to infinitive ile nasıl kısaltılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Relative clauses). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sıfat cümleciği zamir ve be düşürülerek kısaltılır. Etken anlam V-ing ile: the man standing at the door (= who is standing). Edilgen anlam V3 ile: the report published yesterday (= which was published). The first, the last, the only ve en üstünlük sıfatından sonra to infinitive ile: the first woman to win the prize.

Kısaltma: -ing, V3, to

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Zarf cümlecikleri nasıl kısaltılır, having done ve V3 ile kısaltma ne zaman kullanılır?

Kısa cevap: İki cümlenin öznesi aynıysa zarf cümleciği kısaltılabilir: etken anlamda V-ing, önce bitmiş eylemde having V3, edilgen anlamda V3 kullanılır: Having finished the experiment, the students wrote their report. (Deneyi bitirdikten sonra öğrenciler raporlarını yazdı.) Anlam belirsizleşmesin diye bağlaç kalabilir: while working, after leaving.

Akademik İngilizce uzun cümleleri sever ama tekrarı sevmez; aynı özneyi iki kez yazmak yerine yan cümleyi bir fiilimsiye indirir.

Relative clauses sayfasında sıfat cümleciklerini V-ing ve V3 ile kısaltmayı gördük. Zarf cümlecikleri de aynı mantıkla kısalır, ama bir şartla: yan cümlenin öznesi ana cümlenin öznesiyle aynı olmalı. Kısaltmada yan cümlenin öznesi silinir, fiil biçim değiştirir; kimin yaptığını okuyucu ana cümlenin öznesinden anlar.

Tam cümle → kısaltılmış biçim
AnlamTam yan cümleKısaltma
zaman, etkenWhen she opened the box, she found a letter.Opening the box, she found a letter. (Kutuyu açınca bir mektup buldu.)
önce bitmiş eylemAfter they had signed the contract, they shook hands.Having signed the contract, they shook hands. (Sözleşmeyi imzaladıktan sonra el sıkıştılar.)
sebepBecause he was tired, he went to bed early.Being tired, he went to bed early. (Yorgun olduğu için erken yattı.)
edilgenBecause it was built on sand, the tower leaned.Built on sand, the tower leaned. (Kum üstüne yapıldığı için kule eğildi.)
bağlaç korunurWhile I was working abroad, I learned Spanish.While working abroad, I learned Spanish. (Yurt dışında çalışırken İspanyolca öğrendim.)
-ır -mazAs soon as he heard the news, he called home.On hearing the news, he called home. (Haberi duyar duymaz evi aradı.)

Hangi biçim ne zaman?

Karar iki soruyla verilir. Özne eylemi yapıyor mu, eyleme mi uğruyor? Yapıyorsa V-ing, uğruyorsa V3 (Written in 1850, the novel… = 1850'de yazılmış olan roman…). Yan cümledeki eylem ana eylemden önce bitmiş mi? Önceliği vurgulamak için having V3, edilgende having been V3 kullanılır. Olumsuzda not başa gelir: Not knowing the way, we asked a police officer. (Yolu bilmediğimiz için bir polise sorduk.) Zıtlıkta bağlaç korunur: Although built in 1890, the bridge is still safe. (1890'da yapılmış olmasına rağmen köprü hâlâ güvenli.)

Sarkan yapı: öznesi kayan cümle

Walking along the beach, the sunset looked beautiful. cümlesi yanlıştır, çünkü sahilde yürüyen gün batımı olmuş olur. Doğrusu: Walking along the beach, we watched the beautiful sunset. (Sahilde yürürken güzel gün batımını izledik.) Cümle tamamlamada kısaltmayla başlayan bir parça verilirse, ana cümlenin öznesi o eylemi yapabilecek kişi ya da şey olmalıdır.

Akılda kalsın: Kısaltmanın üç düğmesi: yapıyorsa -ing, uğruyorsa V3, önce bitmişse having V3. Hepsinin ön şartı aynı: ana cümlenin öznesi, kısaltılan eylemin gizli öznesidir.
Sınavda

Nasıl sorulurCümle bir boşlukla başlar (---- by volunteers, the garden…) ve şıklarda V-ing, V3, having V3, to V1 bulunur; ya da cümle tamamlamada kısaltılmış parçaya uygun ana cümle aranır.

TuzakTuzak, edilgen anlamda V-ing seçmektir: “Managing by volunteers” bahçenin yönettiğini söyler. Cümle tamamlamada öznesi kayan şıklar (sarkan yapı) elenir.

↕Sıralama kısaltma adımları

  1. Fiili seç: etkense V-ing, edilgense V3, önce bitmişse having V3.
  2. İki cümlenin öznesinin aynı olup olmadığını denetle.
  3. Anlam belirsizleşiyorsa bağlacı koru (while, after, although).
  4. Yan cümledeki özneyi (ve varsa be fiilini) sil.

?Soru çöz

---- by a team of volunteers, the community garden now produces vegetables for more than two hundred families.

✓ A. Bahçe gönüllüler tarafından yönetilir, yani eyleme uğrar; edilgen anlamlı zarf cümleciği V3 ile kısaltılır (Because it is managed by…). B etken anlam verir, bahçeyi yöneten yapar ve by ile çelişir; C de etkendir, üstelik önce bitmiş bir eylem söyler; D amaç bildirir, “yönetmek için” anlamı cümleye uymaz.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

If the warning signs ---- more seriously, the company ---- millions of dollars in repairs last year.

✓ C. “Last year” geçmişte olmamış bir durumu gösterir: type 3 (if + had V3, could/would have V3); uyarılar ciddiye alınan şeydir, bu yüzden edilgen (had been taken). A type 2'dir, şimdiki gerçek dışılığı anlatır ve “last year” ile uyuşmaz; B type 1'dir, geçmişe ait değildir; D zamanı doğru kurar ama uyarıları ciddiye alan yapar (etken), çatı hatalıdır.Kaynak: If clauses ve wish · Gerçek dışı: type 2 ve type 3

?Soru 2

The company reported record profits for the third year in a row, ---- encouraged many investors to buy its shares.

✓ D. Virgülden sonra gelen ve önceki cümlenin tamamını (üst üste rekor kâr açıklanması) niteleyen zamir which'tir. A virgüllü cümlecikte that kullanılmaz; B what önünde nitelenecek bir şey olmayan isim cümleciği kurar; C who kişi niteler, burada bir olay nitelenmektedir.Kaynak: Relative clauses · Virgüllü ve virgülsüz cümlecik

?Soru 3

Children ---- parents read to them regularly tend to develop stronger language skills than those who rarely hear stories at home.

✓ B. Boşluktan sonra bir isim (parents) geliyor ve anlam “ebeveynleri onlara düzenli kitap okuyan çocuklar”: sahiplik, whose. A who'dan sonra yüklem gelmeli, burada önce isim var; C whom nesne zamiridir, “parents” öznesiyle kurulan cümlecikte çocuk nesne değil (them zaten nesne); D which kişi için kullanılmaz.Kaynak: Relative clauses · Who, which, that, whom, whose

?Soru 4

Patients can return to work after the operation ---- they avoid lifting heavy objects for at least six weeks.

✓ B. İşe dönmenin şartı ağır kaldırmamaktır: “şartıyla” = provided that. A anlamı tersine çevirir (ağır kaldırmazlarsa işe dönemezler); C önlem bildirir, işe dönüş ağır kaldırmamanın önlemi değildir; D iki ayrı cümleyi bağlayan geçiş ifadesidir, buradaki cümleciği bağlayamaz.Kaynak: If clauses ve wish · Unless, provided that, in case

?Soru 5

Health experts strongly recommended that the government ---- stricter rules on the sale of sugary drinks to children.

✓ D. “Recommend that” öneri bildirir; yan cümledeki fiil şahıs ve zaman eki almadan yalın kalır (subjunctive). A üçüncü tekil -s eki subjunctive'de düşer; B ana cümle geçmiş diye yan cümleyi kaydırmıştır; C recommend'dan sonra that cümleciğinde to'lu biçim gelmez.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · Subjunctive: insist that he be

?Soru 6

---- the risks of the new drug been fully understood, the regulators would never have approved it.

✓ A. Boşluktan sonra özne + “been understood” geliyor ve sonuç would have V3: type 3'ün devrik biçimi, Had + özne + been V3. B if ile kurulsaydı “had been understood” gerekirdi, “had” eksik kalır; C were type 2'nin devrik biçimidir, “been” ile birleşmez; D unless “-mezse” anlamı verir ve aynı yapı eksikliği sürer.Kaynak: If clauses ve wish · Devrik koşul: had I known

?Soru 7

Göbeklitepe, ---- archaeologists have uncovered massive stone pillars, has changed our understanding of early human societies.

✓ C. Cümlecik tam: “archaeologists have uncovered massive stone pillars” (özne + yüklem + nesne); eksik öğe yok, yer bilgisi where ile bağlanır. A which eksik bir özne ya da nesne ister, nesne (pillars) zaten var; B virgüllü cümlecikte that kullanılmaz; D whose arkasına sahip olunan bir isim ister, “archaeologists” Göbeklitepe'nin sahip olduğu bir şey değil.Kaynak: Relative clauses · Where, when, why mı, which mi?

?Soru 8

Verilen cümleye anlamca en yakın olanı bulunuz: “You should get a second opinion before you agree to the operation,” my friend said to me.

✓ D. “You should…” bir tavsiyedir; advise + kişi + to V1 ile aktarılır, “before agreeing” de edattan sonra -ing kuralına uyar. A tavsiyeyi geçmişteki bir olayın iddiasına çevirir; B ikinci görüşü veren kişiyi arkadaş yapar ve reddetme anlamı ekler; C tavsiyeyi bir soruya dönüştürür.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · Aktarılan soru, emir ve aktarma fiilleri

?Soru 9

Plastic particles ---- in the deepest parts of the ocean show that pollution has reached even the most remote environments on Earth.

✓ A. Ana yüklem “show”dur; boşluk “particles”ı niteleyen kısaltılmış cümleciktir ve parçacıklar bulunan şeydir (which were found → found). B etken anlam verir, parçacıkları bulan yapar; C çekimli fiildir, cümlede ikinci bir yüklem yaratır; D to'lu kısaltma yalnız first/last/only gibi ifadelerden sonra gelir.Kaynak: Relative clauses · Kısaltma: -ing, V3, to

?Soru 10

At the press conference last week, the spokesperson told reporters that the company ---- 500 new workers by the end of the year.

✓ B. Aktarma fiili geçmişte (told, last week) ve söz o andan bakılan bir gelecek planıdır: will → would. A kaydırma yapılmamış doğrudan söz biçimidir; C işe alımın tamamlandığını söyler, “by the end of the year” planıyla uyuşmaz; D şimdiki zaman genel bir alışkanlık bildirir, kaymayı da atlar.Kaynak: Noun clauses ve reported speech · Reported speech: zaman kaydırma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İngilizce soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →