Hz. Muhammed'in örnekliği: doğruluk, merhamet, istişare, cesaret, adalet ve Kureyş suresi

Mekkeliler ona peygamberliğinden önce de “el-Emin” derdi. Hz. Muhammed'in örnek davranışlarını yaşanmış olaylarla tanı, bugüne nasıl taşınacağını düşün.

5 durakLGS · 8. sınıf · 4. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
SİYER · ÖRNEK DAVRANIŞ

Doğruluk ve güvenilirlik: el-Emin ve peygamberlerin özellikleri

MEB 8. sınıf · Hz. Muhammed'in örnekliği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHz. Şuayb kavmini neye çağırdı?Bağlantılı konudan (Zekât ve sadaka). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hz. Şuayb, ticaretle geçinen Medyen halkına gönderilen peygamberdir. Halkını yalnız Allah'a kulluk etmeye, ölçü ve tartıda hile yapmamaya, insanların hakkını eksiltmemeye çağırdı. Alaya ve tehditlere rağmen davetinden dönmedi.

Hz. Şuayb ve ölçüde dürüstlük

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed'e neden el-Emin denirdi?

Kısa cevap: Hz. Muhammed peygamberliğinden önce de hiç yalan söylemediği ve emanete hıyanet etmediği için Mekkelilerce “el-Emin” (güvenilir kişi) diye anılırdı. Doğruluk (sıdk) ve güvenilirlik (emanet), bütün peygamberlerde bulunan özelliklerdendir.

Kantinde para üstünü fazla verdiğini fark edip geri getiren öğrenciye kantinci ertesi gün de güvenir. Güven, küçük doğruluklardan doğar.

Peygamberlerin ortak özellikleri

Peygamberler, Allah'ın mesajını insanlara ulaştırmak için seçilmiş kişilerdir. Bu görevi yapabilmeleri için hepsinde bazı ortak özellikler bulunur. Bu özellikler, insanların peygambere güvenip mesajını dinlemesini kolaylaştırır. Hz. Muhammed'de beşi de en güzel biçimde bir araya gelmiştir:

Peygamberlerin beş özelliği
ÖzellikAnlamı
SıdkSözde ve davranışta doğru olmak
EmanetGüvenilir olmak, emanete hıyanet etmemek
İsmetGünah işlemekten korunmuş olmak
FetanetAkıllı, zeki ve ileri görüşlü olmak
TebliğAllah'tan aldığı vahyi eksiksiz bildirmek

Mekke'nin güvendiği genç

Kâbe onarılırken Hacerülesved'i (Kâbe'nin köşesindeki siyah taş) yerine koyma onurunu hangi kabilenin alacağı tartışma konusu oldu. Kâbe'ye ilk gelen kişinin hakem olmasına karar verildi. Gelen genç Muhammed'i görünce herkes rahatladı; çünkü onun adil davranacağından emindiler. O da taşı bir örtüye koydu, her kabileden birine örtünün bir ucunu tutturup taşı birlikte taşıttı.

Peygamberliğinin ilk yıllarında Mekkelileri toplayıp, tepenin ardında bir düşman ordusu var dese inanıp inanmayacaklarını sordu. Ona karşı çıkanlar bile, ondan hiç yalan duymadıklarını söyleyip inanacaklarını belirtti.

Mekkeliler yolculuğa çıkarken değerli eşyalarını ona bırakırdı. O, şaka yaparken bile yalan söylemezdi. Pazarda üstü kuru, altı ıslak buğday satan birini uyarmış ve “Bizi aldatan bizden değildir.” buyurmuştur (Müslim, “İman”, 164).

Bu davranış bize ne anlatıyor?

Kur'an, Hz. Peygamber'e emredildiği gibi dosdoğru olmasını bildirir (Hud 11/112). Doğruluk güven doğurur, güven de dostluğu ve dayanışmayı güçlendirir. Yalanın ve hilenin yayıldığı yerde ise ilişkiler bozulur. Bugün doğruluk; sınavda kopya çekmemek, verdiğin sözü tutmak, doğruluğundan emin olmadığın bir haberi paylaşmamaktır.

Akılda kalsın: Doğruluk güven doğurur; güvenilen peygamberin mesajı dinlenir. Beş özellik: sıdk, emanet, ismet, fetanet, tebliğ; el-Emin = güvenilir.
LGS'de

Nasıl sorulurHz. Peygamber'in yaşadığı bir olay verilir; hangi özelliğiyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakSıdk ile emaneti karıştırmak.

İpucu“söz doğru mu?” sorusu sıdkı, “bırakılan şey korundu mu?” sorusu emaneti gösterir.

⇄Bilgi eşleştirme Hangi özellik?

?Soru çöz olay

Hz. Muhammed Medine'ye göç ederken, Mekkelilerin kendisine bıraktığı eşyaları sahiplerine geri vermesi için Hz. Ali'yi Mekke'de bıraktı. Bu eşyaların sahipleri arasında ona düşmanlık edenler de vardı.

Bu davranış, peygamberlerin hangi özelliğiyle en çok ilgilidir?

✓ C. Kendisine bırakılan eşyayı, düşmanına bile eksiksiz geri vermek emanete bağlılıktır. A akıl ve zekâ, B vahyi bildirme, D günahtan korunmuşluktur; olay bunları değil güvenilirliği öne çıkarır.
SİYER · ÖRNEK DAVRANIŞ

Merhamet, affedicilik ve insana değer vermek

MEB 8. sınıf · Hz. Muhammed'in örnekliği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed merhametini ve affediciliğini nasıl gösterdi?

Kısa cevap: Hz. Muhammed çocuklara, yetimlere, yaşlılara ve hayvanlara merhametle davrandı. Mekke'nin fethinde kendisine yıllarca eziyet edenleri affetti. Irk, renk, zenginlik ya da soy ayırmadan herkese değer verdi; üstünlüğün yalnız takvada olduğunu söyledi.

Kediye su kabı koyan komşun, yere düşen küçük çocuğu kaldıran yolcu… Merhamet çoğu zaman küçük bir hareketle görünür.

Merhamet: bütün canlılara

Merhamet, acımak, şefkat göstermek ve iyilik etmektir. Hz. Peygamber çocuklarla şakalaşır, hata yaptıklarında azarlamaz, yetimlerin ihtiyacıyla ilgilenirdi. Yaşlıların ve hastaların hâlini sorar, yoksulların ihtiyacını gidermeye çalışırdı. Hayvanlara eziyet edilmemesini, onlara güçlerini aşan yük yüklenmemesini öğütlerdi.

“Merhamet etmeyene merhamet olunmaz.”

Hadis · Buhari, “Edeb”, 18
Hz. Peygamber'in merhameti yalnız yakınlarıyla sınırlı kalmadı.Görsel: Sınav Defteri

Affedicilik

Mekke fethedildiğinde, yıllarca kendisine ve arkadaşlarına eziyet eden Mekkelileri cezalandırmadı, serbest olduklarını duyurdu. Kendisini taşlayan Taiflilere beddua etmedi; onların doğru yolu bulması için dua etti. Affetmek, hakkı unutmak değil, kin ve intikam duygusundan arınmaktır.

Kur'an da onun müminlere karşı çok şefkatli ve merhametli olduğunu bildirir (Tevbe 9/128). Kin tutmayan insanın çevresinde dostluk büyür. Okulda bir tartışmadan sonra ilk özür dileyen ya da gelen özrü içtenlikle kabul eden kişi, bu örnekliği bugün yaşatır.

Herkes değerlidir

Mescidi temizleyen kimsesiz bir kadının vefat ettiğini duyunca kendisine haber verilmemesine üzüldü ve mezarına gidip dua etti. Bir sahabi Hz. Bilal'in annesinin rengini aşağılayınca onu uyardı. Veda Hutbesi'nde hiçbir ırkın ya da rengin diğerine üstün olmadığını, üstünlüğün yalnız takvada (Allah'a saygıyla kötülükten sakınmada) olduğunu söyledi. Bu söz, insanlar arasındaki her türlü ayrımcılığa karşı güçlü bir ilkedir.

Akılda kalsın: Merhamet bütün canlılara, af kötülük edene bile, değer ayrımsız herkese.
LGS'de

Nasıl sorulurBir affetme ya da şefkat olayı anlatılır; hangi özelliğe ulaşılacağı öncüllerle sorulur.

TuzakOlayda geçmeyen ama doğru bir özelliği (istişare gibi) seçmek.

İpucuYalnız olaydaki eylemin gösterdiği özelliği işaretle.

?Soru çöz öncüllü

Mekke'nin fethi günü Hz. Muhammed, yıllarca kendisine ve Müslümanlara eziyet eden Mekkelileri bir araya topladı. Onlardan hesap sormadı ve hepsinin serbest olduğunu bildirdi.

Bu olaydan Hz. Muhammed'le ilgili,
I. Affedici olduğu
II. Kin ve intikam duygusuyla hareket etmediği
III. Kararı arkadaşlarına danışarak aldığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Eziyet edenleri serbest bırakmak affediciliktir (I); hesap sormaması intikam peşinde olmadığını gösterir (II). III metinde yoktur; danışma ayrı bir özelliktir. B, C ve D III'ü içerdiği için yanlış.

▭Boşluk doldurma

Hz. Peygamber hayvanlara bile le davranırdı. Kendisine eziyet edenleri bağışlaması onun gösterir. Veda Hutbesi'ne göre insanlar arasında üstünlük yalnız iledir.

merhametaffediciliğinitakvasoyzenginlik
SİYER · ÖRNEK DAVRANIŞ

İstişare, cesaret ve kararlılık: danış, karar ver, vazgeçme

MEB 8. sınıf · Hz. Muhammed'in örnekliği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTevekkül nedir, tedbir almadan tevekkül olur mu?Bağlantılı konudan (Kader inancı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ömür doğumdan ölüme geçen süre, ecel ömrün bittiği andır. Rızık, Allah'ın verdiği maddi ve manevi nimettir; helal yoldan çalışarak kazanılır. Tevekkül, önce elinden geleni yapıp sonra sonucu Allah'a bırakmaktır. Tedbirsiz tevekkül olmaz.

Ömür, ecel, rızık, tevekkül

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed neden istişare ederdi, cesareti nasıldı?

Kısa cevap: İstişare, bir işte doğruyu bulmak için bilenlere danışmaktır. Hz. Muhammed peygamber olduğu hâlde önemli kararlardan önce arkadaşlarının görüşünü alırdı. Karar verdikten sonra da tehlike ve baskılar karşısında cesaretle, kararlılıkla davasını sürdürdü.

Okul gezisinin yerini sınıf başkanı tek başına seçerse kimse sahiplenmez; herkese sorarsa gezi herkesin olur.

İstişare: danışarak karar vermek

İstişare, görüş alışverişinde bulunmak, danışmaktır. Kur'an, Hz. Peygamber'e bu konuda şöyle seslenir:

“… İş hakkında onlara danış, karar verince de Allah'a güven…”

Al-i İmran 3/159 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Hz. Peygamber ilk vahiyden sonra eşi Hz. Hatice'ye danıştı. Bedir'deki esirler için arkadaşlarının görüşünü aldı; okuma yazma bilen esirlerin on Müslümana yazı öğretmesi karşılığında serbest bırakılmasına karar verildi. Uhud öncesinde çoğunluğun görüşüne uydu. Hendek'te Selman-ı Farisi'nin, şehrin çevresine hendek kazma önerisini benimsedi. Demek ki danışmak için bilgisiz olmak gerekmez; emin olduğun konuda da başka bir görüş daha iyi olabilir.

İstişarenin dört adımı
AdımNe yapılır?
1. Sorunu belirleNeye karar verileceğini netleştir.
2. DanışKonuyu bilenlerin görüşünü al.
3. Karar verGörüşleri tartıp en iyisini seç.
4. Allah'a güvenKararı kararlılıkla uygula.

Son adım, Kader inancı sayfasında gördüğümüz tevekkülün ta kendisidir: önce tedbir, sonra güven.

Cesaret ve kararlılık

Cesaret, bilgiye dayanan yürekliliktir; düşünmeden atılmak cesaret değil, cürettir. Bir gece Medine'de korkutucu bir ses duyulunca Hz. Peygamber herkesten önce atına binip sesin geldiği yere gitti ve dönüşte halkı sakinleştirdi. Mekke'de davasından vazgeçmesi için mal ve makam teklif edildiğinde bu teklifleri kesin bir dille reddetti. Zorluklara rağmen yirmi üç yıl boyunca tebliğden geri durmadı.

Akılda kalsın: Önce istişare, sonra karar, sonra kararlılık. Al-i İmran 3/159 üçünü bir arada anlatır.
LGS'de

Nasıl sorulurBir karar alma süreci anlatılır; hangi ayet ya da özellikle örtüştüğü sorulur.

TuzakCesareti öfke ya da düşüncesizce atılmak sanmak.

İpucuMetinde “fikir aldı, sordu” varsa istişare, “vazgeçmedi” varsa kararlılık ara.

↕Adım sıralama

  1. Görüşleri tartıp karar vermek
  2. Neye karar verileceğini belirlemek
  3. Allah'a güvenip kararı uygulamak
  4. Konuyu bilenlere danışmak

?Soru çöz durum

Sınıf başkanı Zeynep, gezi yerini seçmeden önce arkadaşlarının önerilerini topladı ve rehber öğretmenine danıştı. Kararını verdikten sonra da itirazlara rağmen hazırlıklara kararlılıkla başladı.

Zeynep'in davranışı aşağıdakilerden hangisiyle en çok örtüşür?

✓ D. Zeynep önce danışmış, sonra kararlı davranmıştır; ayet bu iki adımı birlikte anlatır. A merhameti, B aldatmamayı, C doğruluğu vurgular; hepsi doğru öğütlerdir ama metindeki davranış danışmadır.
SİYER · ÖRNEK DAVRANIŞ

Hakkı gözetme ve üsveihasene: herkese karşı adalet

MEB 8. sınıf · Hz. Muhammed'in örnekliği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHz. Muhammed'e neden el-Emin denirdi?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hz. Muhammed peygamberliğinden önce de hiç yalan söylemediği ve emanete hıyanet etmediği için Mekkelilerce “el-Emin” (güvenilir kişi) diye anılırdı. Doğruluk (sıdk) ve güvenilirlik (emanet), bütün peygamberlerde bulunan özelliklerdendir.

Doğruluk ve güvenilirlik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed adaleti nasıl gözetti, neden en güzel örnektir?

Kısa cevap: Hz. Muhammed gençliğinde Hilfülfudul'a katılarak zayıfın hakkını savundu. Kararlarında iki tarafı da dinler, yakınına ayrıcalık tanımazdı. Söz ve davranışlarıyla insanları iyiye yönelttiği için Kur'an onu müminler için üsveihasene, yani en güzel örnek olarak gösterir.

Hakem, kendi mahallesinin takımına penaltı vermekten çekinirse maç biter. Adalet, en çok yakınımız söz konusu olduğunda sınanır.

Hak ve adalet

Hak, doğru ve gerçek olan, aynı zamanda bir kişiye ait olandır. Adalet ise hakkı, kim olursa olsun sahibine vermektir. Hz. Peygamber gençliğinde Hilfülfudul'a (Erdemliler Birliği) katıldı. Bu birlik, Mekke'de malı elinden alınan yabancı tüccara ve güçsüzlere sahip çıkmak için kurulmuştu.

Soylu bir aileden birine ceza verilmemesi için aracı gönderildiğinde bunu reddetti. Kendi kızı bile olsa adaletin aynı biçimde işleyeceğini söyledi. Hz. Ali'yi Yemen'e gönderirken ona, iki tarafı da dinlemeden karar vermemesini öğütledi. Görevleri de soyuna değil, işin ehli olup olmamasına bakarak verirdi (Nisa 4/58).

Zekât ve sadaka sayfasında Hz. Şuayb'ın ölçü ve tartıda dürüstlük çağrısını gördük. Hz. Peygamber de işçinin ücretinin zamanında ödenmesini, çocuklar arasında ayrım yapılmamasını öğütledi.

Hikmetli söz, güzel örnek

Hz. Peygamber yanlış yapanı herkesin önünde utandırmaz, kısa ve etkili sözlerle düzeltirdi. Bu yüzden insanlar onu dinler, davranışlarını taklit ederdi.

“Ant olsun, Allah'ın Resulü'nde sizin için, Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı uman, Allah'ı çok zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır.”

Ahzab 33/21 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Ayetteki “güzel örnek” ifadesi üsveihasene kavramıyla anılır. Onun söz, davranış ve onaylarına sünnet denir; bunu Kur'an-ı Kerim ve özellikleri sayfasında göreceğiz. Doğruluk, merhamet, istişare ve adalet gibi davranışları herkes örnek alırsa toplumda güven ve huzur artar.

Örnek davranış ve topluma etkisi
DavranışToplumdaki sonucu
DoğrulukGüven
Merhamet ve afKardeşlik, kinin azalması
İstişareOrtak ve isabetli karar
AdaletHuzur, zayıfın korunması
Akılda kalsın: Üsveihasene = en güzel örnek (Ahzab 33/21). Adalette ölçü: yakın-uzak, güçlü-zayıf ayrımı yok.
LGS'de

Nasıl sorulurHz. Peygamber'in bir kararı ya da sözü verilir; hangi değere ya da toplumsal sonuca ulaşılacağı sorulur.

TuzakAdaleti herkese aynı şeyi vermek sanmak; adalet hakkı sahibine vermektir.

İpucuOlayda kimin hakkı korunmuş, ona bak.

?Soru çöz öncüllü

Hz. Muhammed, peygamberliğinden önce Mekke'de kurulan Hilfülfudul'a katıldı. Bu birlik, malı elinden alınan yabancı tüccarın ve güçsüzlerin hakkını almak için çalışıyordu. Hz. Peygamber yıllar sonra, böyle bir birliğe yine katılacağını söyledi.

Bu bilgilere göre,
I. Haksızlığa uğrayanın yanında yer almıştır.
II. Bu birliğe peygamber olduktan sonra katılmıştır.
III. Adalete verdiği önem gençliğinden itibaren görülür.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Birlik güçsüzün hakkını korur (I); katılım peygamberlikten önce olduğu için adalet duyarlılığı gençliğinde de vardır (III). II metinle çelişir. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir.

⇄Bilgi eşleştirme Hangi ilke?

SURE · KUREYŞ

Kureyş suresi: nimetin sahibine şükür ve kulluk

MEB 8. sınıf · Hz. Muhammed'in örnekliği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaZaruratıhamse nedir, can ve akıl nasıl korunur?Bağlantılı konudan (Din ve hayat). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dinin amacı bireyin ve toplumun huzurudur. Bunun için İslam beş değeri korur: can, nesil, akıl, mal ve din; buna zaruratıhamse denir. Can emniyeti iş sağlığı ve güvenliğini, akıl emniyeti alkol ve bağımlılıktan korunmayı kapsar.

Dinin temel gayesi: can ve akıl emniyeti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kureyş suresinin anlamı ve mesajı nedir?

Kısa cevap: Kureyş suresi Mekke'de inmiş, dört ayetlik, Kur'an'ın 106. suresidir. Adını Hz. Muhammed'in de mensup olduğu Kureyş kabilesinden alır. Kabileye verilen güvenli ticaret yolculuklarını, doyurulmayı ve korkudan emin kılınmayı hatırlatıp yalnız Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeye çağırır.

Her sabah önüne konan kahvaltı, güvenle yürüdüğün sokak… Alıştığımız nimetleri çoğu zaman fark etmeyiz. Kureyş suresi tam da bunu hatırlatır.

Surenin anlamı

“Kureyş'e kolaylaştırıldığı, evet, kış ve yaz seyahatleri onlara kolaylaştırıldığı için onlar, kendilerini açlıktan doyuran ve her çeşit korkudan emin kılan şu evin (Kâbe'nin) Rabbine kulluk etsinler.”

Kureyş 106/1-4 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Kureyş kabilesi kimdi?

Kureyş, Mekke'de Kâbe'nin bakımını üstlenen saygın bir kabileydi. Mekke'nin toprağı tarıma elverişli olmadığı için geçimlerini ticaretle sağlıyorlardı. Kışın Yemen'e, yazın Şam'a kervan gönderirlerdi. Kâbe'ye hizmet ettikleri için yolları güvenliydi; çevredeki kabileler onlara saygı gösterirdi.

Surenin mesajları

Kureyş suresinden dört mesaj
SuredeMesaj
Kış ve yaz yolculukları kolaylaştırıldıKazanç ve geçim Allah'ın nimetidir
Açlıktan doyurduRızkı veren Allah'tır
Korkudan emin kıldıGüvenlik de bir nimettir
Bu evin Rabbine kulluk etsinlerNimete karşılık şükür ve tevhit

Sure, Kureyşlilere sahip oldukları ayrıcalığın kendi güçlerinden değil Allah'tan geldiğini hatırlatır. Bu nimetlerin karşılığı, putlara değil yalnız Allah'a kulluk etmektir. Bugün de bolluk ve güven içinde yaşayan her insan için aynı mesaj geçerlidir: Nimeti verene şükretmek. Okul servisinin bizi güvenle taşıması, sofraya gelen ekmek, barış içindeki bir ülke… Bunları sıradan saymak yerine şükretmek, sureden bugüne kalan derstir.

Akılda kalsın: Kureyş suresi = 106. sure, 4 ayet, Mekke. Anahtar sözcükler: kış-yaz yolculuğu, açlıktan doyurma, korkudan emin kılma, Kâbe'nin Rabbi.
LGS'de

Nasıl sorulurNumaralı bilgiler verilir; hangilerinin Kureyş suresiyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakBaşka sureye ait doğru bir bilgiyi işaretlemek.

İpucuYolculuk, doyurma, güven ve Kâbe geçmiyorsa o bilgi Kureyş suresine ait değildir.

?Soru çöz öncüllü

Mert, Kureyş suresi hakkında bir pano hazırlarken dört bilgi yazdı:
I. Dört ayetten oluşur.
II. Adını bir kabileden alır.
III. Zekât verilebilecek sekiz grubu sayar.
IV. Verilen nimetlere karşılık yalnız Allah'a kulluk edilmesini ister.

Mert'in yazdıklarından hangileri Kureyş suresiyle ilgilidir?

✓ C. Sure dört ayettir (I), adını Kureyş kabilesinden alır (II) ve nimetlere karşı kulluğa çağırır (IV). III doğru bir bilgidir ama Tevbe suresinin 60. ayetine aittir. A, B ve D III'ü içerdiği için yanlış.

▭Boşluk doldurma durumdan kavrama

Deniz her sabah sofraya gelen ekmeği sıradan saymayıp Allah'a teşekkür eder; bu tutuma denir. Savaştan kaçan bir aile, sirenlerin çalmadığı bir şehre ulaşınca rahat uyudu; surede “korkudan emin kılma” diye anılan bu nimet nimetidir. Ali, babasının çalışarak kazandığı paranın da sofradaki yemeğin de Allah'ın verdiği olduğunu düşünür.

şükürgüvenlikrızıkticaretkulluk

Lisede bu konunun ayrıntısı Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi serisindeki Hz. Muhammed sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Sınıf panosundaki üç kart
KartYazılan
1Mıknatıs, demir tozunu her denemede aynı biçimde çeker.
2Arı yavrusu yumurtadan çıkar, gelişir ve yetişkin arı olur.
3Yardımlaşmanın arttığı mahallede komşular birbirine güvenir.

Bu kartlarla ilgili hangisi söylenebilir?

✓ B. Mıknatıs fiziksel, arının gelişmesi biyolojik, mahalledeki güven toplumsal yasaya örnektir. A yasa türlerini karıştırır; C toplumda da sebep-sonuç düzeni olduğunu atlar; D yasaların değişmezliğiyle çelişir.Kaynak: Kader inancı · Kader, kaza ve sünnetullah

?Soru 2

Sınıf başkanı Ece, kuralları çiğneyen bir arkadaşını herkesin önünde azarlamadı. Teneffüste onu yanına çağırdı ve kırmadan, sakin bir dille uyardı.

Ece'nin tutumu, Hz. Musa'nın hayatından çıkan hangi ilkeyle en çok örtüşür?

✓ A. Ece uyarmaktan vazgeçmemiş ama yumuşak bir üslup seçmiştir; Hz. Musa ve Hz. Harun'a Firavun'a bile yumuşak söylemeleri öğütlenmişti. B hata yapan kişinin tövbesidir, Ece hata yapmamıştır; C ve D metinde geçmez.Kaynak: Kader inancı · Hz. Musa ve Hz. Harun

?Soru 3

Pazarda bir satıcı, terazisini eksik tartacak biçimde ayarlamıştı. Yanındaki tezgâhın sahibi durumu fark edince onu sakin bir dille uyardı: “Müşteri görmese de Allah görür.”

Uyaran satıcının tutumu, Hz. Şuayb'ın hangi çağrısıyla en çok örtüşür?

✓ C. Eksik tartmak, Hud 11/85'te yasaklanan hak eksiltmektir. A zekât ve infakla ilgilidir; B Hz. Şuayb'ın tutumu değildir, o tehdide boyun eğmedi; D Hz. Musa'nın Hz. Harun'dan yardım istemesini çağrıştırır.Kaynak: Zekât ve sadaka · Hz. Şuayb ve ölçüde dürüstlük

?Soru 4

Selim Bey'in parası nisap miktarının üzerindedir. Akrabalarından dördü ihtiyaç içindedir:
I. Kız kardeşi
II. Oğlu
III. Teyzesi
IV. Annesi

Selim Bey zekâtını bu akrabalarından hangilerine verebilir?

✓ A. Kardeş ve teyze, zekât verilebilen muhtaç akrabalardır. Oğul ve anne birinci derece yakındır; onların geçimi zaten Selim Bey'in görevidir. B, C ve D oğlu ya da annesini içerdiği için yanlış.Kaynak: Zekât ve sadaka · Zekât, nisap ve öşür

?Soru 5

Ayşe LGS'ye bir yıl boyunca planlı çalıştı. Sınav sabahı dua etti ve “Ben üzerime düşeni yaptım, gerisini Allah'a bırakıyorum.” dedi.

Ayşe'nin davranışıyla ilgili,
I. Tevekküle uygun davranmıştır.
II. Başarıyı yalnız şansa bağlamıştır.
III. Emeği ve duayı birlikte gözetmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Önce çalışıp sonra Allah'a güvenmek tevekküldür (I); bunu yaparken emek ile duayı birleştirmiştir (III). II metinle çelişir, Ayşe şansa değil emeğe güvenmiştir. A III'ü atlar; B ve D II'yi içerir.Kaynak: Kader inancı · Ömür, ecel, rızık, tevekkül

?Soru 6

Hz. Yusuf, kendisini kuyuya bırakan ağabeylerine yıllar sonra erzak verdi. Kendini tanıtınca da onlara, yaptıklarının yüzlerine vurulmayacağını söyledi ve Allah'tan onlar için af diledi.

Bu davranıştan,
I. Affedicilik
II. Kin tutmama
III. Ticarette kâr gözetme
ilkelerinden hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Hz. Yusuf ağabeylerini bağışlamış (I), geçmişi yüzlerine vurmayarak kin tutmamıştır (II). III metinde yoktur; erzak vermesi kâr amacıyla anlatılmaz. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Din ve hayat · Hz. Yusuf'un örnek hayatı

?Soru 7

İslam'ın emir ve yasakları can, nesil, akıl, mal ve din olmak üzere beş temel değeri korumayı amaçlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudan aklın korunmasına yöneliktir?

✓ D. Alkol aklı bulandırır; ondan uzak durmak akıl emniyetidir. A canı, B malı, C nesli korumaya yöneliktir.Kaynak: Din ve hayat · Dinin temel gayesi: can ve akıl emniyeti

?Soru 8

Bir fabrikada işveren her makinenin yanına uyarı levhası astırdı, çalışanlara kask ve eldiven dağıttı. Çalışanlar da eğitimde öğrendikleri güvenlik kurallarına uydu.

Bu durumla ilgili,
I. Can emniyeti gözetilmiştir.
II. Güvenlikte hem işverenin hem çalışanın sorumluluğu vardır.
III. Alınan önlemler kaza ihtimalini tamamen ortadan kaldırmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Önlemler canı korumak içindir (I); işveren önlemi almış, çalışan da uymuştur (II). III metinden çıkmaz; önlem riski azaltır ama “tamamen” bilgisi verilmemiştir. B, C ve D III'ü içerir.Kaynak: Din ve hayat · Dinin temel gayesi: can ve akıl emniyeti

?Soru 9

Bir öğrenci internette, belli bir ağaca çaput bağlayanın sınavı kazanacağını yazan bir paylaşım gördü. Öğretmeni şöyle dedi: “Dinî bilgiyi güvenilir kaynaktan öğrenmeli, Kur'an ve sünnette dayanağı olmayan uygulamalardan uzak durmalıyız.”

Öğretmenin uyarısı, beş temel esastan en çok hangisiyle ilgilidir?

✓ B. Çaput bağlamak bir hurafedir; dini doğru kaynaktan öğrenmek din emniyetidir. A, C ve D metinde söz konusu değildir; uyarı canı, malı ya da aileyi değil inancı ilgilendirir.Kaynak: Din ve hayat · Nesil, mal ve din emniyeti

?Soru 10

Bir mahallede gençler “askıda ekmek” uygulaması başlattı. Fırından ekmek alan, ihtiyacı olan biri için bir ekmek parası daha bırakıyor. İhtiyaç sahibi de kimseye görünmeden ekmeğini alıyor.

Bu uygulamada aşağıdakilerden hangisinin gözetildiği söylenemez?

✓ D. Metinde zekâttan ve oranından söz edilmez; bu bilgi doğrudur ama metinden çıkmaz. A herkesin katılmasından, B görünmeden alınmasından, C tek ekmeklik yardımdan anlaşılır.Kaynak: Zekât ve sadaka · Paylaşma, yardımlaşma ve faydaları
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS Din Kültürü soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →