Din ve hayat: din, birey ve toplum, beş temel esas, Hz. Yusuf ve Asr suresi

Emniyet kemeri takmak, zararlı alışkanlıklardan uzak durmak, aileye sahip çıkmak… Dinin korumak istediği beş temel değeri günlük hayatın içinden öğren.

5 durakLGS · 8. sınıf · 3. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · DİN VE TOPLUM

Din, birey ve toplum: inanç, ibadet ve ahlak hayatın içinde

MEB 8. sınıf · Din ve hayat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Dinin bireye ve topluma etkisi nedir?

Kısa cevap: Din, Allah'ın peygamberler aracılığıyla bildirdiği, insanı kendi isteğiyle iyiye ve doğruya yönelten, dünya ve ahiret mutluluğunu amaçlayan kurallardır. İnanç, ibadet ve ahlak esasları kişiyi olgunlaştırır; aile, komşuluk ve ticaret gibi sosyal ve iktisadi ilişkileri de düzenler.

Ramazanda iftar saatinde sokakların sessizleştiğini, bayram sabahı büyüklerin elinin öpüldüğünü fark etmişsindir. Din bireyin içinden başlar ama toplumun hayatına da yansır.

Bireyin hayatında din

İnsan, “Beni kim yarattı, öldükten sonra ne olacak?” gibi soruların cevabını yalnız aklıyla bulamaz. Din bu sorulara cevap verir; hayatın bir anlamı ve amacı olduğunu öğretir. Ahirete inanan kişi zor günlerde umudunu kaybetmez.

İnanç, Allah'ın birliğine, yani tevhide iman etmekle başlar. İbadet insanı Allah'a yaklaştırır ve kötülükten uzaklaştırır:

“…Kuşkusuz namaz, hayâsızlıktan ve kötülükten meneder…”

Ankebut 29/45 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Oruç tutan kişi açlığı yaşayarak yoksulu anlar; zekât veren, malında başkasının da hakkı olduğunu hatırlar. Ahlak ise inancın davranışa dönüşmüş hâlidir. Hz. Peygamber, imanı en olgun olanın ahlakı en güzel olan kişi olduğunu bildirmiştir (Ebu Davud, “Sünnet”, 15).

Toplumda ve ekonomide din

Dinin toplum hayatına getirdiği ilkeler
Alanİlke
AileEşler, anne-baba ve çocuklar arasında sevgi, hak ve sorumluluk
Komşuluk, arkadaşlıkYalan, iftira ve kıskançlıktan uzak durmak
EkonomiHelal kazanç, sözünde durmak, hileden kaçınmak
YardımlaşmaDarda kalan borçluya süre tanımak (Bakara 2/280)

Birey ile toplum birbirini etkiler. Dürüst bir esnaf bütün çarşıya güven verir; tek bir hileli satıcı ise herkesin güvenini sarsar. Din, kişiye ailesine, komşusuna ve vatanına karşı sorumluluklarını da hatırlatır.

Akılda kalsın: İnanç anlam ve umut, ibadet Allah'a yakınlık, ahlak güzel davranış verir; üçü de aileye, topluma ve ekonomiye yansır.
LGS'de

Nasıl sorulurBir ayet, hadis ya da günlük olay verilir; dinin hangi alanla ilişkisinin vurgulandığı sorulur.

Tuzakİbadet geçen her metni yalnız bireysel sanmak; zekât toplumu da etkiler.

İpucuMetnin sonucuna bak: kişi mi, aile mi, çarşı mı?

▭Boşluk doldurma durumdan kavrama

Oruç tutan Ayşe açlığı yaşayınca yoksulu daha iyi anladı; bu, dinin esaslarının kişiye etkisidir. Kemal Usta satarken ne yalan söyler ne hile yapar; inancı davranışına dönüşmüştür, bu onun anlayışıdır. Ali “Allah birdir, O'nun ortağı yoktur.” diyerek inancını açıkladı; bu inancıdır.

ibadetahlaktevhitinançtoplum

?Soru çöz olay

Kasabadaki fırıncı ekmeği tartarken hiçbir zaman eksik vermez. Borcunu ödeyemeyen müşterilerine de süre tanır. Bu yüzden kasabadaki herkes ona güvenir.

Bu durum, dinin daha çok hangi alanla ilişkisini gösterir?

✓ C. Doğru tartmak ve borçluya süre tanımak, ahlak ilkelerinin alışverişe yansımasıdır. A, B ve D metinde geçmez; fırıncının davranışı çarşıdaki güveni anlatır.
İLKE · BEŞ TEMEL ESAS

Dinin temel gayesi: beş temel esas, can ve akıl emniyeti

MEB 8. sınıf · Din ve hayat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDinin bireye ve topluma etkisi nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Din, Allah'ın peygamberler aracılığıyla bildirdiği, insanı kendi isteğiyle iyiye ve doğruya yönelten, dünya ve ahiret mutluluğunu amaçlayan kurallardır. İnanç, ibadet ve ahlak esasları kişiyi olgunlaştırır; aile, komşuluk ve ticaret gibi sosyal ve iktisadi ilişkileri de düzenler.

Din, birey ve toplum

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Zaruratıhamse nedir, can ve akıl nasıl korunur?

Kısa cevap: Dinin amacı bireyin ve toplumun huzurudur. Bunun için İslam beş değeri korur: can, nesil, akıl, mal ve din; buna zaruratıhamse denir. Can emniyeti iş sağlığı ve güvenliğini, akıl emniyeti alkol ve bağımlılıktan korunmayı kapsar.

Emniyet kemerini takmak, bisiklette kask kullanmak, gece ekranı kapatıp uyumak: Hepsi küçük kararlar, ama aynı değerleri korur.

Beş temel esas

Din, insanı iyiye ve doğruya yönelterek kişinin onurunu ve toplumun düzenini korumak ister. İslam'ın emir, yasak ve öğütleri beş değeri korumaya yöneliktir. Bunlara zaruratıhamse (beş zorunlu değer) denir; renk, ırk ve din ayırmadan herkes için geçerlidir.

Huzur için beş değer korunur; her biri bir hakkı güvenceye alır.Görsel: Sınav Defteri

Can emniyeti

Yaşama hakkı en temel haktır; öteki bütün haklar ona bağlıdır. İslam başkasının canına kastetmeyi büyük günah sayar, bir can kurtarmayı ise çok değerli görür:

“…Kim de bir can kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur…”

Maide 5/32 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Canı korumak, onu tehlikeye atmamayı da içerir: hız sınırına uymak, sağlıklı beslenmek, iş yerinde güvenlik kurallarına uymak. İşveren gerekli önlemleri almakla, çalışan da bu önlemlere uymakla yükümlüdür. Kader inancı sayfasında, tedbirsizlikten doğan iş kazasının kadere yüklenemeyeceğini görmüştük.

Akıl emniyeti

Akıl, insanın sorumlu tutulmasının şartıdır. Bu yüzden İslam aklı bulandıran her şeyi yasaklar. Kur'an içkiyi ve kumarı şeytan işi kötülükler arasında sayar (Maide 5/90); Hz. Peygamber de sarhoşluk veren her şeyin haram olduğunu bildirir (Müslim, “Eşribe”, 74). İnsanı iradesiz bırakan her türlü bağımlılık da aklı tehdit eder. Saatlerce ekrana bağlı kalmak bile dikkati ve uykuyu bozar.

Akılda kalsın: Beş esas: can, nesil, akıl, mal, din. Can → iş sağlığı ve güvenliği; akıl → zararlı alışkanlıklardan uzak durmak.
LGS'de

Nasıl sorulurBir yasak ya da öğüt verilir; beş esastan hangisini koruduğu sorulur.

TuzakAlkol yasağını yalnız “can”la eşlemek; öncelikle korunan akıldır.

İpucuYasağın ilk zarar verdiği şeyi bul: beden mi, akıl mı, mal mı?

?Soru çöz öncüllü

Bir fabrikada işveren her makinenin yanına uyarı levhası astırdı, çalışanlara kask ve eldiven dağıttı. Çalışanlar da eğitimde öğrendikleri güvenlik kurallarına uydu.

Bu durumla ilgili,
I. Can emniyeti gözetilmiştir.
II. Güvenlikte hem işverenin hem çalışanın sorumluluğu vardır.
III. Alınan önlemler kaza ihtimalini tamamen ortadan kaldırmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Önlemler canı korumak içindir (I); işveren önlemi almış, çalışan da uymuştur (II). III metinden çıkmaz; önlem riski azaltır ama “tamamen” bilgisi verilmemiştir. B, C ve D III'ü içerir.

?Soru çöz kavram

İslam'ın emir ve yasakları can, nesil, akıl, mal ve din olmak üzere beş temel değeri korumayı amaçlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudan aklın korunmasına yöneliktir?

✓ D. Alkol aklı bulandırır; ondan uzak durmak akıl emniyetidir. A canı, B malı, C nesli korumaya yöneliktir.
İLKE · BEŞ TEMEL ESAS

Nesil, mal ve din emniyeti: aile, helal kazanç ve doğru bilgi

MEB 8. sınıf · Din ve hayat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTevekkül nedir, tedbir almadan tevekkül olur mu?Bağlantılı konudan (Kader inancı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ömür doğumdan ölüme geçen süre, ecel ömrün bittiği andır. Rızık, Allah'ın verdiği maddi ve manevi nimettir; helal yoldan çalışarak kazanılır. Tevekkül, önce elinden geleni yapıp sonra sonucu Allah'a bırakmaktır. Tedbirsiz tevekkül olmaz.

Ömür, ecel, rızık, tevekkül

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Aile, helal kazanç ve din nasıl korunur?

Kısa cevap: Nesil emniyeti aile kurumunu korumaktır; aile sevgi, saygı ve sorumlulukla ayakta durur. Mal emniyeti, malı helal yoldan kazanmak ve başkasının hakkına girmemektir; hile, rüşvet, kumar ve israf bunu bozar. Din emniyeti, dini doğru kaynaktan öğrenip bidat ve hurafeden uzak durmaktır.

Akşam sofrasında herkesin telefonu bir kenara bırakıp sohbet ettiği bir aile düşün. Nesli korumak böyle sıradan akşamlarla başlar.

Nesil emniyeti: aile

Nesil, kişinin çocukları ve torunlarıdır. Aile toplumun en küçük birimidir; insan değerleri, sorumluluğu ve dili önce ailede öğrenir. İslam aile kurmayı teşvik eder ve eşler arasında sevgi ve merhamet olmasını ister:

“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O'nun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir.”

Rum 30/21 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Anne-babanın görevi çocuğunu güzel ahlakla yetiştirmek, çocuğun görevi de anne-babasına saygı göstermektir. İffetli yaşamak ve aile bağlarını korumak da nesil emniyetinin parçasıdır.

Mal emniyeti: helal kazanç

Herkesin mülkiyet hakkı korunur. Kur'an, malların aranızda haksızlıkla yenmemesini emreder (Nisa 4/29). Hile, kusurlu malı saklamak, karaborsacılık, rüşvet, kumar ve faiz haksız kazanç sayılır; israf da malı korumaya engeldir. Zekât ve sadaka sayfasında Hz. Şuayb'ın ölçüde dürüstlük çağrısını görmüştük. Hz. Peygamber de “Bizi aldatan bizden değildir.” buyurur (Müslim, “İman”, 164).

Din emniyeti

Herkesin inancını özgürce yaşama hakkı vardır. Müslüman dinini Kur'an'dan, sünnetten ve güvenilir kaynaklardan öğrenir. Dine sonradan eklenen bidatlerden ve fal, büyü, çaput bağlama gibi hurafelerden uzak durur. Güzel ahlak da dini korur; çünkü insanlar İslam'ı biraz da Müslümanların davranışlarına bakarak tanır.

Beş esası koruyan ve bozan davranışlar
EsasKorurBozar
CanGüvenlik kuralına uymakTedbirsizlik, şiddet
NesilAileye sahip çıkmakAileyi ihmal etmek
AkılOkumak, öğrenmekAlkol, bağımlılık
MalHelal kazançHile, rüşvet, israf
DinDoğru kaynaktan öğrenmekBidat, hurafe
Akılda kalsın: Nesil → aile; mal → helal kazanç, israf etmemek; din → doğru bilgi, bidat ve hurafeden uzak durmak.
LGS'de

Nasıl sorulurBir haber ya da olay verilir; beş esastan hangisinin korunduğu ya da zedelendiği sorulur.

Tuzakİsrafı “kimseye zararı yok” diye geçmek; israf malın korunmasına aykırıdır.

İpucuZararın neye dokunduğunu bul.

⇄Bilgi eşleştirme Hangi esas?

?Soru çöz metin

Bir öğrenci internette, belli bir ağaca çaput bağlayanın sınavı kazanacağını yazan bir paylaşım gördü. Öğretmeni şöyle dedi: “Dinî bilgiyi güvenilir kaynaktan öğrenmeli, Kur'an ve sünnette dayanağı olmayan uygulamalardan uzak durmalıyız.”

Öğretmenin uyarısı, beş temel esastan en çok hangisiyle ilgilidir?

✓ B. Çaput bağlamak bir hurafedir; dini doğru kaynaktan öğrenmek din emniyetidir. A, C ve D metinde söz konusu değildir; uyarı canı, malı ya da aileyi değil inancı ilgilendirir.
PEYGAMBER · HZ. YUSUF

Hz. Yusuf: kuyudan hazineye uzanan sabır ve affedicilik

MEB 8. sınıf · Din ve hayat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAile, helal kazanç ve din nasıl korunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Nesil emniyeti aile kurumunu korumaktır; aile sevgi, saygı ve sorumlulukla ayakta durur. Mal emniyeti, malı helal yoldan kazanmak ve başkasının hakkına girmemektir; hile, rüşvet, kumar ve israf bunu bozar. Din emniyeti, dini doğru kaynaktan öğrenip bidat ve hurafeden uzak durmaktır.

Nesil, mal ve din emniyeti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Yusuf'un hayatından hangi ilkeler çıkarılır?

Kısa cevap: Hz. Yusuf, Hz. Yakup'un oğludur. Kıskanç ağabeyleri onu kuyuya bıraktı; Mısır'da iftiraya uğrayıp zindana girdi. Sabrını ve dürüstlüğünü kaybetmedi; hazinenin başına geçince kıtlıkta erzakı adaletle dağıttı ve ağabeylerini affetti.

Sana haksızlık eden birini, yıllar sonra güçlüyken affedebilir misin? Hz. Yusuf'un hayatı bu soruya verilmiş güzel bir cevaptır.

Kuyudan zindana

Hz. Yusuf, Hz. Yakup'un oğullarından biriydi. Babasının ona gösterdiği sevgiyi kıskanan ağabeyleri onu kırlara götürüp bir kuyuya bıraktı. Babalarına da onu kurdun kaptığını söylediler. Hz. Yakup buna inanmadı ama sabretti ve Allah'a sığındı.

Oradan geçen bir kervan Yusuf'u bulup Mısır'a götürdü ve sattı. Yusuf büyüdükçe ahlakı ve bilgisi olgunlaştı. Bir iftira yüzünden zindana atıldı; yine de kötülüğe yönelmedi. Peygamberlik görevi ona zindandayken verildi.

Zindandan hazineye

Mısır hükümdarı yedi zayıf ineğin yedi semiz ineği yediği bir rüya gördü. Hz. Yusuf rüyayı yedi yıl bolluk, ardından yedi yıl kıtlık diye yorumladı ve bolluk yıllarında ürünün biriktirilmesini önerdi. Suçsuzluğu anlaşılınca hazinenin başına getirildi. Kıtlık gelince erzakı halka adaletle dağıttı.

Erzak almaya gelen ağabeyleri onu tanımadı. Hz. Yusuf kendini tanıtınca utanıp özür dilediler. Onun cevabı şu oldu:

“Bugün yaptıklarınız yüzünüze vurulmayacak, Allah sizi affetsin! O, merhametlilerin en merhametlisidir.”

Yusuf 12/92 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı
Kuyudan hazineye: her durakta sabır, sonunda öç değil af.Görsel: Sınav Defteri
Olaydan ilkeye
Olayİlke
Kuyuda ve zindanda Allah'a güvenmesiSıkıntıya sabır, tevekkül
İftiraya rağmen kötülüğe yönelmemesiİffet, kendini kötülükten korumak
Hazineyi adaletle yönetmesiDürüstlük ve çalışkanlık
Ağabeylerini affetmesiMerhamet, affedicilik
Ailesini yanına getirmesiVefa

Bu ilkeler bugün de geçerlidir. Haksızlığa uğrayınca öç almak yerine sabretmek, sana emanet edilen sınıf kasasını kuruşu kuruşuna tutmak, seni kıran bir arkadaşını özür dilediğinde affetmek Hz. Yusuf'un yolundan gitmektir.

Akılda kalsın: Hz. Yusuf'tan dersler: sabır, iffet, dürüstlük, affedicilik, vefa. Kıssası Yusuf suresinde anlatılır.
LGS'de

Nasıl sorulurHz. Yusuf'un hayatından bir kesit verilir; hangi ilkelere ulaşılabileceği öncüllerle sorulur.

TuzakKıssada geçmeyen ama güzel bir ilkeyi seçmek.

İpucuHer öncülü metindeki bir davranışla eşleştir; eşleşmeyeni ele.

↕Olay sıralama ayrıntılardan

  1. Kıtlıkta erzak almaya gelen ağabeyleri onu tanımadı
  2. Zindandayken peygamberlik görevi verildi
  3. Ağabeyleri, babalarına onu kurdun kaptığını söyledi
  4. Yedi zayıf ineğin yedi semiz ineği yediği rüyayı açıkladı
  5. Mısır'da büyürken ahlakı ve bilgisi olgunlaştı

?Soru çöz öncüllü

Hz. Yusuf, kendisini kuyuya bırakan ağabeylerine yıllar sonra erzak verdi. Kendini tanıtınca da onlara, yaptıklarının yüzlerine vurulmayacağını söyledi ve Allah'tan onlar için af diledi.

Bu davranıştan,
I. Affedicilik
II. Kin tutmama
III. Ticarette kâr gözetme
ilkelerinden hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Hz. Yusuf ağabeylerini bağışlamış (I), geçmişi yüzlerine vurmayarak kin tutmamıştır (II). III metinde yoktur; erzak vermesi kâr amacıyla anlatılmaz. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.
SURE · ASR

Asr suresi: zamanı ziyan etmemenin dört şartı

MEB 8. sınıf · Din ve hayat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaun suresi ne anlatır?Bağlantılı konudan (Zekât ve sadaka). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Maun, Kur'an'ın 107. suresidir; Mekke'de inmiştir ve yedi ayettir. Adını son ayetteki “maun” (yardım, komşular arasında alınıp verilen eşya) sözcüğünden alır. Yetimi itip kakanları, yoksulu doyurmayanları ve ibadetinde gösteriş yapanları kınar.

Maun suresi ve anlamı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Asr suresinin mesajları nelerdir?

Kısa cevap: Asr, Kur'an'ın 103. suresidir; Mekke'de inmiştir ve üç ayettir. Adını “zaman, ikindi vakti” anlamındaki “asr” sözcüğünden alır. İnsanın ziyanda olduğunu; yalnız iman edip salih amel işleyenlerin, birbirine hakkı ve sabrı tavsiye edenlerin kurtulacağını bildirir.

Telefonundaki ekran süresi raporu “bugün 4 saat” dediğinde bir an duraksadın mı? Asr suresi zamanın değeri üzerine yeminle başlar.

Surenin anlamı

“Ant olsun zamana ki insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak iman edip de salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (onlar ziyanda değillerdir).”

Asr 103/1-3 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Allah'ın bir şeye yemin etmesi onun değerini gösterir. Zaman herkese sınırlı verilen ve geri gelmeyen bir nimettir. Zamanını boşa harcayan, aslında ömrünü harcamış olur.

Ziyandan kurtulmanın dört şartı
ŞartAnlamı
İmanAllah'a ve O'nun bildirdiklerine inanmak
Salih amelİbadet, yardım, çevreyi korumak gibi iyi ve faydalı işler
Hakkı tavsiyeDoğruyu ve adaleti önermek, haksızlığa sessiz kalmamak
Sabrı tavsiyeZorlukta dayanmayı ve umudu birbirine hatırlatmak

Salih amel, Allah rızası için yapılan iyi ve faydalı iştir. Hak sözcüğü doğru, gerçek ve adalet anlamlarını taşır. Sure, iyiliği yalnız yapmakla yetinmeyip başkasına da önermeyi ister; demek ki kurtuluş hem bireysel hem toplumsaldır. Dört şart bir bütündür; biri eksik kalınca ziyandan tam kurtulunmaz.

İmam Şafii'nin, Kur'an'da başka bir sure inmeseydi bu kısa surenin bile insanlara yeteceğini söylediği aktarılır.

Akılda kalsın: Asr = 103. sure, 3 ayet, Mekke. Dört şart: iman + salih amel + hakkı tavsiye + sabrı tavsiye.
LGS'de

Nasıl sorulurSurenin meali ya da numaralı bilgiler verilir; hangi mesaja ulaşılabileceği sorulur.

TuzakMaun'daki yetim ve yoksul mesajını Asr'a yüklemek.

İpucuZaman, ziyan, hak ve sabır sözcüklerini ara.

?Soru çöz öncüllü

Asr suresinde zamana yemin edilerek insanın ziyanda olduğu bildirilir. Bundan yalnız iman edip salih amel işleyenlerin, birbirine hakkı ve sabrı tavsiye edenlerin kurtulacağı söylenir.

Bu sureyle ilgili,
I. Zamanın değerine dikkat çeker.
II. İyiliği başkalarına da önermeyi öğütler.
III. Ölçü ve tartıda hileyi yasaklar.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Zamana yemin I'i, hakkı ve sabrı tavsiye etmek II'yi gösterir. III doğru bir bilgidir ama Hz. Şuayb'la ilgilidir, Asr'da geçmez. B, C ve D III'ü içerir.

▭Boşluk doldurma durumdan kavrama

Efe bütün tatil gününü amaçsızca ekranda geçirdi ve akşam “Günüm boşa gitti.” dedi; Asr suresine göre bu bir örneğidir. Zeynep, arkadaşına haksızlık gördüğünde susmamasını, doğruyu söylemesini önerdi; birbirine tavsiye etti. Mert de sınavı kötü geçen arkadaşına “Pes etme, dayan.” dedi; o da tavsiye etti.

ziyanhakkısabrısalih ameliman

Lisede bu konunun ayrıntısı Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi serisindeki Güncel dinî meseleler sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Sınıf panosundaki üç kart
KartYazılan
1Mıknatıs, demir tozunu her denemede aynı biçimde çeker.
2Arı yavrusu yumurtadan çıkar, gelişir ve yetişkin arı olur.
3Yardımlaşmanın arttığı mahallede komşular birbirine güvenir.

Bu kartlarla ilgili hangisi söylenebilir?

✓ B. Mıknatıs fiziksel, arının gelişmesi biyolojik, mahalledeki güven toplumsal yasaya örnektir. A yasa türlerini karıştırır; C toplumda da sebep-sonuç düzeni olduğunu atlar; D yasaların değişmezliğiyle çelişir.Kaynak: Kader inancı · Kader, kaza ve sünnetullah

?Soru 2

Din dersinde öğretmen, “Seçme imkânımız olan davranışlardan sorumluyuz.” dedi ve tahtaya dört durum yazdı.

Buna göre hangisi, kişinin sorumlu tutulacağı bir durumdur?

✓ D. Kask takıp takmamak Mert'in kendi seçimidir, yani cüzi iradesiyle ilgilidir. A, B ve C insanın seçemediği durumlardır; külli irade alanına girer ve kişi bunlardan sorumlu tutulmaz.Kaynak: Kader inancı · İrade, sorumluluk ve yanlış kader anlayışları

?Soru 3

Selim Bey'in parası nisap miktarının üzerindedir. Akrabalarından dördü ihtiyaç içindedir:
I. Kız kardeşi
II. Oğlu
III. Teyzesi
IV. Annesi

Selim Bey zekâtını bu akrabalarından hangilerine verebilir?

✓ A. Kardeş ve teyze, zekât verilebilen muhtaç akrabalardır. Oğul ve anne birinci derece yakındır; onların geçimi zaten Selim Bey'in görevidir. B, C ve D oğlu ya da annesini içerdiği için yanlış.Kaynak: Zekât ve sadaka · Zekât, nisap ve öşür

?Soru 4

Sevabı, kişi öldükten sonra da sürdüğü için sadakayıcariyeye “kesintisiz sadaka” da denir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi sadakayıcariyeye örnektir?

✓ B. Kütüphane yıllarca kullanılır; sevabı da kesintisiz sürer. A fitredir; C ve D güzel birer sadakadır ama etkisi o anla sınırlıdır.Kaynak: Zekât ve sadaka · İnfak, sadaka, fitre ve sadakayıcariye

?Soru 5

Bir mahallede gençler “askıda ekmek” uygulaması başlattı. Fırından ekmek alan, ihtiyacı olan biri için bir ekmek parası daha bırakıyor. İhtiyaç sahibi de kimseye görünmeden ekmeğini alıyor.

Bu uygulamada aşağıdakilerden hangisinin gözetildiği söylenemez?

✓ D. Metinde zekâttan ve oranından söz edilmez; bu bilgi doğrudur ama metinden çıkmaz. A herkesin katılmasından, B görünmeden alınmasından, C tek ekmeklik yardımdan anlaşılır.Kaynak: Zekât ve sadaka · Paylaşma, yardımlaşma ve faydaları

?Soru 6

Ayşe LGS'ye bir yıl boyunca planlı çalıştı. Sınav sabahı dua etti ve “Ben üzerime düşeni yaptım, gerisini Allah'a bırakıyorum.” dedi.

Ayşe'nin davranışıyla ilgili,
I. Tevekküle uygun davranmıştır.
II. Başarıyı yalnız şansa bağlamıştır.
III. Emeği ve duayı birlikte gözetmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Önce çalışıp sonra Allah'a güvenmek tevekküldür (I); bunu yaparken emek ile duayı birleştirmiştir (III). II metinle çelişir, Ayşe şansa değil emeğe güvenmiştir. A III'ü atlar; B ve D II'yi içerir.Kaynak: Kader inancı · Ömür, ecel, rızık, tevekkül

?Soru 7

Elif, Ayetelkürsi hakkında bir sunum hazırlamak için dört not aldı:
I. Bakara suresinin 255. ayetidir.
II. Hz. Musa'nın Firavun'a davetini anlatır.
III. Allah'ı uyuklama ve uykunun tutmadığı vurgulanır.
IV. Farz namazlardan sonra okunması tavsiye edilmiştir.

Elif'in notlarından hangileri Ayetelkürsi ile ilgilidir?

✓ B. Ayetelkürsi Bakara 255'tir (I), Allah'ın uyuklamadığını ve uyumadığını söyler (III) ve namazlardan sonra okunur (IV). II doğru bir bilgidir ama Taha suresiyle ilgilidir. A, C ve D II'yi içerdiği için yanlış.Kaynak: Kader inancı · Ayetelkürsi ve anlamı

?Soru 8

Maun suresinde, hesap gününü yalanlayanın yetimi itip kaktığı ve yoksulu doyurmaya özendirmediği anlatılır. Namazında gösteriş yapanların ufacık bir yardıma bile engel olduğu da bildirilir.

Maun suresinden aşağıdaki mesajlardan hangisine ulaşılamaz?

✓ A. Zekâtın oranı doğru bir bilgidir ama surede geçmez. B 6. ayetten, C 2. ayetten, D 7. ayetten çıkar.Kaynak: Zekât ve sadaka · Maun suresi ve anlamı

?Soru 9

Sınıf başkanı Ece, kuralları çiğneyen bir arkadaşını herkesin önünde azarlamadı. Teneffüste onu yanına çağırdı ve kırmadan, sakin bir dille uyardı.

Ece'nin tutumu, Hz. Musa'nın hayatından çıkan hangi ilkeyle en çok örtüşür?

✓ A. Ece uyarmaktan vazgeçmemiş ama yumuşak bir üslup seçmiştir; Hz. Musa ve Hz. Harun'a Firavun'a bile yumuşak söylemeleri öğütlenmişti. B hata yapan kişinin tövbesidir, Ece hata yapmamıştır; C ve D metinde geçmez.Kaynak: Kader inancı · Hz. Musa ve Hz. Harun

?Soru 10

Pazarda bir satıcı, terazisini eksik tartacak biçimde ayarlamıştı. Yanındaki tezgâhın sahibi durumu fark edince onu sakin bir dille uyardı: “Müşteri görmese de Allah görür.”

Uyaran satıcının tutumu, Hz. Şuayb'ın hangi çağrısıyla en çok örtüşür?

✓ C. Eksik tartmak, Hud 11/85'te yasaklanan hak eksiltmektir. A zekât ve infakla ilgilidir; B Hz. Şuayb'ın tutumu değildir, o tehdide boyun eğmedi; D Hz. Musa'nın Hz. Harun'dan yardım istemesini çağrıştırır.Kaynak: Zekât ve sadaka · Hz. Şuayb ve ölçüde dürüstlük
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS Din Kültürü soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →