Motor nasıl çalışır? Silindir, piston, krank mili ve supaplar
MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Araba motoru nasıl çalışır, motorun ana parçaları nelerdir?
Kısa cevap: Motor, yakıtın kimyasal enerjisini harekete çevirir. Yakıt silindirin içinde yanar, oluşan sıcak gazlar pistonu aşağı iter. Biyel kolu bu itişi krank miline aktarır; krank mili dönerek gücü tekerleklere gönderir. Supaplar silindire hava girişini ve yanmış gazın çıkışını yönetir.Kontağı çevirdiğin anda kaputun altında saniyede onlarca küçük yanma başlar.
Bu derste ne var?
Araç Tekniği dersinden e-sınavda 9 soru gelir. En sık kalıplar gösterge lambası görseli, “arıza olunca ilk ne yapılır”, kullanım hatası ve parçanın hangi sisteme ait olduğudur. Aracı beş sistem olarak düşün; bu seri de beş sayfadır.
Bu sayfada motoru tanıyacağız. Elektrik sistemi ve gösterge paneli sayfasında uyarı lambalarını, Araç bakımı ve arızalar sayfasında günlük kontrolleri göreceğiz.
Yakıttan harekete
Otomobil motoru bir içten yanmalı motordur: yakıt, motorun içindeki kapalı bir odada yakılır. Yanma ısı ve basınç üretir, motor da bu basıncı harekete çevirir. Kısacası motor, yakıtın kimyasal enerjisini hareket enerjisine dönüştüren makinedir.
Ana parçalar
Silindir, yanmanın olduğu boru biçimli odadır; çoğu otomobilde dört silindir bulunur. Silindirlerin açıldığı gövdeye motor bloğu, üstünü kapatan parçaya silindir kapağı denir. Silindirin içinde aşağı yukarı hareket eden parça pistondur. Pistonun çevresindeki segmanlar gazın ve yağın sızmasını önler.
Biyel kolu pistonu krank miline bağlar. Krank mili, pistonun aşağı yukarı hareketini dönme hareketine çevirir. Krank milinin ucundaki ağır volan, dönüşün düzgün sürmesine yardım eder. Bu dönüşün tekerleğe yolculuğunu Güç aktarma, fren ve lastikler sayfasında göreceğiz.
Motorun kapıları: supaplar
Silindir kapağında iki tür supap vardır. Emme supabı silindire hava ya da hava-yakıt karışımı alır. Egzoz supabı yanmış gazların dışarı çıkmasını sağlar. Benzinli motorda kapakta bir de buji bulunur; yakıtı kıvılcımla tutuşturur.
Supapları doğru anda açan parça eksantrik milidir (kam mili). Krank milinden bir kayış ya da zincirle döner; bu kayışa triger kayışı denir. Triger kayışı koparsa motor ağır hasar görebilir, bu yüzden üretici kılavuzundaki zamanda değiştirilir.
Hızla hareket eden bu metal parçalar ısınır ve birbirine sürtünür. Onları soğutma sıvısı ve motor yağı korur; ikisini Soğutma ve yağlama sayfasında göreceğiz.
Nasıl sorulurBir parçanın görevi verilir, adı sorulur ya da tersi.
TuzakKrank mili ile eksantrik milini karıştırmak; biri pistonun hareketini dönmeye çevirir, öteki supapları açar.
İpucuGörevde “dönme hareketi” geçiyorsa krank milini, “supap” geçiyorsa eksantrik milini düşün.
⇄Bilgi eşleştirme parça ↔ görev
?Soru çöz parçanın görevi
Motorda pistonun aşağı yukarı hareketini dönme hareketine çeviren parça hangisidir?