Güç aktarma, fren ve lastikler: debriyaj, vites, fren, direksiyon, süspansiyon

Motorun gücünün tekerleğe nasıl ulaştığını, aracı durduran ve yönlendiren sistemleri, lastik bakımını ve bu sistemlerde arıza belirtilerini öğren.

5 durakMTSK · Araç Tekniği · 9 soru
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
GÜÇ AKTARMA

Güç aktarma organları: debriyaj, vites kutusu, kardan mili ve diferansiyel

MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAraba motoru nasıl çalışır, motorun ana parçaları nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Motor ve yakıt sistemi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Motor, yakıtın kimyasal enerjisini harekete çevirir. Yakıt silindirin içinde yanar, oluşan sıcak gazlar pistonu aşağı iter. Biyel kolu bu itişi krank miline aktarır; krank mili dönerek gücü tekerleklere gönderir. Supaplar silindire hava girişini ve yanmış gazın çıkışını yönetir.

Motorun ana parçaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Debriyaj ne işe yarar, vites kutusu ve diferansiyel ne yapar?

Kısa cevap: Güç aktarma organları motorun dönüşünü tekerleklere taşır. Debriyaj (kavrama) motorla vites kutusu arasındaki bağlantıyı keser ve yumuşakça birleştirir. Vites kutusu hız ile çekiş gücünü ayarlar. Diferansiyel, virajda dış tekerleğin iç tekerlekten hızlı dönmesini sağlar; arkadan itişli araçlarda araya kardan mili girer.

Motor sürekli döner, ama araç kırmızı ışıkta durabilir: bu ikisini ayıran bir parça vardır.

Motordan tekerleğe

Motor ve yakıt sistemi sayfasında gördük: pistonun itişi krank milini döndürür. Bu dönüş tekerleğe birkaç durakta ulaşır; bu parçaların hepsine güç aktarma organları denir.

Arkadan itişli araçta güç yolu. Önden çekişli araçlarda kardan mili yoktur; vites kutusu ve diferansiyel tek gövdededir.Görsel: Sınav Defteri

Debriyaj (kavrama)

Düz vitesli araçta pedala basınca debriyaj motorla vites kutusu arasındaki bağlantıyı keser. Böylece vites değiştirilir, araç dururken motor çalışmaya devam eder. Pedal bırakılınca debriyaj balatası volana bastırılır ve bağlantı yumuşakça kurulur.

En sık hata, sürüşte ayağı pedalın üstünde dinlendirmektir. Debriyaj hafifçe kayar ve balata aşınır. Yokuşta aracı yarım debriyajla tutmak da aynı zararı verir. Motor devri yükseldiği hâlde araç hızlanmıyorsa ve yanık kokusu geliyorsa debriyaj kaçırıyordur.

Pedala basmaya başlayınca kısa bir boş yol vardır; buna pedal boşluğu denir. Boşluk az olursa debriyaj tam kavramaz ve kaçırır; fazla olursa tam ayırmaz, vites zor geçer.

Vites kutusu

Vites kutusu (şanzıman) motor devri ile tekerlek hızını uyumlu hâle getirir. Düşük vites çok çekiş, az hız verir; kalkışta ve dik yokuşta kullanılır. Yüksek vites hız verir, yakıt tüketimini azaltır.

Otomatik vites kutusunda P (park), R (geri), N (boş) ve D (sürüş) konumları vardır. P'de vites kutusu kilitlenir, ama park ederken el freni de çekilir. Motor P ya da N'de çalıştırılır, vites P'den çıkarılırken frene basılır.

Diferansiyel

Virajda dış tekerlek iç tekerlekten daha uzun yol alır. Diferansiyel iki tekerleğin farklı hızda dönmesine izin verir, böylece lastikler sürüklenmez.

Ek bilgi: kardan mili ve çekiş türü

Arkadan itişli araçlarda vites kutusundan arka diferansiyele gücü kardan mili taşır. Önden çekişli araçlarda kardan mili yoktur; vites kutusu ve diferansiyel tek gövdededir, gücü tekerleklere kısa aks milleri iletir.

Akılda kalsın: Debriyaj ayırır ve birleştirir, vites ayarlar, diferansiyel virajı kolaylaştırır. Pedalda dinlenen ayak balatayı yer.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kullanım hatası verilir, zarar gören parça sorulur; ya da diferansiyelin, debriyajın görevi sorulur.

TuzakDebriyaj balatasını fren balatasıyla karıştırmak; diferansiyeli vites kutusunun bir parçası sanmak.

İpucu“virajda iki teker farklı hızda” diyorsa diferansiyel, “motorla bağlantıyı keser” diyorsa debriyajdır.

⇄Bilgi eşleştirme otomatik vites

?Soru çöz kullanım hatası

Sürüş boyunca sol ayağını debriyaj pedalının üstünde dinlendiren bir sürücünün aracında en çok hangisi zarar görür?

✓ C. Pedala hafif baskı debriyajı kaydırır ve balatası aşınır. A diferansiyel virajda tekerlek hızlarını ayarlar, pedalla ilgisi yoktur; B fren balatası fren pedalıyla aşınır; D kardan mili gücü taşır, bu hatadan etkilenmez.
FREN

Fren sistemi: hidrolik fren, balata, el freni ve motor freni

MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Fren sistemi nasıl çalışır, fren hidroliği ve balata nedir, motor freni ne zaman kullanılır?

Kısa cevap: Fren pedalına basınca fren hidroliği basıncı tekerleklere iletir; balatalar diske ya da kampanaya sürtünerek aracı yavaşlatır. Fren hidroliği seviyesi kaptaki MIN-MAX arasında olmalıdır. El freni park eden aracı sabit tutar. Uzun yokuş inişinde motor freni kullanılır: yokuş, çıkışta kullanılacak vitesle inilir.

Bir tonluk aracı birkaç saniyede durduran şey, ayağının bastığı küçük bir pedal ve bir kap sıvıdır.

Hidrolik fren

Fren pedalına bastığında fren hidroliği denen sıvı basınçla borulardan tekerleklere gider. Sıvı sıkışmadığı için basınç dört tekerleğe aynı anda ulaşır. Tekerlekteki balatalar dönen diske ya da kampanaya bastırılır; sürtünme aracı yavaşlatır.

Fren hidroliği kabındaki seviye MIN ile MAX arasında olmalıdır. Seviyenin düşmesi balataların aşındığını ya da bir kaçağı gösterir. Hidrolik zamanla nem çeker, bu yüzden üretici kılavuzundaki aralıkta değiştirilir. Fren pedalının da kısa bir boşluğu olur; boşluk fazlaysa fren geç tutar. Pedal süngerimsi geliyorsa ya da sonuna kadar gidiyorsa araç sürülmez, servise gider.

Balatalar aşındıkça fren mesafesi uzar. Frende metal sürtme sesi ya da gıcırtı balataların bittiğini gösterebilir.

El freni ve motor freni

El freni park eden aracı yerinde tutar. Çekili unutulursa balatalar ısınır ve aşınır; göstergedeki fren lambası bunu hatırlatır.

Uzun yokuş inişinde ayak freni sürekli kullanılırsa balatalar ve hidrolik aşırı ısınır, fren tutmaz hâle gelebilir. Bunun yerine motor freni kullanılır: gazdan ayak çekilince motor dönmeye direnç gösterir ve aracı yavaşlatır. Düşük viteste bu etki güçlüdür. Kural kısadır: “İniş eğilimli yollar, çıkışta kullanılacak vitesle inilmelidir.” (KTY md. 106). Aynı madde, eğimli yolda motoru durdurup vitesi boşa alarak sürmeyi yasaklar.

Üç fren
Ayak freniEl freniMotor freni
Ne zaman?yavaşlama ve durmapark ederkenuzun yokuş inişi
Nasıl?hidrolik basınç, balatakol ya da düğmeylegazı bırakıp uygun viteste
Hatainişte sürekli basmakçekili unutmakyokuşu boşta inmek
Akılda kalsın: Yokuşu hangi vitesle çıkıyorsan o vitesle in. Hidrolik seviyesi düşüyorsa balata ya da kaçak vardır.
Sınavda

Nasıl sorulurUzun inişte yapılması ya da yapılmaması gereken davranış, fren hidroliğinin işi ya da fren mesafesini uzatan nedenler sorulur.

TuzakYokuşu boşta inmeyi yakıt tasarrufu sanmak; fren hidroliğini motor yağıyla karıştırmak.

İpucuİnişte cevap “düşük vites ve motor freni”, yasak olan “boşta ya da motor kapalı inmek”tir.

?Soru çöz durum

Uzun ve dik bir yokuş inişine gelen Kemal, frenlerin aşırı ısınmasını önlemek istiyor.

Kemal'in yapması gereken hangisidir?

✓ A. Düşük viteste motor freni aracı tutar, balatalar ısınmaz. B boşta inişte bütün yük ayak frenine biner ve yasaktır; C motoru durdurup inmek yasaktır, fren desteği de azalır; D sürekli fren balatayı ısıtır, fren tutmaz olur.

↕Sıralama uzun yokuş inişi

  1. Gazı bırak, aracı motor freniyle yavaşlat
  2. Yokuşa girmeden hızını düşür
  3. Gerekirse ayak frenine kısa ve aralıklı bas
  4. Çıkışta kullanacağın düşük vitese geç
FREN

ABS nedir? ABS'li araçta frene nasıl basılır?

MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMarşa ne kadar basılır, sigorta ne işe yarar, sigorta atarsa ne yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Elektrik sistemi ve gösterge paneli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Marş motoru, motoru ilk kez döndürüp çalıştırır; marşa birkaç saniyeden uzun basılmaz, motor çalışmazsa ara verilip yeniden denenir. Sigorta, devreden aşırı akım geçince eriyip devreyi keser, kabloları ve cihazları korur. Atan sigortanın yerine aynı amperde yenisi takılır; tel ya da daha büyük sigorta takılmaz.

Marş, sigorta, röle

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ABS ne işe yarar, ABS'li araçta frene nasıl basılır?

Kısa cevap: ABS (kilitlenmeyi önleyici fren sistemi), sert frende tekerleklerin kilitlenmesini önler; böylece fren yaparken direksiyon hâkimiyeti korunur, araç engelden kaçırılabilir. ABS'li araçta ani durmada frene sertçe ve sürekli basılır; pedaldeki titreşim ve ses normaldir. ABS fren mesafesini her koşulda kısaltmaz.

Kilitlenen tekerlek döndürdüğün direksiyonu dinlemez.

Kilitlenen tekerlek neden tehlikeli?

Çok sert frende tekerlek dönmeyi bırakıp yolda kayabilir; buna kilitlenme denir. Kayan tekerlek yönlendirilemez: direksiyonu çevirsen de araç düz gitmeye devam eder. Kilitlenme ıslak, karlı ve buzlu yolda daha kolay olur.

ABS ne yapar?

ABS, her tekerleğin dönüşünü algılayıcılarla izler. Bir tekerlek kilitlenmek üzereyse o tekerleğin fren basıncını çok kısa süre azaltır, sonra yeniden artırır. Bunu saniyede birçok kez yapar. Tekerlek dönmeyi sürdürdüğü için direksiyon hâkimiyeti korunur.

ABS çalışırken pedalda titreşim hissedilir, bir tıkırtı duyulur. Bu bir arıza değildir; pedal bırakılmaz.

ABS'li araçta fren

Ani tehlikede frene sertçe ve sürekli bas, bir yandan da direksiyonla engelden kaç. ABS'siz eski araçlarda önerilen “frene basıp bırakma” ABS'li araçta gerekmez; tersine durmayı geciktirir.

ABS bir mucize değildir. Gevşek kar ve çakıl gibi zeminlerde fren mesafesi uzayabilir. Takip mesafesi ve hız kuralları aynen geçerlidir; bunları Trafik ve Çevre Bilgisi serisindeki Hız ve takip mesafesi sayfasında göreceğiz. Elektrik sistemi ve gösterge paneli sayfasında gördük: ABS lambası yanarsa normal fren çalışır, ABS çalışmaz. ABS ile ESP'yi karıştırma: ESP frenle değil, virajda ve kaygan yolda aracın savrulmasını önlemekle ilgilidir.

ABS'li ve ABS'siz araçta sert fren
ABS'liABS'siz
Tekerlekkilitlenmez, dönerkilitlenip kayabilir
Direksiyonfren yaparken de yönlendirirkilitliyken araç yönlendirilemez
Pedalsertçe ve sürekli bas, titreşim normalkilitlenirse bırakıp yeniden bas
Akılda kalsın: ABS durdurmaz, yönlendirtir. ABS'li araçta frene sert bas, bırakma, direksiyonla kaç.
Sınavda

Nasıl sorulurABS'nin görevi ya da ABS'li araçta ani frende ne yapılacağı sorulur.

TuzakABS'nin fren mesafesini her zaman kısalttığını sanmak; pedal titreyince ayağı çekmek.

İpucuABS sorusunda doğru cevap çoğunlukla “tekerleğin kilitlenmesini önler, direksiyon hâkimiyeti sağlar” fikrini taşır.

?Soru çöz durum

ABS'li aracıyla ıslak yolda giden Zeynep'in önüne aniden bir araç çıkıyor. Zeynep sert fren yapınca pedalda titreşim hissediyor ve tıkırtı duyuyor.

Zeynep'in yapması gereken hangisidir?

✓ D. Titreşim ABS'nin çalıştığını gösterir; basılı tutulan frende direksiyon hâkimiyeti sürer. A titreşim arıza değildir, ayağı çekmek durmayı geciktirir; B pompalama ABS'siz araçların yöntemidir; C el freni arka tekerlekleri kilitleyip kaydırabilir.

▭Boşluk doldurma

ABS, sert frende tekerleklerin önler. Böylece fren yaparken hâkimiyeti korunur. ABS çalışırken pedalda hissedilen normaldir.

titreşimdönmesinidireksiyonkilitlenmesinisüspansiyon
DİREKSİYON

Direksiyon, süspansiyon ve rot-balans: titreme ve çekmenin nedenleri

MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Direksiyon titrerse ya da araç bir yana çekerse neden olur, rot balans nedir?

Kısa cevap: Direksiyon sistemi tekerleklere yön verir; çoğu araçta hidrolik ya da elektrikli yardımla hafif döner. Süspansiyon ve amortisörler yoldaki sarsıntıyı emer, tekerleğin yola basmasını sağlar. Belli bir hızda direksiyon titriyorsa genellikle balans, araç bir yana çekiyor ya da lastik tek kenardan aşınıyorsa genellikle rot ayarı bozuktur.

Düz yolda direksiyonu bıraktığında araç kendiliğinden sağa kayıyorsa tekerlekler sana bir şey anlatıyordur.

Direksiyon

Direksiyon sistemi, direksiyon simidinin dönüşünü ön tekerleklere iletir. Çoğu araçta hidrolik ya da elektrikli bir yardım vardır; bu yardım motor çalışırken direksiyonu hafifletir. Bu yüzden motor durunca direksiyon ağırlaşır. Hidrolik direksiyonda yağ seviyesi kılavuza göre kontrol edilir. Direksiyonda boşluk artmışsa, yani simit döndüğü hâlde tekerlek hemen dönmüyorsa araç servise gider.

Süspansiyon ve amortisör

Süspansiyon, gövdeyi tekerleklere bağlayan yaylı sistemdir; yoldaki çukur ve tümseklerin sarsıntısını emer. Yaylar sarsıntıyı alır, amortisörler yayın sallanmasını söndürür. Bitmiş amortisörlü araç tümsekten sonra sekmeye devam eder, virajda yatar. Tekerlek yoldan sıçradığı için yol tutuşu azalır, fren mesafesi uzar.

Rot ve balans

Rot ayarı (ön düzen ayarı), tekerleklerin yola göre açılarının doğru olmasıdır. Çukura ya da kaldırıma sert vurmak bu ayarı bozabilir. Bozuk rotta araç bir yana çeker, direksiyon düz dururken araç düz gitmez, lastikler tek kenardan aşınır.

Balans, tekerleğin ağırlığının çevresine eşit dağılmasıdır; jantlara küçük ağırlıklar takılarak yapılır. Balansı bozuk tekerlek belli bir hızda direksiyonu titretir. Lastik değişince ya da onarılınca balans yeniden yapılır. Rot ayarı ise lastik tek yandan aşınmaya başlayınca ya da sert bir darbeden sonra kontrol ettirilir.

Rot ve balansı ayırmak
Rot ayarıBalans
Nedir?tekerlek açılarının ayarıtekerlek ağırlığının dengesi
Belirtiaraç bir yana çeker, lastik tek kenardan aşınırbelli hızda direksiyon titrer
Bozançukura, kaldırıma vurmaklastik değişimi, onarım, ağırlık düşmesi
Akılda kalsın: Çekme rotu, titreme balansı, sekme amortisörü düşündürür.
Sınavda

Nasıl sorulurBir belirti verilir, nedeni ya da yapılması gereken ayar sorulur; amortisörün görevi de sorulabilir.

TuzakRot ile balansı karıştırmak; amortisörü yalnız konfor parçası sanıp güvenlikle ilgisini görmemek.

İpucuBelirti “yön” ile ilgiliyse rot, “titreşim” ile ilgiliyse balans, “sekme” ile ilgiliyse amortisör.

⇄Bilgi eşleştirme belirti ↔ neden

?Soru çöz olumsuz kök

Amortisörleri bitmiş bir araçta aşağıdakilerden hangisi beklenmez?

✓ B. Bitmiş amortisörde tekerlek yoldan sıçrar, yol tutuşu artmaz, azalır. A doğrudur: yay salınımı söndürülmez; C doğrudur: gövde virajda yatar; D doğrudur: yoldan kalkan tekerlek fren yapamaz.
LASTİK

Lastikler: hava basıncı, aşınma, diş derinliği ve kış lastiği

MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDireksiyon titrerse ya da araç bir yana çekerse neden olur, rot balans nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Direksiyon sistemi tekerleklere yön verir; çoğu araçta hidrolik ya da elektrikli yardımla hafif döner. Süspansiyon ve amortisörler yoldaki sarsıntıyı emer, tekerleğin yola basmasını sağlar. Belli bir hızda direksiyon titriyorsa genellikle balans, araç bir yana çekiyor ya da lastik tek kenardan aşınıyorsa genellikle rot ayarı bozuktur.

Direksiyon ve süspansiyon

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Lastik hava basıncı ne zaman ölçülür, lastik aşınması neyi gösterir, kış lastiği ne zaman zorunludur?

Kısa cevap: Lastik hava basıncı lastikler soğukken ölçülür ve aracın kılavuzunda ya da kapı kenarındaki etikette yazan değere getirilir. Az hava lastiğin iki kenarını, fazla hava ortasını aşındırır; tek kenardan aşınma rot ayarını düşündürür. Diş derinliği azalmış lastik değiştirilir; kış lastiği Bakanlığın belirlediği dönemde zorunludur.

Aracın yolla tek teması, her biri avuç içi kadar dört küçük alandır.

Hava basıncı

Doğru basınç aracın kılavuzunda, çoğu araçta sürücü kapısının kenarındaki etikette yazar. Basınç lastikler soğukken ölçülür; yolda ısınan lastikte basınç yükselir ve yanlış okunur. Ayda bir ve uzun yoldan önce stepne dahil bütün lastikler kontrol edilir.

Az hava lastiği ısıtır, yakıt tüketimini artırır, patlama riskini büyütür. Fazla hava lastiğin yola basan yüzeyini küçültür; yol tutuşu azalır, fren mesafesi uzar.

Lastiğin aşınma biçimi nedenini söyler. Kesikli çizgi yeni lastiğin diş yüksekliğidir.Görsel: Sınav Defteri

Diş derinliği

Lastik dişleri ıslak yolda suyu lastiğin altından atar. Diş derinliği azaldıkça lastik suyun üstünde kayabilir, fren mesafesi uzar. Diş oluklarının içindeki küçük çıkıntılar aşınma göstergesidir; diş yüzeyi bu çıkıntıların hizasına inen lastik değiştirilir. Kış Lastiği Tebliği'ne göre kış lastiğinin diş derinliği otomobil, kamyonet ve minibüste 1,6 mm'den, kamyon, çekici, tanker ve otobüste 4 mm'den az olamaz; derinlik sırtın ortasına en yakın dişlerden ölçülür.

Kış lastiği ve stepne

Kış lastiği, 7 °C'nin altında yol tutuşunu artırmak için özel hamur ve desenle yapılır. 2918 sayılı Kanun md. 65/A, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına illerin hava şartlarına göre araç cinsleri için yılın belirli döneminde kış lastiğini zorunlu tutma yetkisi verir; Bakanlık bu yetkiyi valiliklere devredebilir. Tebliğ bu zorunluluğu şehirlerarası yolcu ve yük taşıyan araçlara getirir.

Otomobillerde kullanıma hazır bir stepne ya da geçici kullanım lastiği bulundurulur; bazı araçlarda yerine patlamaz lastik gibi bir sistem vardır (KTY donanım cetveli). İnce geçici lastikle kılavuzdaki hızın üstüne çıkılmaz, kısa yolda kullanılır. Lastik değiştirmeyi Araç bakımı ve arızalar sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Basınç soğukken ölçülür. İki kenar az hava, orta fazla hava, tek kenar rot demektir.
Sınavda

Nasıl sorulurLastik basıncının ne zaman ölçüleceği, aşınma biçiminin nedeni ya da diş derinliği azalmış lastiğin hangi tehlikeyi doğurduğu sorulur.

TuzakBasıncı uzun yoldan hemen sonra ölçmek; fazla havanın lastiği koruduğunu sanmak.

İpucuKenarlar az havayı, orta fazla havayı gösterir; ikisi de yol tutuşunu bozar.

?Soru çöz aşınma okuma

Murat, ön lastiklerinin iki kenarının ortasına göre çok daha fazla aşındığını fark ediyor.

Bu aşınmanın en olası nedeni hangisidir?

✓ C. Az havalı lastik ortasından çöker, yükü kenarları taşır ve kenarlar aşınır. A fazla hava ortayı aşındırır; B balans bozukluğu titreme yapar, iki kenarı birlikte aşındırmaz; D yeni amortisör aşınmaya yol açmaz.

▭Boşluk doldurma

Lastik hava basıncı lastikler ölçülür. Tebliğe göre otomobilde kış lastiğinin diş derinliği milimetreden, otobüste milimetreden az olamaz.

sıcakken43soğukken1,67

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Motorda pistonun aşağı yukarı hareketini dönme hareketine çeviren parça hangisidir?

✓ C. Krank mili, biyel kolunun taşıdığı itişi dönmeye çevirir ve gücü tekerleklere gönderir. A eksantrik mili de döner ama yalnız supapları açar; B supap gaz giriş ve çıkışını yönetir; D segman pistonda sızdırmazlık sağlar.Kaynak: Motor ve yakıt sistemi · Motorun ana parçaları

?Soru 2

Düz zeminde, motor durduktan birkaç dakika sonra çekilen yağ çubuğu şekildeki gibidir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Yağ izi MAX çizgisini geçmiş; fazla yağ köpürür ve contaları zorlar. A doğru seviye MIN ile MAX arasıdır; C eksik olsaydı iz MIN'e ulaşmazdı; D ölçüm motor durmuşken yapılır, koşullar zaten doğru.Kaynak: Soğutma ve yağlama · Yağ çubuğu ve yağ değişimi

?Soru 3

Sigortalarla ilgili aşağıdaki davranışlardan hangisi yanlıştır?

✓ C. Tel aşırı akımda erimez, devre korumasız kalır ve kablolar yanabilir. A doğrudur: çalışmayan donanımda ilk bakılacak yer sigortadır; B doğrudur: aynı amper korumayı sürdürür; D doğrudur: sürekli atan sigorta kısa devre işaretidir.Kaynak: Elektrik sistemi ve gösterge paneli · Marş, sigorta, röle

?Soru 4

Egzoz gazındaki karbon monoksit gibi zararlı gazları daha az zararlı gazlara dönüştüren parça hangisidir?

✓ A. Katalitik konvertör (katalizör) egzoz gazını arıtır. B susturucu gazı arıtmaz, yalnız sesi azaltır; C egzoz manifoldu silindirlerden çıkan gazı tek boruda toplar; D hava filtresi motora giren havanın tozunu tutar, egzozla ilgisi yoktur.Kaynak: Motor ve yakıt sistemi · Yakıt, hava ve egzoz

?Soru 5

Gece aydınlatılmamış bir köy yolunda giden Ayşe'nin göstergesinde şekildeki lamba yanıyor. Karşıdan bir araç yaklaşıyor.

Ayşe'nin yapması gereken hangisidir?

✓ C. Mavi, düz çizgili simge uzun fardır; karşıdan gelen sürücüyü kamaştırmamak için kısa fara geçilir. A dörtlü flaşör tehlike ve arıza anında kullanılır; B sis lambası sis içindir, kamaştırmayı azaltmaz; D uzun far kamaştırmayı sürdürür.Kaynak: Elektrik sistemi ve gösterge paneli · Far ve sinyal lambaları

?Soru 6

Sürüş sırasında gösterge panelinde şekildeki lamba yanıyor.

Bu lamba neyi bildirir?

✓ B. Akü simgeli kırmızı lamba şarj lambasıdır: alternatör ya da kayışı aküyü şarj etmiyor. A yağ basıncı lambası yağdanlık simgelidir; C hararet lambası termometre simgelidir; D kapı lambası üstten görünen araç simgelidir.Kaynak: Elektrik sistemi ve gösterge paneli · Renkler ve kırmızı lambalar

?Soru 7

Otoyolda giden Hakan'ın göstergesinde şekildeki lamba yanıyor.

Hakan'ın yapması gereken hangisidir?

✓ C. Yağdanlık lambası yağ basıncının düştüğünü bildirir; yağsız motor dakikalar içinde bozulur. A yavaş sürmek de motoru yağsız çalıştırır; B lambayı söndürmek sorunu gidermez; D antifriz soğutma sistemine aittir, yağdanlık simgesi ise yağ basıncı lambasıdır.Kaynak: Soğutma ve yağlama · Yağlama ve yağ basıncı

?Soru 8

LPG'li aracıyla şehir içinde giden Murat, araçta gaz kokusu alıyor ve aracı güvenli bir yere çekip durduruyor.

Murat'ın bundan sonra yapması gereken hangisidir?

✓ C. Önce kıvılcım kaynağı (kontak), sonra gazın kaynağı (tüp vanası) kesilir. A alev, birikmiş gazı tutuşturur; B benzine geçmek tüpteki sızıntıyı durdurmaz, çalışan motor da kıvılcım kaynağıdır; D kapalı kabinde gaz birikir, sızıntı varken araç kullanılmaz.Kaynak: Motor ve yakıt sistemi · LPG'li, elektrikli, hibrit

?Soru 9

Dizel bir araçta soğuk bir sabah kontağı açınca şekildeki lamba yanıyor.

Sürücünün yapması gereken hangisidir?

✓ D. Sarmal simge kızdırma lambasıdır; söndüğünde yanma odası ısınmıştır. A ısınmadan basılan marş motoru zor çalıştırır; B kontak açılınca yanması arıza değil, normaldir; C yağ lambası yağdanlık simgelidir, bu lamba yağla ilgili değildir.Kaynak: Elektrik sistemi ve gösterge paneli · Sarı-turuncu lambalar

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi antifrizin görevlerinden biri değildir?

✓ D. Sürtünmeyi azaltmak motor yağının görevidir, antifrizin değil. A, B ve C antifrizin üç görevidir: donmayı önler, kaynamayı geciktirir, sistemi paslanmaya karşı korur.Kaynak: Soğutma ve yağlama · Antifriz ve su kontrolü
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Araç Tekniği soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →