Akü ve şarj sistemi: akü, alternatör ve takviye kablosu
MTSK · Araç Tekniği · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Akü ne işe yarar, alternatör nedir, akü takviyesi nasıl yapılır?
Kısa cevap: Akü, motor çalışmazken elektriği depolar ve marş motoruna verir; otomobillerde gerilimi 12 volttur. Motor çalışınca alternatör (şarj dinamosu) elektrik üretir, aracın ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder. Akü takviyesinde önce artı kablo iki akünün artı kutbuna, sonra eksi kablo bağlanır.Kış sabahı kontağı çevirdiğinde yalnız bir “tık” sesi duyuyorsan suçlu çoğu zaman aküdür.
Akü: elektriğin deposu
Akü, elektriği kimyasal enerji olarak depolar. Motor dururken marş motoruna, farlara ve radyoya elektrik verir; otomobil aküsü 12 voltluktur. Akünün iki kutbu vardır: artı (+) ve eksi (−). Artı kutup çoğu zaman kırmızı kapakla işaretlenir.
Kutup başlarında beyazımsı ya da yeşilimsi bir tabaka görürsen bu korozyondur; elektriğin geçişini zorlaştırır. Kutup başları temiz ve sıkı tutulur. Kapaklı, bakım gerektiren akülerde akü suyu seviyesine bakılır; eksilmişse yalnız saf (damıtık) su eklenir. Bakım gerektirmeyen akünün kapağı açılmaz. Motor kapalıyken farları ya da radyoyu uzun süre açık bırakmak aküyü bitirir. Akü suyu yakıcıdır, şarj olan aküden patlayıcı gaz çıkabilir; akünün yanında kıvılcım ve ateşten kaçınılır.
Alternatör: motor çalışınca elektrik üretir
Alternatör (şarj dinamosu) motordan bir kayışla döner ve elektrik üretir. Motor çalışırken aracın bütün elektriğini o karşılar, aküyü de şarj eder. Göstergedeki kırmızı şarj lambası (akü simgeli) sürüşte yanarsa alternatör ya da kayışı arızalıdır. Araç artık yalnız aküyle gider ve bir süre sonra durur. Gereksiz elektrik tüketicilerini kapatıp en kısa sürede servise git.
Akü takviyesi
Akü bittiyse başka bir aracın aküsünden takviye kablosuyla güç alınabilir. İki akü de aynı gerilimde (12 V) olmalıdır. Çoğu araç kılavuzundaki sıra şöyledir; aracının kılavuzu farklı diyorsa ona uy.
Motor çalışınca kablolar ters sırayla sökülür: önce eksi kablo, sonra artı kablo. Kablo uçlarının birbirine ya da kaportaya değmesine izin verilmez.
Nasıl sorulurMotor çalışırken elektriği üreten parça, şarj lambasının anlamı ya da akünün bakımı sorulur.
TuzakAlternatörü marş motoruyla, aküyü elektrik üreten parçayla karıştırmak.
İpucu“motor çalışırken üretir ve şarj eder” diyorsa alternatör, “depolar” diyorsa aküdür.
↕Sıralama akü takviyesi
- Eksi kabloyu dolu akünün eksi kutbuna bağla
- Artı kabloyu boş akünün artı kutbuna bağla
- Eksi kablonun öbür ucunu boş aracın motor bloğundaki boyasız metale bağla
- Artı kablonun öbür ucunu dolu akünün artı kutbuna bağla
?Soru çöz parça bul
Motor çalışırken aracın elektrik ihtiyacını karşılayan ve aküyü şarj eden parça hangisidir?