Protokol ve resmî yazışma: tören, bayrak, hitap ve yazı düzeni

Bir okul töreninde kimin nerede durduğunu, bayrağın nasıl asıldığını, davet ve hitap kurallarını, resmî yazının bölümlerini, ek ve ilgi yazımını öğren.

7 durakGYS · EKYS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · PROTOKOL

Protokol nedir: öncelik, sağ taraf kuralı ve illerde tebrikat sırası

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHalkla ilişkiler nedir, ilkeleri ve araçları nelerdir? Okulda halkla ilişkiler ve kriz iletişimi nasıl yürütülür?Bağlantılı konudan (Yönetimde insan ilişkileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Halkla ilişkiler, bir kurumun hizmet verdiği toplumla karşılıklı anlayış ve güvene dayalı iki yönlü bir ilişki kurup sürdürmesidir. Doğruluk, açıklık, süreklilik ve iki yönlülük temel ilkeleridir. Süreç araştırma, planlama, uygulama (iletişim) ve değerlendirme aşamalarından geçer. Okulda veli toplantısı, web sitesi, okul-aile birliği ve etkinlikler başlıca araçlardır.

Halkla ilişkiler ve okul-çevre

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Protokol nedir, Devlet protokolünü kim belirler? İllerde bayram tebrikatına giriş sırası nasıldır?

Kısa cevap: Protokol, resmî tören, ziyaret, toplantı ve yazışmalarda kimin hangi sırayla ve nerede yer alacağını belirleyen kurallardır. Devlet protokolünün belirlenmesine ilişkin işleri 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü yürütür. İllerde Cumhuriyet ve Zafer bayramlarındaki tebrikata giriş sırası tören yönetmeliğine ekli listede 18 sıra olarak yazılıdır; il millî eğitim müdürü ve belirlenen okul müdürleri 12. sıradadır.

29 Ekim sabahı valilikteki tebrikat kuyruğunda il millî eğitim müdürünün nerede duracağı bir görgü meselesi değil, bir yönetmelik hükmüdür.

Yönetimde insan ilişkileri sayfasında halkla ilişkilerin okulun çevreyle kurduğu bağ olduğunu gördük. Protokol bu bağın resmî yüzüdür: törende, ziyarette, toplantıda ve yazışmada makamların birbirine göre yerini, sırasını ve hitap biçimini düzenler. Amaç kişileri değil makamları sıralamak, böylece her törende aynı tartışmayı yeniden yaşamamaktır.

Devlet protokolünü kim belirler?

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) m.8, Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğüne “Devlet protokolünün belirlenmesi için gerekli iş ve işlemleri yapmak” görevini verir. Bakanlıkta Bakanın protokol ve tören işlerini düzenlemek ise Özel Kalem Müdürlüğünün görevidir (CBK m.325).

İllerde tebrikata giriş sırası

Başkent dışındaki illerde Cumhuriyet ve Zafer bayramlarında mülki idare amiri tebrikatı makamında kabul eder; giriş sırası Ulusal ve Resmî Bayramlar ile Mahallî Kurtuluş Günleri, Atatürk Günleri ve Tarihî Günlerde Yapılacak Tören ve Kutlamalar Yönetmeliği'ne ekli (1) sayılı listededir. Listenin sınavda en çok işe yarayan satırları:

Başkent dışındaki illerde tebrikata giriş sırası (seçilmiş satırlar)
SıraKimler
1TBMM üyeleri
2Mahallin en büyük komutanı, general ve amiraller
3Büyükşehir belediye başkanı, başkan yardımcısı, il belediye başkanı
4Cumhuriyet başsavcısı, yargı kurumlarının başkanları, üniversite rektörleri, baro başkanı
5Vali yardımcıları, kaymakamlar, il genel kolluğunun en üst amirleri, il genel meclisi başkanı ile ilçe belediye başkanları
6Rektör yardımcıları, fakülte dekanları, enstitü ve yüksekokul müdürleri
12Bakanlıkların bölge ve il teşkilatındaki amir, başkan ve müdürleri (Resmî Gazete'deki kabine sırasıyla); il millî eğitim müdürlüğünce belirlenecek ilköğretim ve ortaöğretim okul müdürleri
18Kamu yararına çalışan dernek başkanları, vergi muafiyeti tanınan vakıf başkanları (listenin son sırası)

Listenin notlarına göre Başkent protokol listesinde yer alan biri ilde bulunursa yeri mülki idare amirince Başkent protokolü esas alınarak belirlenir; ilçelerde tebrikat sırası ildeki sıraya göre belirlenir.

Sağ taraf önceliklidir

Yaygın protokol kabulünde sağ taraf onur tarafıdır: en üst makam ortada ya da ev sahibinin sağında yer alır. Bu kabulün mevzuattaki izleri bayrak kurallarında görülür: makam odasında bayrak masanın sağ gerisine konur; yabancı devlet bayrağıyla birlikte çekilecekse Türk Bayrağı bina ön yüzüne göre sağdaki ilk direğe, kurum bayrağıyla birlikteyse sağdaki direğe, tanıtıcı bayrak soldaki direğe çekilir (Türk Bayrağı Tüzüğü m.16, 18, 35). Bayram töreninde ise mahallin en büyük mülki idare amirliğinin çelengi anıt kaidesinin tam ortasına, belediyeninki onun soluna konur.

Akılda kalsın: Devlet protokolünün işleri: Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü (CBK m.8); Bakanın protokolü: Özel Kalem (m.325). İl tebrikatı: 1 TBMM üyeleri … 4 rektörler … 5 kaymakamlar … 12 il müdürleri ve okul müdürleri. Onur tarafı: sağ; çelenkte en büyük mülki amir ortada.
Sınavda

Nasıl sorulurGYS'nin tek “protokol kuralları” sorusu çoğunlukla bir tören sahnesi verip sıralamayı ya da yerleşimi sorar.

Tuzakİl millî eğitim müdürünü kaymakamlarla aynı sıraya koymaktır; kaymakamlar 5., bakanlıkların il müdürleri 12. sıradadır. İkinci tuzak, onur yerini sol sanmaktır. Bu seride sorular dört şıklıdır; GYS ve EKYS'de beş şık bulunur. Bu sayfanın payı: GYS şube müdürü duyurusunda “Protokol kuralları” 1 soru; EKYS'nin konu listesinde ikisi de yer almaz. Dikkat: resmî yazışma ayrı bir sınav başlığı değil, yöneticinin günlük işidir; sınav ağırlığı düşüktür, son üç konuyu masadaki iş için oku.

⇄Bilgi eşleştirme kural → dayanak

?Soru çöz

Bir il merkezinde Cumhuriyet Bayramı tebrikatı valilik makamında kabul ediliyor. Tören yönetmeliğine ekli listeye göre il millî eğitim müdürü ve il millî eğitim müdürlüğünce belirlenen okul müdürleri tebrikata hangi grupla birlikte girer?

✓ D. Listenin 12. sırası bakanlıkların bölge ve il teşkilatındaki amir, başkan ve müdürleri ile il millî eğitim müdürlüğünce belirlenecek okul müdürlerini sayar. A 1. sıradır, yalnız TBMM üyeleri. B 5. sıradır, mülki amirler ve kolluk. C 4. sıradır, yargı başkanları ve rektörler.
KURAL · TÖREN VE KUTLAMA

Bayram törenleri: kim düzenler, kim onaylar, çelenk nereye konur?

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaProtokol nedir, Devlet protokolünü kim belirler? İllerde bayram tebrikatına giriş sırası nasıldır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Protokol, resmî tören, ziyaret, toplantı ve yazışmalarda kimin hangi sırayla ve nerede yer alacağını belirleyen kurallardır. Devlet protokolünün belirlenmesine ilişkin işleri 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü yürütür. İllerde Cumhuriyet ve Zafer bayramlarındaki tebrikata giriş sırası tören yönetmeliğine ekli listede 18 sıra olarak yazılıdır; il millî eğitim müdürü ve belirlenen okul müdürleri 12. sıradadır.

Protokol ve tebrikat sırası

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Millî bayram ve resmî bayram törenleri nasıl düzenlenir? 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos ve 29 Ekim saat kaçta başlar, kutlama programını kim onaylar?

Kısa cevap: Tören ve kutlama yönetmeliğine göre il ve ilçelerde bayram programını vali ya da kaymakam başkanlığındaki kutlama komitesi hazırlar; program illerde valinin, ilçelerde kaymakamın onayıyla yürürlüğe girer. Cumhuriyet Bayramı 28 Ekim saat 13.00'te başlar, Devlet adına tören yalnız 29 Ekim'de yapılır. 23 Nisan 08.00'de, 19 Mayıs ve 30 Ağustos 07.00'de başlar; hepsi saat 24.00'te biter. 23 Nisan'da anıta çelengi millî eğitim müdürlüğü koyar.

Her yıl Nisan başında okullara gelen “23 Nisan kutlama programı” yazısının arkasında 2012 tarihli bir yönetmelik ve ilçe kutlama komitesinin bir toplantısı vardır.

Bayram törenleri Ulusal ve Resmî Bayramlar ile Mahallî Kurtuluş Günleri, Atatürk Günleri ve Tarihî Günlerde Yapılacak Tören ve Kutlamalar Yönetmeliği (RG 05.05.2012) ile düzenlenir. Yönetmelik bir ulusal bayramı (Cumhuriyet Bayramı) ve üç resmî bayramı ayırır; mahallî kurtuluş günleri, Atatürk günleri ve öteki tarihî günler ayrı bir başlıktır.

Dört bayram da 24.00'te biter; farkı başlangıç yaratır. Yalnız Cumhuriyet Bayramı bir gün önceden başlar.Görsel: Sınav Defteri

Tam adları: Cumhuriyet Bayramı (ulusal bayram), Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı (23 Nisan), Atatürk'ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı (19 Mayıs), Zafer Bayramı (30 Ağustos). Gençlik ve Spor Bayramı'nda mesajı Gençlik ve Spor Bakanı verir.

Komite ve onay

İl ve ilçelerde kutlamaları vali (ya da görevlendireceği vali yardımcısı) veya kaymakam başkanlığındaki komite düzenler; komitede belediye başkanlığı, emniyet müdürlüğü, millî eğitim müdürlüğü, gençlik hizmetleri ve spor müdürlüğü ile mülki idare amirince uygun görülen kamu kurumları ve sivil toplum temsilcileri bulunur. Komite programı hazırlar, kurumlar arasında eşgüdüm sağlar. Program illerde valinin, ilçelerde kaymakamın onayıyla yürürlüğe girer. Hava muhalefeti gibi zorunlu hâllerde programın ertelenmesine mülki idare amiri karar verir; yönetmelikte bulunmayan konularda düzenlemeyi de o yapar. Bayram boyunca resmî kurumlar bayraklarla donatılır.

Başkent dışında Cumhuriyet ve Zafer bayramı töreni

Atatürk anıtına ya da büstüne mülki idare amiri ve belediye başkanı çelenk koyar: mahallin en büyük mülki idare amirliğinin çelengi alt kaidenin tam ortasına, belediyeninki soluna. Çelenkten sonra İstiklal Marşı ile birlikte bayrak göndere çekilir. Tebrikat mülki idare amirinin makamında listedeki sırayla kabul edilir; halkın bayramı kutlanır, bayramın anlamını anlatan konuşma yapılır, tören geçişi şeref tribününden selamlanır. Kabul törenini il merkezinde vali düzenler. Mahallî kurtuluş günleri ve Atatürk günlerinde ise program bilimsel toplantı, konferans, sergi, yarışma, tiyatro, halk oyunları ve konser gibi etkinliklerden oluşur; bu programlarda tören geçişi ve tebrikata yer verilmez.

Akılda kalsın: Saatler: 29 Ekim → 28 Ekim 13.00; 23 Nisan 08.00; 19 Mayıs ve 30 Ağustos 07.00; bitiş hep 24.00. Devlet adına tören yalnız 29 Ekim. Komite başkanı vali/kaymakam, onay il→vali, ilçe→kaymakam. 23 Nisan çelengi millî eğitim müdürlüğü.
Sınavda

Nasıl sorulurBayramların başlangıç saatleri, programı onaylayan makam ya da 23 Nisan'da çelenk koyan birim sorulur.

TuzakCumhuriyet Bayramı'nın 29 Ekim sabahı başladığını sanmaktır; 28 Ekim 13.00'te başlar, ama Devlet adına tören yalnız 29 Ekim'de yapılır. İkinci tuzak, ertelemeye ya da programa okul müdürünün karar verdiğini sanmaktır; onay ve erteleme mülki idare amirindedir.

✎Boşluk doldurma bayram saatleri

Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 23 Nisan saat 'de, Atatürk'ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı 19 Mayıs saat 'de başlar. Cumhuriyet Bayramı ise 28 Ekim saat 'te Başkent'teki top atışıyla başlar.

08.00 · 07.00 · 13.00 · 09.00 · 12.00

?Soru çöz

I. Tören ve kutlama programı illerde valinin, ilçelerde kaymakamın onayıyla yürürlüğe girer.
II. 23 Nisan'da Atatürk anıtına çelengi belediye başkanlığı koyar.
III. Hava muhalefeti nedeniyle programın ertelenmesine mülki idare amiri karar verir.
Tören ve kutlamalar yönetmeliğine göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

✓ B. Program il ve ilçede mülki idare amirinin onayıyla yürürlüğe girer (I); zorunlu hâlde ertelemeye de o karar verir (III). II yanlıştır: 23 Nisan çelengini millî eğitim müdürlüğü koyar; belediyenin çelengi Cumhuriyet ve Zafer bayramlarında mülki amirliğinkinin soluna konur. A doğru olan III'ü atlar; C ve D yanlış olan II'yi içerir.
MEVZUAT · 2893 · BAYRAK

Türk Bayrağı Kanunu: çekme, bayrak töreni ve yarıya indirme

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Okullarda Türk Bayrağı nasıl çekilir ve indirilir? Bayrak ne zaman ve nasıl yarıya çekilir?

Kısa cevap: 2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu'na göre kamu kurum ve kuruluşlarında bayrak sürekli çekili kalır; çekilirken ve indirilirken tören yapılır, törenden o yerin yetkili amiri sorumludur. Okulda bayrağı çeken kişi selamlar, öğretmen ve öğrenciler başları açık saygı duruşuyla katılır, İstiklal Marşı söylenir. Bayrak 10 Kasım'da yas alameti olarak yarıya çekilir; öteki hâlleri Cumhurbaşkanlığı ilan eder.

Okulun direğindeki bayrak rüzgârdan yırtıldığında nöbetçi müdür yardımcısının ilk sorusu “Yenisini ne zaman, nasıl çekeriz?” olur; cevabı 1985 tarihli Tüzük'tedir.

2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu bayrağın şeklini, çekilmesini ve korunmasını düzenler; ayrıntıyı Türk Bayrağı Tüzüğü verir. Kanun 2018'de “tüzük” ifadesini “yönetmelik” olarak değiştirdi, ama 1985 tarihli Tüzük mevzuat sisteminde yürürlükte görünür ve uygulamadaki kuralların kaynağıdır.

Okulda bayrak her zaman çekilidir

Kanun'a göre bayrak kamu kurum ve kuruluşlarına çekilir ve bu kurumlarda sürekli çekili kalır (m.3). Tüzük sürekli bayrak çekilecek yerleri sayarken eğitim ve öğretim kurumlarını açıkça anar (Tüzük m.9). Bayrak çekilirken ve indirilirken tören yapılır; törenin gereği gibi yapılmasından o yerdeki yetkili amirler sorumludur (m.3). Okulda bu sorumluluk okul müdürüne düşer.

Sürekli çekili kalan yerlerde bayrak bakım, onarım ya da yenisiyle değiştirme için sabah veya akşam alacakaranlıkta, törensiz indirilip çekilir; yırtılma, ipin ya da makaranın kopması tehlikesi olan rüzgâr ve fırtınada geçici olarak indirilebilir (Tüzük m.8). Tören yapma imkânı olan okullarda bayram, genel tatil ve hafta tatilinin başında ve sonunda tören yapmak için ayrı bir bayrak direği bulunur; tek direk varsa bayrak tören saatinden uygun süre önce indirilir (Tüzük m.15).

Okulda bayrak töreni

Tüzük m.22'ye göre okuldaki bayrak töreninde bayrağı çeken ya da indiren kişi, bayrak çekildikten sonra veya indirilmeden önce onu selamlar. Öğretmenler, öğrenciler ve okuldaki öteki kamu görevlileri törene başları açık, saygı duruşuyla katılır. Bando varsa onun eşliğinde, yoksa boru ya da komutla İstiklal Marşı söylenir. Bayrak çabuk çabuk çekilir, yavaş yavaş indirilir (Tüzük m.23); çekilirken, indirilirken ve tören geçişlerinde cephe alınarak selamlanır (Kanun m.5).

Yarıya çekme

Sürekli çekilmeyen yerde bayrak yarıya doğrudan çekilmez; önce tepeye çıkar, sonra yavaşça yarıya iner.Görsel: Sınav Defteri

Kanun'a göre bayrak yas alameti olarak 10 Kasım'da yarıya çekilir; yarıya çekileceği öteki hâlleri ve zamanı Cumhurbaşkanlığı ilan eder (m.4). Tüzük usulü anlatır: bayrak yavaş yavaş yarıya indirilir; sürekli çekilmeyen yerlerde önce tepeye kadar çekilir, sonra yarıya indirilir. TBMM binası önündeki bayrak hiçbir zaman, Anıtkabir'deki bayrak 10 Kasım dışında yarıya indirilemez (Tüzük m.24).

Akılda kalsın: Kamu kurumunda bayrak sürekli çekili; törenden yetkili amir sorumlu. Değiştirme: alacakaranlıkta, törensiz. Okul töreni: çeken selamlar, herkes başı açık saygı duruşu, İstiklal Marşı. Çabuk çekilir, yavaş indirilir. Yarıya: 10 Kasım + Cumhurbaşkanlığının ilanı.
Sınavda

Nasıl sorulurBayrağın değiştirilmesi, okulda bayrak töreni ya da yarıya çekme usulü bir vakayla sorulur.

TuzakSürekli çekilmeyen yerde bayrağın doğrudan yarıya çekildiğini sanmaktır; önce tepeye çekilir. İkinci tuzak, bayrak değişimini tören gerektiren bir iş sanmaktır; değişim alacakaranlıkta törensiz yapılır.

Sınavda işaretleyarıya çekme günlerini ilan eden makam Cumhurbaşkanlığıdır; eski kaynaklarda ve Tüzük metninde “Başbakanlık” yazar.

⇄Bilgi eşleştirme durum → kural

?Soru çöz

Bir ortaokulun direğindeki bayrak fırtınada yırtılmıştır. Türk Bayrağı mevzuatına göre okul yönetiminin yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Tüzük m.8 sürekli çekili yerlerde bayrağın değiştirilmek için alacakaranlıkta törensiz indirilip çekileceğini söyler. B yasaktır; yırtık bayrak kullanılamaz (Kanun m.7). C izin, okul gibi sürekli çekili yerler için değil, sayılan günler dışında bayrak çekilecek öteki yerler içindir. D değişim tören gerektirmez.
MEVZUAT · 2893 · YASAKLAR

Bayrak nereye konur, nereye örtülür, ne yapılamaz?

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkullarda Türk Bayrağı nasıl çekilir ve indirilir? Bayrak ne zaman ve nasıl yarıya çekilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu'na göre kamu kurum ve kuruluşlarında bayrak sürekli çekili kalır; çekilirken ve indirilirken tören yapılır, törenden o yerin yetkili amiri sorumludur. Okulda bayrağı çeken kişi selamlar, öğretmen ve öğrenciler başları açık saygı duruşuyla katılır, İstiklal Marşı söylenir. Bayrak 10 Kasım'da yas alameti olarak yarıya çekilir; öteki hâlleri Cumhurbaşkanlığı ilan eder.

Bayrak töreni ve yarıya çekme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türk Bayrağı makam odasına nasıl konur, hangi tabutlara örtülebilir, bayrakla ilgili yasaklar ve cezalar nelerdir?

Kısa cevap: Türk Bayrağı Tüzüğü'ne göre bayrak, sayılan makam odalarında tepesinde ay yıldız bulunan direğe çekili olarak makam masasının sağ gerisine, uçları yerden en az 25 cm yukarıda konur. 2893'e göre açılışta Atatürk heykellerine, resmî yemin törenlerinde masalara ve sayılan kişilerin tabutlarına örtülebilir; resmî okul müdürleri bu kişiler arasındadır. Yırtık, kirli, soluk bayrak kullanılamaz; suç oluşturmayan aykırılığa mülki amir idari para cezası verir.

Okulun açılış töreninde Atatürk büstünün üstüne bayrak örtülebilir, ama protokol masasına bayrak serilemez; aradaki fark 2893'ün 6 ve 7. maddelerindedir.

Makam odası ve öteki yerler

Tüzük m.18, bayrak konulacak makam odalarını uzun bir listeyle sayar. Eğitim yöneticisini ilgilendiren adlar: valiler, kaymakamlar, bakanlıkların il kuruluşlarının başında bulunanlar (il millî eğitim müdürü bunlardandır), üniversite rektörleri ve fakülte dekanları, belediye başkanları, resmî hastane baştabipleri. Bayrak, tepesinde ay yıldız bulunan direğe çekili olarak makam masasının sağ gerisine konur; büyüklüğü odaya uygun olur ve uçları yerden en az 25 santimetre yukarıda kalır. Bayrak ayrıca Atatürk köşelerine; bakanlıkların, YÖK ve yükseköğretim kurumlarının ve valiliklerin toplantı, brifing ve şeref salonlarına konur (Tüzük m.20).

Örtülebilir mi? Kanun ve Tüzük'e göre
DurumHüküm
Açılış töreninde Atatürk heykeliÖrtülebilir (Kanun m.6)
Resmî yemin töreninde masaÖrtülebilir; yemin töreni dışında masa ve kürsüye örtü olarak serilemez (m.6, 7)
TabutCumhurbaşkanlığı yapmış kişiler, şehitler ve Tüzük m.21'de sayılanlar: gaziler, öğretim üyeleri, hâkim ve savcılar, resmî okul müdürleri, makam odasında bayrak bulunan kamu görevlileri vb.
Hüküm giymiş kişinin tabutuDevlet aleyhine ya da yüz kızartıcı suçtan hüküm giymişse, affedilmiş olsa bile örtülemez
Şehit tabutundaki bayrakKatlandıktan sonra şehit ailesine verilir

Yasaklar ve yaptırım

Kanun m.7'ye göre bayrak yırtık, sökük, yamalı, delik, kirli, soluk, buruşuk ya da manevi değerini zedeleyecek biçimde kullanılamaz; oturulan veya basılan yerlere konulamaz, bu yerlere şekli yapılamaz; elbise ya da üniforma olarak giyilemez. Siyasi parti, dernek, vakıf gibi kuruluşların amblem ve flamalarında esas ya da fon olarak kullanılamaz. Bayrağa sözle, yazıyla ya da hareketle hakaret edilemez; yırtılamaz, yakılamaz, yere atılamaz. Tüzük m.25 ayrıca yıkık, terk edilmiş, yapımı bitmemiş binalara, mutfak ve benzeri yerlere bayrak çekilmesini yasaklar.

Yaptırım iki katmanlıdır (Kanun m.8): mevzuata aykırı yapılan bayraklar o yerin yetkili amirlerince toplatılır; fiil suç oluşturmuyorsa aykırı davranana mahallî mülki amir, Kabahatler Kanunu m.32'ye göre idari para cezası verir. Aykırı fiiller yetkililerce derhâl önlenir ve soruşturma yapılır (m.7).

Akılda kalsın: Makam odası: sağ geri, ay yıldızlı direk, yerden ≥25 cm. Örtülür: heykel açılışı, yemin masası, sayılan tabutlar (resmî okul müdürü dahil). Örtülmez: Devlet aleyhine ya da yüz kızartıcı suçtan hüküm giyen, affedilse bile. Ceza: mülki amir, idari para cezası.
Sınavda

Nasıl sorulur“Türk Bayrağı Kanunu'na göre hangisi yanlıştır?” kalıbı sık gelir.

TuzakBayrağın hiçbir durumda masaya serilemeyeceğini söyleyen şıktır; resmî yemin törenlerinde masaya örtülebilir. İkinci tuzak, idari para cezasını okul müdürü ya da kolluk verir sanmaktır; cezayı mahallî mülki amir verir.

✎Boşluk doldurma bayrak kuralları

Makam odasında bayrak, masanın gerisine konur ve uçları yerden en az santimetre yukarıda bulunur. Suç oluşturmayan aykırılıklarda idari para cezasını mahallî verir.

sağ · 25 · mülki amir · sol · 50 · okul müdürü

?Soru çöz

I. Açılış törenlerinde Atatürk heykellerine örtülmesi
II. Resmî yemin törenlerinde masaya örtülmesi
III. Bir okul etkinliğinde üniforma şeklinde giyilmesi
2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu'na göre Türk Bayrağının yukarıdaki kullanımlarından hangilerine izin verilir?

✓ C. Kanun m.6 bayrağın açılış törenlerinde Atatürk heykellerine ve resmî yemin törenlerinde masalara örtülebileceğini söyler (I, II). III yasaktır: m.7'ye göre bayrak elbise veya üniforma şeklinde giyilemez. A yemin törenindeki istisnayı atlar; B ve D yasak olan kullanımı içerir.
KURAL · RESMÎ YAZIŞMA

Resmî yazışma yönetmeliği: belgenin şekli, başlık, sayı, tarih, konu, muhatap

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİletişim süreci nedir, öğeleri nelerdir? Kaynak, mesaj, kanal, alıcı, geri bildirim ve gürültü ne anlama gelir?Bağlantılı konudan (Yönetimde insan ilişkileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İletişim, bir kaynağın düşüncesini sembollere dönüştürüp (kodlama) bir kanalla alıcıya iletmesi, alıcının da bunu anlamlandırması (kod açma) sürecidir. Öğeleri kaynak, mesaj, kanal, alıcı, geri bildirim ve gürültüdür. Geri bildirim iletişimi tek yönlü olmaktan çıkarıp çift yönlü yapar; gürültü, mesajın anlamını bozan her etmendir.

İletişim süreci ve öğeleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Resmî yazışma yönetmeliğine göre resmî yazının bölümleri nelerdir? Sayı, tarih, konu ve muhatap nasıl yazılır?

Kısa cevap: Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.06.2020) bütün kamu kurumlarını kapsar. Yazışma esas olarak elektronik ortamda, güvenli elektronik imzayla yapılır. Üst yazı yukarıdan aşağı başlık, sayı ve tarih, konu, muhatap, ilgi, metin, imza, ek, dağıtım ve iletişim bilgileriyle düzenlenir.

İlçe millî eğitim müdürlüğüne yazılan bir nöbet çizelgesi yazısı, konusunun sonuna konan tek bir noktayla bile yönetmeliğe aykırı hâle gelir.

Yönetmelik 2014 tarihli eski yönetmeliğin yerini aldı ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar (m.1, 37). Temel kural elektronik ortamdır: yazışma, e-Yazışma Teknik Rehberi'ne uygun hazırlanan ve güvenli elektronik imza ile imzalanan belgelerle yapılır; bu belgeler ayrıca çıktı alınıp ıslak imzalanmaz ve kâğıtta saklanmaz (m.4). Kâğıt ancak zorunlu hâllerde ya da olağanüstü durumlarda kullanılır. Neden? E-imzalı belge kimin imzaladığını ve ne zaman imzaladığını kendisi kanıtlar, aynı anda birçok muhataba ulaşır ve kaybolmaz; kâğıt nüsha bu güvenceyi ikinci kez üretmekten başka iş görmez.

Ek bilgi: belgenin şekli (nüsha, kâğıt, punto, kenar, logo)
Belgenin şekli
KonuKural
Nüsha (m.5)E-imzalı belge tek nüsha; zorunlu/olağanüstü hâlde en az iki nüsha, paraflı nüsha hazırlayan idarede kalır
Kâğıt (m.6)A4; kâğıtta üst yazı için tek yüz, ekler için iki yüz kullanılabilir
Yazı tipi (m.7)Times New Roman 12 ya da Arial 11 punto; gerekirse yazı alanında 9, iletişim bilgilerinde 8 puntoya kadar
Kenar (m.8)Üst, sol ve sağ kenardan 1,5 cm; logo kullanılırsa üst boşluk 0,5 cm
Logo (m.9)İsteğe bağlı, en fazla iki; iki idare logosunda hiyerarşide üst olan solda

Bu şekil kuralları her kurumun belgesi aynı görünsün, ekranda ve çıktıda okunabilsin diye konmuştur; sınavda nadiren sorulur.

Bir il millî eğitim müdürlüğü yazısının iskeleti; bölümlerin yeri ve aradaki boşluklar yönetmelikte tek tek tanımlıdır.Görsel: Sınav Defteri

Başlık, sayı, tarih, konu, muhatap

Başlık (antet) belgeyi gönderen idarenin adıdır; ortalanır: ilk satırda “T.C.”, ikinci satırda idarenin adı büyük harflerle, üçüncü satırda birimin adı ilk harfleri büyük yazılır (m.10). İl ve ilçe teşkilatında başlık 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na uygun yazılır: ikinci satıra bağlı olunan mülki idarenin adı gelir. Bu yüzden il millî eğitim müdürlüğü yazısının başlığında “ANKARA VALİLİĞİ”, bir ilçe okulunun yazısında ilgili kaymakamlığın adı yer alır. Neden? İl ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ayrı bir tüzel kişilik değildir; ilde valinin, ilçede kaymakamın emrinde çalışan birimlerdir (5442). Başlık, yazının hangi mülki idare çatısı altından çıktığını gösterir.

Sayı zorunludur ve dört parçalıdır: belgenin hazırlandığı ortamı gösteren harf (E elektronik, Z zorunlu hâl, O olağanüstü durum), DETSİS'teki Devlet Teşkilatı Numarası, standart dosya planı kodu ve kayıt numarası; aralarına kısa çizgi konur (örnek: E-67915368-903.07.02-4752). Başlığın son satırından iki satır boşluk bırakılarak solda yazılır (m.11). Neden dört parça? Her parça belgeyi bir yere bağlar: ortamı, gönderen idareyi, arşivdeki dosyasını ve kaydını; yıllar sonra bile belge sayısından bulunur. Tarih sayıyla aynı satırda en sağdadır: gün ve ay iki, yıl dört haneli, aralarında nokta (01.09.2026); ay harfle yazılırsa işaret konmaz (10 Ekim 2026). Tek biçim, “1.9” ile “19” gibi okuma karışıklığını ve sıralama hatasını önler. E-imzalı belgede belge tarihi, son yetkilinin imzasındaki zaman damgasıdır (m.12); çünkü belge ancak son imzayla doğar.

Konu “Sayı”nın bir alt satırına yazılır; kelimelerin baş harfleri büyük, sonunda noktalama işareti yoktur; yazı alanının dikey orta hizasını geçmez (m.13); konu bir cümle değil, belgenin kısa adıdır, bu yüzden noktalanmaz. Muhatap konudan iki satır sonra ortalanır; idare ise adı büyük harflerle ve yönelme hâli ekiyle yazılır (“… MÜDÜRLÜĞÜNE”), birim gerekiyorsa alt satırda parantez içinde verilir. Muhatap gerçek kişiyse “Sayın” yazılır, ad ilk harfi büyük, soyadı büyük harfle; birden fazla muhatap varsa “DAĞITIM YERLERİNE” yazılır (m.14). Ortalanıp büyük harfle yazılması, evrak servisinde yazının kime gideceğinin ilk bakışta görülmesi içindir. Yazım ve noktalamanın genel kurallarını Türkçe dil bilgisi sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Esas elektronik ortam + güvenli e-imza; kâğıt yalnız zorunlu hâl ve olağanüstü durumda. Sayı = E/Z/O – DETSİS – dosya planı – kayıt no. Tarih: 01.09.2026, sayı satırının sağı. Konu: baş harfler büyük, sonda nokta yok. Muhatap: ortada, BÜYÜK harf + -A eki; kişiye “Sayın Ad SOYAD”.
Sınavda

Nasıl sorulurHatalı yazılmış bir başlık, tarih ya da konu satırı verilir ve yönetmeliğe aykırı olan seçilir; ya da “Sayı”nın bölümleri sorulur.

TuzakTarihi “1.9.2026” ya da “01/09/2026” biçiminde kabul etmektir; doğrusu iki haneli gün ve ay, noktalı yazımdır. İkinci tuzak, konunun sonuna nokta koymaktır.

Sınavda işaretle2014 yönetmeliği yürürlükten kalktı; eski kaynaklardaki kurallar yerine 2020 yönetmeliğini esas al.

↕Sıralama yukarıdan aşağı

  1. Muhatap
  2. Başlık (T.C. / idare / birim)
  3. İmza
  4. Konu
  5. Dağıtım
  6. Sayı ve tarih
  7. İlgi

?Soru çöz

Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e göre rakamla yazılan bir belge tarihinin doğru yazımı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Yönetmelik m.12'ye göre gün ve ay iki haneli, yıl dört haneli yazılır ve aralarına nokta konur. A gün ve ayı tek haneli bırakır. C yılı iki haneye indirir. D nokta yerine eğik çizgi kullanır.
KURAL · RESMÎ YAZIŞMA

İlgi, metin, arz-rica, imza, ek ve dağıtım: yazının gövdesi

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 8 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÖrgüt yapısında yetki, sorumluluk, yetki devri, kontrol alanı ve emir-komuta birliği ne demektir?Bağlantılı konudan (Yönetim bilimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yetki, karar verme ve emir verme hakkıdır; sorumluluk, verilen görevi yerine getirme ve hesabını verme yükümlülüğüdür; ikisi denk olmalıdır. Yetki devredilebilir ama devredenin sorumluluğu sürer. Kontrol alanı bir yöneticinin etkili yönetebileceği ast sayısıdır; emir-komuta birliği her astın tek amirden emir almasıdır.

Örgüt yapısı: yetki, sorumluluk, kontrol alanı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Resmî yazıda ilgi nasıl yazılır? Metin “arz ederim” mi “rica ederim” mi diye biter? Yetki devri ve vekâlette imza nasıl atılır?

Kısa cevap: İlgi, yazının bağlı olduğu belgeleri gösterir; birden fazlaysa eskiden yeniye a), b), c) ile sıralanır ve “… tarihli ve … sayılı …” kalıbıyla, sonunda noktayla yazılır. Metin alt makama “rica ederim”, üst ve aynı düzeydeki makama “arz ederim” ile biter. Yetki devriyle imzada ikinci satıra “Vali a.” gibi, vekâlette “Genel Müdür V.” gibi ibare yazılır. Ek ve dağıtım imzadan sonra, solda yer alır.

Okul müdürü il millî eğitim müdürlüğüne yazarken “rica ederim” derse kaba, ilçedeki okullara yazarken “arz ederim” derse fazla alçakgönüllü olur; yönetmelik ikisini de tarif etmiştir.

İlgi

“İlgi:” muhataptan iki satır sonra solda başlar; “Sayı”, “Konu” ve “İlgi” sözcüklerinden sonraki iki noktalar aynı hizadadır. Birden fazla ilgi varsa önceki tarihliden başlanarak tarih sırasıyla, Türk alfabesinin küçük harfleri ve kapama paranteziyle sıralanır: a), b), c). İlgide belgeyi gönderen idarenin adı, tarihi ve sayısı “… tarihli ve … sayılı …” kalıbıyla yazılır ve sonuna nokta konur (m.15). Neden eskiden yeniye? Okuyan, yazışma zincirini başladığı belgeden bugüne doğru izlesin; tarih ve sayı da her halkanın arşivde bulunmasını sağlar.

Ek bilgi: ilgide özel durumlar

İlgi tutulan belge muhatabın daha önce gönderdiği ya da ona gönderilmiş bir belgeyse idare adı yazılmaz. Gerçek kişinin başvurusu ilgi tutulursa “…'ın … tarihli başvurusu/dilekçesi.” denir; muhatap dilekçe sahibinin kendisiyse adı yazılmaz; ad ve tarih yoksa “İsimsiz ve tarihsiz başvuru/dilekçe.” yazılır (m.15).

Metin

İlgi varsa ilgi ile metin arasında bir satır, yoksa muhatap ile metin arasında iki satır boşluk bulunur. Paragrafa 1,25 cm içeriden başlanır, metin iki yana yaslanır, paragraflar arasında boşluk bırakılmaz. Dört ve daha çok haneli sayılar sondan üçlü gruplara ayrılıp nokta ile yazılır (1.452), kesir virgülle ayrılır (10.545,72) (m.16); tutarlarda nokta ile virgülün yeri karışırsa ödeme ve hesap yanlış yapılır.

Ek bilgi: çok sayfalı yazı, yazım ve kısaltma

Çok sayfalı yazıda sayı, tarih, konu, muhatap ve ilgi yalnız ilk sayfada; imza, ek ve dağıtım yalnız son sayfada yer alır. Belge TDK Yazım Kılavuzu ve Türkçe Sözlük'ün güncel yayımına göre yazılır; zorunlu olmadıkça yabancı kelime kullanılmaz, kullanılırsa anlamı parantez içinde verilir. Kısaltma ilk geçtiği yerde açık yazılıp parantezde gösterilir (m.16).

Metnin son cümlesi (m.16/12)
YazışmaKapanışNeden?
Hiyerarşide alt makama… rica ederim.Üst makam ister; emir dili yerine nezaket
Üst ve aynı düzeydeki makama… arz ederim.Üste ve eşite sunulur, istenmez
Üst, aynı düzey ve alt makamlara birlikte dağıtımlı… arz ve rica ederim. ya da … arz/rica ederim.Tek metin iki yöne gider
Yetki devriyle imzalanan belgeYetkiyi devreden makamın hiyerarşisine göre arz ya da ricaYazı, yetkiyi devredenin ağzından konuşur
Muhatabı gerçek kişiSaygılarımla. · İyi dileklerimle. · Bilgilerinize sunulur.Vatandaş hiyerarşinin parçası değildir

İmza

İmza bölümü metinden iki ilâ dört satır sonra, yazı alanının en sağında ortalanır: ad ilk harfi büyük, soyadı büyük harflerle; altında unvan. E-imzalı belgede ad ve soyadın üstüne “e-imzalıdır” gibi bir ibare konmaz, çünkü imzayı belge zaten doğrulama koduyla kanıtlar; kâğıtta imza mavi kalemle atılır, aslı fotokopiden ayırt edilsin diye (m.17).

Yetki devri ile vekâlet: imza bloğu
Yetki devriVekâlet
1. satırİmzalayanın adı SOYADIİmzalayanın adı SOYADI
2. satırVali a., Bakan a., Genel Müdür a. …Genel Müdür V., Başkan V., Dekan V. …
3. satırİmzalayanın kendi unvanı(yönetmelik iki satır öngörür)

Belgeyi iki yetkili imzalıyorsa üst unvan sahibi sağda; ikiden fazlaysa en üst unvan en solda olmak üzere soldan sağa unvan sırasıyla imzalanır (m.17/11). İdare birimleri arasındaki iç yazışmalarda yetki devredenin unvanı kullanılmaz. “a.” ile “V.” ayrımı neden önemli? Yetki devrinde makam yerinde durur, imzalayan onun adına ve onun yetkisiyle imzalar; vekâlette imzalayan, boş ya da izinli makamın yerine geçmiştir. İmzadaki tek harf, belgenin hangi yetkiye dayandığını gösterir.

Ek ve dağıtım

“Ek:” imzadan sonra solda yazılır; eklerin üstünde sağ üst köşede EK-1, EK-2 yazılır (m.18). Birden çok muhatap varsa “Dağıtım:” ekten, ek yoksa imzadan sonra gelir; gereğini yapacaklar “Gereği:”, bilgi sahibi olması istenenler “Bilgi:” kısmına yazılır (m.19). Bu ayrım, işi kimin yapacağını ve kimin yalnız haberdar edildiğini baştan belli eder; “herkes birbirini bekledi” durumunu önler.

Ek bilgi: ek yazımının ayrıntısı

Tek ek “Ek:” ibaresinin sağına, birden çok ek altına numaralanarak yazılır; sayfa, adet gibi açıklamalar parantez içindedir. Liste uzunsa “EK LİSTESİ” kullanılır; ek gönderilmiyorsa “Ek konulmadı” yazılır (m.18).

Akılda kalsın: İlgi: eskiden yeniye, a) b) c), sonda nokta. Metin: 1,25 cm girinti, paragraf arası boşluk yok, 1.452 / 10.545,72. Kapanış: aşağıya rica, yukarıya ve eşite arz. İmza: “a.” yetki devri, “V.” vekâlet; iki imzada üst unvan sağda. Dağıtım: Gereği / Bilgi.
Sınavda

Nasıl sorulurBir yazı parçası verilip arz-rica seçimi, ilgi sıralaması ya da imza bloğundaki “a.” ve “V.” kullanımı sorulur.

TuzakAynı düzeydeki makama “rica ederim” yazmaktır; eşite de “arz ederim” denir. İkinci tuzak, birden fazla ilgiyi en yeniden başlatmaktır; sıralama önceki tarihliden başlar. Üçüncüsü, iki imzalı belgede üst unvanı sola koymaktır.

⇄Bilgi eşleştirme yazışma → kapanış

?Soru çöz

İl millî eğitim müdürü, valinin kendisine devrettiği yetkiyle valilik adına bir yazıyı imzalayacaktır. Yönetmeliğe göre imza bloğu aşağıdakilerden hangisi gibi olmalıdır?

✓ D. Yetki devrinde imzalayanın adı birinci, “Vali a.” ikinci, imzalayanın unvanı üçüncü satıra yazılır. A “V.” vekâlet içindir, yetki devri için değil. B satır sırasını bozar; “a.” ibaresi ikinci satırdadır. C adı da büyük harfle yazar ve “a.” ibaresini atlar.
KURAL · RESMÎ YAZIŞMA · SÜRE

Olur, paraf, gizlilik, ACELE-GÜNLÜDÜR ve cevap süreleri

Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 9 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÖrgütsel iletişimin yönleri nelerdir? Dikey, yatay, çapraz iletişim ve informal iletişim (söylenti) nedir?Bağlantılı konudan (Yönetimde insan ilişkileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Biçimsel örgütsel iletişim hiyerarşi kanallarından akar: yukarıdan aşağıya (emir, talimat, bilgi), aşağıdan yukarıya (rapor, öneri, şikâyet), yatay (aynı kademedeki birimler arasında, eşgüdüm için) ve çapraz (farklı birim ve kademeler arasında). Biçimsel olmayan (informal) iletişim kendiliğinden oluşur; en bilinen biçimi hızlı yayılan söylentidir.

Örgütsel iletişim: yönler ve söylenti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Resmî yazışmada olur, paraf ve gizlilik dereceleri nedir? ACELE ve GÜNLÜDÜR ne demek, cevap süreleri kaç gündür?

Kısa cevap: Olur yazısını birimin yöneticisi teklif eder, olur makamı imzalar; arada katılan makamlar “Uygun görüşle arz ederim.” yazar. Hizmete Özel belgeler elektronik, Özel ve üstü belgeler fiziksel ortamda işlenir. ACELE yazıya derhâl, GÜNLÜDÜR yazıya belirtilen sürede cevap verilir. Süre belirtilmeyen belge taleplerine en geç 5 iş günü, bilgi ve görüş taleplerine en geç 15 iş günü içinde cevap verilir.

İlçeden gelen “ACELE” damgalı yazı müdür yardımcısının masasında üç gün bekliyorsa, bu bir dosyalama sorunu değil, yönetmelik ihlalidir.

Olur, paraf, koordinasyon

Olur alınan belgeyi ilgili birimin yöneticisi güvenli elektronik imzayla teklif eder, oluru alınan makam imzalar. Teklif edenin imzasından sonra yazı alanının ortasına büyük harflerle “OLUR” yazılır, altına olur verenin adı soyadı ve unvanı gelir. Teklif eden ile olur makamı arasında başka makamlar varsa onlar solda “Uygun görüşle arz ederim.” ibaresiyle olura katılır. Belgenin tarihi, olur makamının imza tarihidir (m.20). Paraf, belgeyi hazırlayanların ast-üst sırasıyla attığı ön onaydır; muhataba gönderilmez (m.21). Neden? Olur, kararın kimden çıktığını; paraf, metni kimlerin hazırlayıp denetlediğini gösterir. İkisi birlikte, bir hata çıktığında hangi halkada oluştuğunun izlenmesini sağlar.

Ek bilgi: parafın yeri, koordinasyon, onaylı örnek

Parafta tarih, unvan, ad ve soyad kısaltmasız belirtilir. E-imzalı belgede paraf bilgisi üstveride tutulur; kâğıtta paraf mavi kalemle, yalnız idarede kalan nüshada, yazı alanının sonunda ve solda yer alır (m.21). Birden çok birimin birlikte hazırladığı belgede paraf hiyerarşisinden sonra “Koordinasyon” bölümüne katılanlar yazılır (m.22). Kâğıt bir belgenin örneği çıkarılırsa üstüne “ASLI GİBİDİR” yazılır ve yetkili görevli adı, soyadı, unvanı ve tarihle imzalar (m.29). E-imzalı belgede “Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.” satırı, doğrulama kodu ve karekod bulunur; doğrulama e-Devlet üzerinden yapılır (m.23).

Gizlilik, süre ve kişiye özel

Belgenin üstündeki işaretler
İşaretKuralNeden?
Hizmete ÖzelBütün işlemleri elektronik ortamda yapılır (m.25)En düşük derece; yalnız hizmet içinde kalması yeter, hız önde
Özel ve üstü gizlilikİlgili mevzuata göre fiziksel ortamda işlenir; gizlilik derecesini belirlemekten imzacı yetkili makam sorumludur (m.25)Sızmanın zararı ağır; kendi gizlilik mevzuatının korumasına girer
ACELEDerhâl ve süratle cevap verilir; yazı alanının sağ üst köşesinde kırmızı, çok sayfada yalnız ilk sayfada (m.26)Evrak yığınının içinde ilk bakışta seçilsin
GÜNLÜDÜRBelirtilen süre içinde cevap verilir; süre metinde ve üstveride yazılır; sağ üst köşede kırmızı (m.26)Gönderen işini o son güne göre planlamıştır
KİŞİYE ÖZELZarf açılmadan üstündeki bilgiler kaydedilip ilgilisine teslim edilir; belge üzerinde yalnız ilgili kişi tasarruf eder (m.26)İçerik kurumun değil, o kişinin bilgisine sunulmuştur

Fiziksel ortamda gönderilen belgenin zarfına ACELE, GÜNLÜDÜR, KİŞİYE ÖZEL bilgisi sağ üst köşeye kırmızı büyük harflerle yazılır (m.31).

Süreler

Süre belirtilmeyen belge talebine en geç 5 iş günü, bilgi ve görüş talebine en geç 15 iş günü içinde cevap verilir (m.33); görüş üretmek hazır bir belgeyi göndermekten uzun sürdüğü için süre de uzundur. Teknik Rehber'e uymayan e-belge, ulaştığı günü izleyen 2. iş günü sonuna kadar reddedilip bildirilir (m.30); süre kısadır, çünkü gönderen ancak red haberini alınca belgeyi düzeltip yeniden yollayabilir. Bu sürelerin vatandaş dilekçesi ve bilgi edinme süreleriyle karşılaştırması konunun sonundaki tablodadır. Bilgi edinme başvurusunda ise süre 4982 sayılı Kanun m.11'e göre 15 iş günüdür (zorunlu hâllerde 30 iş günü: bilgi kurumun başka biriminden ya da başka bir kurumun görüşüyle sağlanacaksa; uzatma ve gerekçesi 15 iş günü dolmadan başvurana yazılı bildirilir). Görüş, bilgi ve belge isteyen yazılar günlü yazılır; özel mevzuattaki süreler saklıdır. Süresinde cevap gelmezse muhataba tekit (hatırlatma) yazısı yazılabilir (m.34). Yönetmeliğe uygun yazılmamış belgeye cevapta ilgili maddeler belirtilerek muhatap uyarılabilir; aykırılık sürerse süreli belgeler dışındaki belgeler gerekçesiyle iade edilebilir (m.35). Vatandaşın dilekçesi “arz ederim” yerine “rica ederim” ile bitse bile işleme alınır (m.31/7). Dilekçe hakkı ve bilgi edinme hakkının ayrıntısı MEB Mevzuatı serisinde anlatılır.

Akılda kalsın: Olur: teklif → (Uygun görüşle arz ederim) → OLUR. Hizmete Özel elektronik, Özel ve üstü kâğıt. ACELE derhâl, GÜNLÜDÜR süresinde, ikisi de sağ üstte kırmızı. Süreler: belge 5, bilgi-görüş 15 iş günü; red bildirimi 2. iş günü; dilekçe 30 gün; bilgi edinme 15 iş günü (zorunlu hâllerde 30 iş günü).
Karışan sayılar ve terimler (bütün sayfa)
KonuDoğrusuKarıştırılan
İl tebrikat sırasıRektörler 4, kaymakamlar 5, il müdürleri ve belirlenen okul müdürleri 12İl millî eğitim müdürünü kaymakamlarla aynı sıraya koymak
Bayram başlangıcıCumhuriyet 28 Ekim 13.00; 23 Nisan 08.00; 19 Mayıs ve 30 Ağustos 07.00; hepsi 24.00'te biterDevlet adına töreni 28 Ekim'de de yapmak
Program onayı, ertelemeİlde vali, ilçede kaymakam; erteleme mülki idare amiriOkul müdürünün karar vermesi
Onur yeriSağ; çelenkte en büyük mülki amirlik ortada, belediye solundaOnur yerini sol sanmak
Kapanış (m.16)Alta rica, üste ve eşite arzEşite “rica ederim”
İlgi, imzaİlgi eskiden yeniye; “a.” yetki devri, “V.” vekâlet; iki imzada üst unvan sağda“a.” ile “V.”yi yer değiştirmek
Gizlilik (m.25)Hizmete Özel elektronik; Özel ve üstü kâğıtHizmete Özel'i kâğıtla göndermek
İdareler arası talep (m.33)Belge 5, bilgi ve görüş 15 iş günüİkisini yer değiştirmek
E-belge reddi (m.30)Ulaştığı günü izleyen 2. iş günü sonuBelge talebinin 5 iş günüyle karıştırmak
Dilekçe, bilgi edinme3071 m.7: 30 gün; 4982 m.11: 15 iş günü (zorunlu hâllerde 30 iş günü)İş günü ile takvim gününü karıştırmak
Sınavda

Nasıl sorulurSüre belirtilmemiş bir yazışma verilip cevap süresi sorulur ya da ACELE ile GÜNLÜDÜR karşılaştırılır.

Tuzakİdareler arası bilgi-görüş süresini (15 iş günü) 3071'deki dilekçe süresiyle (30 gün) karıştırmaktır; biri iş günü, öteki takvim günüdür. İkinci tuzak, Hizmete Özel belgenin kâğıtta gönderilmesi gerektiğini sanmaktır; kâğıt şartı Özel ve üstü derecelerdedir.

✎Boşluk doldurma süreler ve işaretler

Süre belirtilmeyen belge talepleri en geç iş günü, bilgi ve görüş talepleri en geç iş günü içinde karşılanır. ACELE ve GÜNLÜDÜR ibareleri yazı alanının sağ üst köşesinde renkle belirtilir.

5 · 15 · kırmızı · 30 · mavi

?Soru çöz

İlçe millî eğitim müdürlüğü, bir okul müdürlüğünden geçen yılın nöbet çizelgelerinin birer örneğini cevap süresi belirtmeden istemiştir. Resmî yazışma yönetmeliğine göre okul müdürlüğü bu belgeleri en geç ne kadar sürede göndermelidir?

✓ A. İstenen şey belgedir ve süre yazılmamıştır; yönetmelik m.33'e göre en geç 5 iş günü. B bilgi ve görüş talepleri içindir. C 3071'deki vatandaş dilekçesi süresidir. D Teknik Rehber'e uymayan belgeyi reddetme bildiriminin süresidir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Okul müdürü öğretmenler kurulunda “Öğrenme kanıtlarınızı dosyalayın.” demiş; bazı öğretmenler bunu yazılı sınav kâğıtları, bazıları öğrenci ürünleri, bazıları da e-Okul notları olarak anlamıştır. Müdürün sözleri salonda açıkça duyulmuştur. Bu iletişim sorununun kaynağı en çok hangisidir?

✓ C. Sözler duyulmuş ama aynı ifadeye farklı anlamlar yüklenmiştir; sorun sözcüğün anlamındadır, bu anlamsal gürültüdür. A fiziksel gürültü mesajın duyulmasını engeller, burada söz açıkça duyulmuş; B toplantı yüz yüze ve çift yönlü olabilecek uygun bir kanaldır; D geri bildirim yanlış anlamayı azaltır, sorun onun eksikliğidir.Kaynak: Yönetimde insan ilişkileri · İletişim süreci ve öğeleri

?Soru 2

Bir veli, ilçe millî eğitim müdürlüğündeki bir şube müdürünün etik ilkelere aykırı davrandığını düşünmektedir. 5176 sayılı Kanun ve Etik Yönetmeliği'ne göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Şube müdürü genel müdür düzeyinde olmadığından başvuru kurumun yetkili disiplin kurulunda etik ilkeler yönünden incelenir. A Kurulun yetki alanını (genel müdür ve üstü) yanlış uygular; B yönetmelikteki “menfaat etkilenmesi aranmaz” kuralına aykırıdır; D yargıdaki uyuşmazlıkta incelemenin durdurulacağını atlar.Kaynak: Yönetimde etik · Kamu Görevlileri Etik Kurulu ve başvuru (5176)

?Soru 3

Anayasa'nın 67. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi seçimlerin ve halkoylamasının yapılma esaslarından biri değildir?

✓ D. Anayasa oyun gizli olmasını ister; açık olan oy değil, sayım ve dökümdür. A gizli oy 67. maddede sayılır; B tek dereceli seçim, seçmenin temsilciyi aracısız seçmesidir ve sayılır; C açık sayım ve döküm de aynı maddede yer alır.Kaynak: Yönetimde etik · Demokrasinin ilkeleri ve okulda demokrasi

?Soru 4

Bir okul müdürünün aşağıdaki davranışlarından hangileri Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği'nin hediye yasağına aykırıdır?

I. Okul kantinini işleten kişiden yılbaşında hediye çeki kabul etmek
II. Herkese açık bir eğitim sempozyumunda katılımcılara verilen hatıra hediyesini almak
III. Öğrencisinin velisinden kayıt döneminde altın bilezik kabul etmek

✓ B. Kantin işletmecisi okulla iş ilişkisi olan kişidir, hediye çeki açıkça yasaktır; velinin verdiği takı da hizmetten yararlananın hediyesidir. A veli hediyesini atlar; C ve D herkese açık etkinlikte verilen hatıra hediyeyi yasak sayar, oysa bu yönetmelikte yasak dışında sayılmıştır.Kaynak: Yönetimde etik · Etik ilkeler II: çıkar çatışması ve hediye (m.12–15)

?Soru 5

Bir okul müdürü, öğretmenlerine üç seçenek sunmuştur: mesleğe yeni başlayanlar için müdürle yakın gözlem ve görüşme döngüsü, deneyimli öğretmenlerin birbirinin dersini izleyerek birlikte geliştiği akran çalışması ya da öğretmenin kendi belirlediği hedeflerle kendi gelişimini planladığı bir yol. Müdürün uyguladığı denetim türü hangisidir?

✓ D. Öğretmene yoğun gelişim, iş birliğine dayalı gelişim ve öz yönelimli gelişim seçeneklerinin sunulması Glatthorn'un farklılaştırılmış denetimidir. A klinik denetim seçeneklerden yalnız biridir (yeni başlayan için yakın döngü); B gelişimselde seçimi öğretmen değil, denetçi öğretmenin düzeyine göre yapar; C teftiş kurala uygunluğu arar, gelişim seçeneği sunmaz.Kaynak: Liderlik ve okul yönetimi · Dönüşümcü, öğretimsel liderlik ve denetim

?Soru 6

Bir okul müdürü, “Öğretmen kontrol edilmezse ders defterini doldurmaz, nöbetini tutmaz.” düşüncesiyle her gün koridorları dolaşmakta, her işi imza karşılığı vermekte ve küçük aksaklıkları tutanağa bağlamaktadır. Müdürün bu tutumu McGregor'un hangi kavramıyla açıklanır?

✓ D. İnsanın işten kaçacağını, ancak sıkı denetim ve yaptırımla çalışacağını varsaymak X kuramıdır. A Y kuramı tam tersine çalışanın sorumluluk üstleneceğine ve kendini denetleyeceğine güvenir; B Z kuramı Ouchi'nindir, uzun süreli istihdam ve ortak karara dayanır; C Hawthorne etkisi gözlenmenin performansı değiştirmesidir, yöneticinin insan varsayımı değildir.Kaynak: Yönetimde insan ilişkileri · İnsan ilişkileri ve Hawthorne etkisi

?Soru 7

Aşağıdaki haklardan hangisi ikinci kuşak (ekonomik, sosyal ve kültürel) haklar arasında yer alır?

✓ A. Eğitim hakkı devletten okul, öğretmen ve hizmet bekleyen bir haktır; bu yüzden ikinci kuşaktadır. B siyasal bir haktır, birinci kuşağa aittir; C dayanışma hakkıdır, üçüncü kuşaktadır; D devletin karışmamasını isteyen birinci kuşak bir özgürlüktür.Kaynak: Yönetimde etik · İnsan hakları: nitelikler, kuşaklar, belgeler

?Soru 8

Bir okul müdürü her dönem velilere okul hakkında görüş anketi uygulamakta, anketten çıkan önerilerle okulun yıllık çalışma planını değiştirmekte ve hangi önerinin neden uygulandığını velilere duyurmaktadır. Müdürün bu uygulaması halkla ilişkilerin en çok hangi ilkesini yansıtır?

✓ A. Müdür yalnız bilgi vermiyor; velilerin görüşünü alıyor, planı ona göre değiştiriyor ve sonucu geri bildiriyor; bu iki yönlülüktür. B süreklilik ilişkinin kesintisiz sürmesidir, vakadaki asıl vurgu görüşe göre değişmektir; C gizlilik halkla ilişkilerin ilkesi değil, açıklığın karşıtıdır; D tek yönlü bilgilendirme tanıtıma yakındır, dinlemeyi içermez.Kaynak: Yönetimde insan ilişkileri · Halkla ilişkiler ve okul-çevre

?Soru 9

Yeni atanan bir okul müdürü, öğretmenlere yalnız mevzuattaki görev ve yetkilerini hatırlatarak iş yaptırmaktadır. Bir dönem sonra öğretmenlerin verilen işleri yalnız asgari düzeyde yaptığı, gönüllü katılımın hiç olmadığı görülmüştür. Müdürün öğretmenlerin bağlılığını artırmak için öncelikle güçlendirmesi gereken güç kaynakları hangileridir?

✓ C. Gönüllü bağlılığı en çok kişisel güç kaynakları, yani uzmanlık ve karizmatik güç artırır. A müdür zaten yasal güce dayanıyor; zorlayıcı güç asgari uyumu bile dirence çevirebilir; B ödül ve yasal güç makamdan gelir, kısa süreli uyum sağlar; D zorlayıcı ve ödül gücü davranışı dışarıdan yönetir, içten bağlılık doğurmaz.Kaynak: Liderlik ve okul yönetimi · Güç, otorite, lider ve yönetici

?Soru 10

Bir okulda yeni ölçme-değerlendirme uygulamasına geçen müdür; önce öğretmenlere geçen yılın sonuçlarını göstererek mevcut uygulamanın yetersizliğini tartışmış, ardından yeni uygulamayı eğitimle başlatmış, en sonunda da uygulamayı okulun yıllık çalışma takvimine ve zümre kararlarına işleyerek kalıcı hâle getirmiştir. Müdürün son yaptığı iş, Lewin'in değişim modelinin hangi aşamasıdır?

✓ B. Yeni uygulamayı takvime ve kararlara işleyip kalıcı kılmak, eskiye dönüşü önleyen yeniden dondurma aşamasıdır. A çözme, müdürün ilk yaptığı iştir (yetersizliği gösterip ihtiyacı doğurmak); C değiştirme, uygulamanın eğitimle başlatıldığı ikinci adımdır; D güç alanı çözümlemesi bir aşama değil, itici ve direnen güçleri inceleme aracıdır.Kaynak: Liderlik ve okul yönetimi · Değişim ve çatışma yönetimi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Eğitim Yönetimi soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →