Protokol nedir: öncelik, sağ taraf kuralı ve illerde tebrikat sırası
Eğitim Yönetimi · Protokol ve yazışma · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaHalkla ilişkiler nedir, ilkeleri ve araçları nelerdir? Okulda halkla ilişkiler ve kriz iletişimi nasıl yürütülür?Bağlantılı konudan (Yönetimde insan ilişkileri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Halkla ilişkiler, bir kurumun hizmet verdiği toplumla karşılıklı anlayış ve güvene dayalı iki yönlü bir ilişki kurup sürdürmesidir. Doğruluk, açıklık, süreklilik ve iki yönlülük temel ilkeleridir. Süreç araştırma, planlama, uygulama (iletişim) ve değerlendirme aşamalarından geçer. Okulda veli toplantısı, web sitesi, okul-aile birliği ve etkinlikler başlıca araçlardır.
Halkla ilişkiler ve okul-çevre
✎Konu anlatımı
Protokol nedir, Devlet protokolünü kim belirler? İllerde bayram tebrikatına giriş sırası nasıldır?
Kısa cevap: Protokol, resmî tören, ziyaret, toplantı ve yazışmalarda kimin hangi sırayla ve nerede yer alacağını belirleyen kurallardır. Devlet protokolünün belirlenmesine ilişkin işleri 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü yürütür. İllerde Cumhuriyet ve Zafer bayramlarındaki tebrikata giriş sırası tören yönetmeliğine ekli listede 18 sıra olarak yazılıdır; il millî eğitim müdürü ve belirlenen okul müdürleri 12. sıradadır.29 Ekim sabahı valilikteki tebrikat kuyruğunda il millî eğitim müdürünün nerede duracağı bir görgü meselesi değil, bir yönetmelik hükmüdür.
Yönetimde insan ilişkileri sayfasında halkla ilişkilerin okulun çevreyle kurduğu bağ olduğunu gördük. Protokol bu bağın resmî yüzüdür: törende, ziyarette, toplantıda ve yazışmada makamların birbirine göre yerini, sırasını ve hitap biçimini düzenler. Amaç kişileri değil makamları sıralamak, böylece her törende aynı tartışmayı yeniden yaşamamaktır.
Devlet protokolünü kim belirler?
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) m.8, Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğüne “Devlet protokolünün belirlenmesi için gerekli iş ve işlemleri yapmak” görevini verir. Bakanlıkta Bakanın protokol ve tören işlerini düzenlemek ise Özel Kalem Müdürlüğünün görevidir (CBK m.325).
İllerde tebrikata giriş sırası
Başkent dışındaki illerde Cumhuriyet ve Zafer bayramlarında mülki idare amiri tebrikatı makamında kabul eder; giriş sırası Ulusal ve Resmî Bayramlar ile Mahallî Kurtuluş Günleri, Atatürk Günleri ve Tarihî Günlerde Yapılacak Tören ve Kutlamalar Yönetmeliği'ne ekli (1) sayılı listededir. Listenin sınavda en çok işe yarayan satırları:
| Sıra | Kimler |
|---|---|
| 1 | TBMM üyeleri |
| 2 | Mahallin en büyük komutanı, general ve amiraller |
| 3 | Büyükşehir belediye başkanı, başkan yardımcısı, il belediye başkanı |
| 4 | Cumhuriyet başsavcısı, yargı kurumlarının başkanları, üniversite rektörleri, baro başkanı |
| 5 | Vali yardımcıları, kaymakamlar, il genel kolluğunun en üst amirleri, il genel meclisi başkanı ile ilçe belediye başkanları |
| 6 | Rektör yardımcıları, fakülte dekanları, enstitü ve yüksekokul müdürleri |
| 12 | Bakanlıkların bölge ve il teşkilatındaki amir, başkan ve müdürleri (Resmî Gazete'deki kabine sırasıyla); il millî eğitim müdürlüğünce belirlenecek ilköğretim ve ortaöğretim okul müdürleri |
| 18 | Kamu yararına çalışan dernek başkanları, vergi muafiyeti tanınan vakıf başkanları (listenin son sırası) |
Listenin notlarına göre Başkent protokol listesinde yer alan biri ilde bulunursa yeri mülki idare amirince Başkent protokolü esas alınarak belirlenir; ilçelerde tebrikat sırası ildeki sıraya göre belirlenir.
Sağ taraf önceliklidir
Yaygın protokol kabulünde sağ taraf onur tarafıdır: en üst makam ortada ya da ev sahibinin sağında yer alır. Bu kabulün mevzuattaki izleri bayrak kurallarında görülür: makam odasında bayrak masanın sağ gerisine konur; yabancı devlet bayrağıyla birlikte çekilecekse Türk Bayrağı bina ön yüzüne göre sağdaki ilk direğe, kurum bayrağıyla birlikteyse sağdaki direğe, tanıtıcı bayrak soldaki direğe çekilir (Türk Bayrağı Tüzüğü m.16, 18, 35). Bayram töreninde ise mahallin en büyük mülki idare amirliğinin çelengi anıt kaidesinin tam ortasına, belediyeninki onun soluna konur.
Nasıl sorulurGYS'nin tek “protokol kuralları” sorusu çoğunlukla bir tören sahnesi verip sıralamayı ya da yerleşimi sorar.
Tuzakİl millî eğitim müdürünü kaymakamlarla aynı sıraya koymaktır; kaymakamlar 5., bakanlıkların il müdürleri 12. sıradadır. İkinci tuzak, onur yerini sol sanmaktır. Bu seride sorular dört şıklıdır; GYS ve EKYS'de beş şık bulunur. Bu sayfanın payı: GYS şube müdürü duyurusunda “Protokol kuralları” 1 soru; EKYS'nin konu listesinde ikisi de yer almaz. Dikkat: resmî yazışma ayrı bir sınav başlığı değil, yöneticinin günlük işidir; sınav ağırlığı düşüktür, son üç konuyu masadaki iş için oku.
⇄Bilgi eşleştirme kural → dayanak
?Soru çöz
Bir il merkezinde Cumhuriyet Bayramı tebrikatı valilik makamında kabul ediliyor. Tören yönetmeliğine ekli listeye göre il millî eğitim müdürü ve il millî eğitim müdürlüğünce belirlenen okul müdürleri tebrikata hangi grupla birlikte girer?