İstatistiksel araştırma: iyi soru, doğru veri
MEB 6. sınıf · İstatistiksel araştırma süreci · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİstatistiksel araştırma hangi adımlarla yapılır, iyi bir araştırma sorusu nasıl olur?5. sınıftan (İstatistik ve olasılık). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İstatistik, veri toplayıp düzenleyerek sorulara cevap arar. Araştırma dört adımda yürür: soruyu belirle, veriyi topla, tablo ve grafikle özetle, sonucu yorumla. İyi bir araştırma sorusunun amacı açıktır ve cevabı kişiden kişiye değişir.
✎Konu anlatımı
İstatistiksel araştırma nasıl yapılır, kategorik ve nicel veri nedir?
Kısa cevap: İstatistiksel araştırma beş adımda ilerler: soru sor, veri toplamayı planla, veriyi topla, analiz et, yorumla. Renk, spor dalı gibi sayı olmayan cevaplar kategorik veridir. Kardeş sayısı, gol sayısı gibi sayılarak bulunan cevaplar nicel (kesikli) veridir.Okul kantini yeni bir ürün ekleyecek. Müdür "Öğrenciler ne ister?" diye soruyor. Bunu tahminle değil, veriyle cevaplamak gerekir.
5. sınıfta sıklık tablosu ve sütun grafiği çizdin. Şimdi işin başına dönüyoruz: soruyu kendin kuruyorsun. İyi bir araştırma sorusu kimden veri toplanacağını ve hangi cevabı beklediğini açıkça söyler. "Spor güzel mi?" kötü bir sorudur. "6-A öğrencileri haftada kaç saat spor yapıyor?" iyi bir sorudur.
| Veri türü | Cevap nasıldır? | Örnek soru |
|---|---|---|
| Kategorik | sözcük, grup adı | En sevdiğin meyve hangisi? |
| Nicel (kesikli) | sayarak bulunan sayı | Kaç kardeşin var? |
Plan ve yanlılık
Plan, veriyi kimden ve nasıl toplayacağını belirler. Kitap okuma alışkanlığını yalnız kütüphanedeki öğrencilere sorarsan sonuç olduğundan yüksek çıkar. Buna yanlılık denir. Veri, sorunun ilgilendiği bütün gruptan dengeli toplanmalıdır. Az sayıda kişiye sormak da sonucu güvenilmez yapar.
Sonra veri tablo ya da grafikle gösterilir, özetlenir ve soruya dönülerek yorumlanır. Başkasının yorumunu okurken de aynı soruları sor: Kime soruldu? Kaç kişiye soruldu?
"Öğrencilerin okula geliş süresi kaç dakikadır?" sorusuyla hangi tür veri toplanır?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Cevaplar 10, 15, 20 gibi sayılardır.
- Sayı olan cevaplar nicel veridir.
Cevap: Nicel veri
Selim, okuldaki öğrencilerin en sevdiği sporu öğrenmek için yalnız futbol takımındaki 11 arkadaşına sordu. Bu araştırmadaki iki sorun nedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Sorulanlar futbolcu; cevaplar futbola kayar (yanlılık).
- 11 kişi bütün okulu temsil etmek için azdır.
Cevap: Yanlı grup ve az sayıda kişi
Nasıl sorulurBir öğrencinin araştırması anlatılır; hangi verinin nicel olduğu ya da sonucun neden güvenilmez olduğu sorulur.
TuzakAz ya da tek gruptan toplanan veriyi bütüne genellemek.
İpucu"Kime, kaç kişiye soruldu?" diye sor.
↕Araştırma adımlarını sırala
- Anket kâğıtlarını dağıtıp cevapları topla.
- Sonucu yorumla ve soruya cevap ver.
- "6. sınıflar haftada kaç kitap okuyor?" sorusunu yaz.
- Cevapları tabloya dök, grafiğini çiz.
- Her 6. sınıf şubesinden kaç öğrenciye soracağına karar ver.
?Soru çöz
Okul gazetesi için hazırlanan anket formu aşağıdadır.
Buna göre formdaki hangi sorulardan nicel (kesikli) veri elde edilir?