Paralel iki doğru ve kesen: yöndeş, iç ters ve dış ters açılar
MEB 6. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTers, komşu, tümler ve bütünler açılar nedir?5. sınıftan (Temel geometrik çizimler ve açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İki doğru kesişince dört açı oluşur. Karşılıklı açılar ters açılardır ve eştir. Yan yana olanlar komşudur, toplamları 180°'dir. Toplamı 90° olan iki açı tümler, 180° olan iki açı bütünler açılardır.
✎Konu anlatımı
Yöndeş, iç ters ve dış ters açılar nedir?
Kısa cevap: Paralel iki doğruyu bir kesen kesince sekiz açı oluşur. Aynı yöne bakan açılara yöndeş, paralellerin arasında kesenin iki yanındakilere iç ters, dışındakilere dış ters açılar denir. Bu çiftler eştir. Sekiz açıda yalnız iki farklı ölçü vardır ve toplamları 180°'dir.Yaya geçidinin paralel çizgilerini eğik bir bisiklet yolu kesse her kesişimde aynı açılar tekrar eder.
5. sınıfta iki doğrunun kesiştiği yerde ters açıların eş, komşu açıların bütünler olduğunu gördün. İki doğruyu farklı noktalarda kesen doğruya kesen denir. Her kesişim noktasında dört açı oluşur, toplam sekiz açı.
Üstteki 1 ile alttaki 5 aynı yöne bakıyor. Doğrular paralel olduğu için kesen ikisini aynı eğimle keser. Bu yüzden iki kesişim noktasındaki açılar birebir aynıdır.
| Çiftin adı | Nerede durur? | Örnek | İlişki |
|---|---|---|---|
| Yöndeş | iki noktada aynı konumda | 1 ile 5, 4 ile 8 | eş |
| İç ters | paralellerin arasında, kesenin iki yanında | 3 ile 5, 4 ile 6 | eş |
| Dış ters | paralellerin dışında, kesenin iki yanında | 1 ile 7, 2 ile 8 | eş |
| Aynı yandaki iç açılar | paralellerin arasında, kesenin aynı yanında | 3 ile 6, 4 ile 5 | toplamı 180° |
Paralel mi, değil mi?
Bu kural ters yönde de işe yarar. Yöndeş açılar eşit değilse doğrular paralel değildir.
Yukarıdaki şekilde 1 numaralı açı 58°'dir. Buna göre 6 numaralı açı kaç derecedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- 1 ile 5 yöndeştir: m(5) = 58°.
- 5 ile 6 komşu bütünlerdir: m(6) = 180° − 58° = 122°.
Cevap: 122°
Bir marangoz iki rafın arasına eğik bir çıta yerleştiriyor. Çıta üst rafla 72°, alt rafla aynı yönde 68° açı yapıyor. Buna göre raflar paralel midir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Aynı yöne bakan bu iki açı yöndeştir. Raflar paralel olsaydı eşit olurlardı: 72° ≠ 68°.
Cevap: Raflar paralel değildir.
Nasıl sorulurYol, ray ya da raf gibi paralel çizgileri kesen bir doğru çizilir. Bir açı verilir, başka köşedeki açı sorulur.
TuzakBütünler açıyı yöndeş sanıp aynı ölçüyü yazmak.
İpucuAranan açı dar mı geniş mi, önce gözle karar ver.
?Soru çöz Bursluluk tarzı
Bir otoparkta park çizgileri birbirine paraleldir ve yol kenarı çizgisinden başlar. Soldaki park çizgisi ile yol kenarı arasındaki açı 64°'dir.
Buna göre x ile gösterilen açı kaç derecedir?
▭Kendin hesapla
Paralel iki doğru ile bir kesenin oluşturduğu sekiz açıdan biri 47°'dir. Bu sekiz açıdan tanesi 47°'dir. Geriye kalan açıların her biri derecedir.