Veri analizi ve olasılık: çizgi grafiği, ortalama mutlak sapma, örnek uzay, tümleyen ve ayrık olaylar

Bir haftalık sıcaklıkları çizgi grafiğiyle izle, verinin ne kadar yayıldığını ölç. Sonra bir zarda 4 gelme olasılığını hesaplamayı ve olayları sınıflandırmayı öğren.

5 durak7. sınıf · İstatistik · Olasılık
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
VERİ · ARAŞTIRMA

İstatistiksel araştırma: veri türü, evren ve örneklem

MEB 7. sınıf · İstatistiksel araştırma süreci · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİstatistiksel araştırma nasıl yapılır, kategorik ve nicel veri nedir?6. sınıftan (Veri analizi ve deneysel olasılık). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İstatistiksel araştırma beş adımda ilerler: soru sor, veri toplamayı planla, veriyi topla, analiz et, yorumla. Renk, spor dalı gibi sayı olmayan cevaplar kategorik veridir. Kardeş sayısı, gol sayısı gibi sayılarak bulunan cevaplar nicel (kesikli) veridir.

Araştırma sorusu ve veri türleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kategorik ve sürekli veri nedir, evren ve örneklem nasıl seçilir?

Kısa cevap: Sayıyla ifade edilmeyen, gruplara ayrılan veri kategoriktir (en sevilen spor). Ölçülerek elde edilen, iki değer arasında her değeri alabilen veri nicel sürekli veridir (boy, sıcaklık, süre). Araştırmanın ilgilendiği bütün gruba evren, veri toplanan ve evreni temsil eden parçaya örneklem denir.

Okulundaki 7. sınıfların günde ne kadar süre ekrana baktığını merak ediyorsun. Herkese sormak zor; kime soracağını seçmelisin.

6. sınıfta kardeş sayısı gibi kesikli veriyle çalıştın. Ekran süresi ise ölçülür; 2 saat, 2,5 saat ya da 2 saat 10 dakika olabilir. İki değer arasındaki her değeri alabilen böyle veriye nicel sürekli veri denir. 6. sınıftan tanıdığın kategorik veri ise "en sevilen oyun türü" gibi gruplara ayrılır.

Araştırmanın sonuç söylemek istediği bütün gruba evren denir: okuldaki bütün 7. sınıf öğrencileri. Verinin toplandığı küçük gruba örneklem denir. İyi bir örneklem evreni temsil eder. Her şubeden rastgele seçilen 10'ar öğrenci iyi bir örneklemdir; yalnız bilgisayar kulübü üyeleri değildir.

Veri toplarken kişilerden izin alınır, adları paylaşılmaz.

Çözümlü örnek

Hangileri sürekli veridir? a) bir fidanın boyu b) en sevilen meyve c) koşu süresi

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Boy ve süre ölçülür, ara değerler alabilir: sürekli.
  2. Meyve adı gruptur: kategorik.

Cevap: a ve c

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Bir belediye, ilçedeki parkların yeterli olup olmadığını sormak için yalnız bir parktaki sabah yürüyüşçülerine anket yapıyor. Örneklem uygun mudur?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Evren ilçede yaşayan herkestir.
  2. Bir parkın sabah kullanıcıları çocukları, çalışanları, parka gelmeyenleri temsil etmez.

Cevap: uygun değildir

Akılda kalsın: Ölçülen → sürekli, sayılan → kesikli, grup adı → kategorik. Örneklem evrenin küçük ama benzer bir kopyası olmalı.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir araştırma sorusu ve veri toplama yolu anlatılır; evren, örneklem ya da veri türü hakkındaki yargılar sorulur.

TuzakTek bir gruptan toplanan veriyi bütün evrene genellemek.

İpucu"Sonuç kimin hakkında söylenecek?" sorusu evreni verir.

?Soru çöz

Zeynep'in araştırma planı aşağıdaki karttadır.

Zeynep'in araştırma planı
SoruOkulumuzdaki 7. sınıflar günde kaç saat ekrana bakıyor?
I. EvrenOkuldaki bütün 7. sınıf öğrencileri
II. Veri türüKategorik
III. ÖrneklemHer şubeden rastgele 10 öğrenci

Buna göre plandaki hangi satırlar doğrudur?

✓ C. Sonuç bütün 7. sınıflar için söylenecek; her şubeden rastgele seçim evreni temsil eder. II yanlış: ekran süresi ölçülür, nicel sürekli veridir. A örneklemin uygunluğunu göremez; B ve D, süreyi kategorik sanır.

↕Araştırmanın adımlarını sırala

  1. Seçilen öğrencilerden izin alıp süreleri kaydet
  2. Araştırma sorusunu yaz
  3. Bulguları soruya göre yorumla
  4. Evreni ve örneklemi belirle
  5. Veriyi grafikle göster, ortalamasını bul
VERİ · ÇİZGİ GRAFİĞİ

Çizgi grafiği: zamanla değişen veriyi izlemek

MEB 7. sınıf · İstatistiksel araştırma süreci · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Çizgi grafiği nedir, zamanla değişim nasıl okunur?

Kısa cevap: Çizgi grafiği, sürekli bir verinin zamanla nasıl değiştiğini gösterir. Her ölçüm bir noktayla işaretlenir, noktalar sırayla birleştirilir. Çizginin yükselmesi artışı, alçalması azalışı, eğimin dikliği değişimin hızını gösterir.

Kars'ta bir kış günü sıcaklık sabah sıfırın çok altında, öğlen biraz üstünde. Gün boyunca nasıl değiştiğini tek bakışta görmek istiyorsun.

Sıcaklık sürekli bir veridir; ölçümler arasındaki her an da bir değeri vardır. Ölçümleri nokta olarak işaretleyip sırayla birleştirince çizgi grafiği elde edilir. Yatay eksende zaman, dikey eksende ölçülen nicelik yer alır.

Sıfır çizgisinin altı negatif sıcaklıklardır.Görsel: Sınav Defteri

Grafikte iki ardışık nokta arasındaki değişimi bulmak için büyük değerden küçüğü değil, sonrakinden öncekini çıkar. 06.00–09.00 arası −4 − (−9) = 5 derece artış. Çizginin en dik çıktığı aralık en hızlı artıştır. 15.00–18.00 arası −1 − 5 = −6, yani 6 derece düşüş.

Çözümlü örnek

Grafiğe göre sıcaklık hangi iki ölçüm arasında en çok artmıştır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Artışlar: 5, 7, 2 derece (sonrakiler düşüş).
  2. En büyüğü 7: 09.00–12.00.

Cevap: 09.00 ile 12.00 arası

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Hangi veriler için çizgi grafiği uygundur? a) bir bebeğin aylara göre kilosu b) sınıfın göz rengi dağılımı

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kilo zamanla değişen sürekli veridir: çizgi grafiği.
  2. Göz rengi kategoriktir; sütun grafiği uygundur.

Cevap: a

Akılda kalsın: Değişim = sonraki değer − önceki değer. Artı çıkarsa artış, eksi çıkarsa azalış.
Burslulukta

Nasıl sorulurSıcaklık, boy ya da su seviyesinin çizgi grafiği verilir; en büyük değişim, en yüksek-en düşük farkı ya da artışın olduğu aralık sorulur.

TuzakNegatif değerler arasındaki farkı yanlış hesaplamak.

İpucuDeğerleri önce yaz, sonra çıkar.

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Erzurum'da bir haftanın günlük en düşük sıcaklıkları çizgi grafiğinde verilmiştir.

Buna göre hangi iki ardışık gün arasında sıcaklık en çok artmıştır?

✓ A. Değişim = sonraki − önceki. Rasyonel sayılarla işlemler sayfasında gördüğümüz gibi −2 − (−7) = −2 + 7 = 5 derece artış; Çarşamba – Perşembe 3 derece. B en yüksek noktaya giden aralığı seçer; C 5 derecelik düşüşü artış sanır; D bir düşüşü seçer.

▭Boşluk doldurma

09.00 ile 12.00 arasında sıcaklık derece artmış, 18.00 ile 21.00 arasında derece düşmüştür.

KAVRAM · YAYILIM

Yayılım: açıklık ve ortalama mutlak sapma

MEB 7. sınıf · İstatistiksel araştırma süreci · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAritmetik ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklık nasıl bulunur?6. sınıftan (Veri analizi ve deneysel olasılık). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Aritmetik ortalama, veriler toplamının veri sayısına bölümüdür. Ortanca, sıralanmış verinin tam ortasındaki değerdir. Tepe değer en çok tekrar eden veridir. Açıklık, en büyük veri ile en küçük verinin farkıdır ve verinin ne kadar yayıldığını gösterir.

Ortalama, ortanca, tepe değer, açıklık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ortalama mutlak sapma nedir, verinin yayılımını nasıl gösterir?

Kısa cevap: Ortalamaları aynı iki veri grubu çok farklı dağılmış olabilir. Ortalama mutlak sapma, her verinin aritmetik ortalamaya uzaklığının ortalamasıdır. Değeri büyükse veriler ortalamadan uzağa yayılmış, küçükse ortalama çevresinde toplanmıştır. Büyüklüğü verilerin büyüklüğünü değil, yayılımını anlatır.

İki basketbolcunun maç başı sayı ortalaması 8. Biri her maç 7–9 sayı atıyor, öbürü bir maç 4, bir maç 12. Antrenör hangisine daha çok güvenir?

6. sınıfta aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklığı gördün. Ortalama verinin merkezini, açıklık (en büyük − en küçük) ise ne kadar geniş yayıldığını gösterir. Ama açıklık yalnız iki uç değere bakar.

İki grubun ortalaması 8; A'nın noktaları geniş, B'ninkiler dar bir alana dağılmış.Görsel: Sınav Defteri

Her veriyi hesaba katmak için her verinin ortalamaya uzaklığını bul. Uzaklık mutlak değerdir, hep pozitiftir. Bu uzaklıkların ortalamasına ortalama mutlak sapma denir. Ortalama mutlak sapma büyükse veriler ortalamadan uzağa yayılmıştır.

A grubu: 4, 6, 8, 10, 12 (ortalama 8)
Veri4681012
Ortalamaya uzaklık42024

Uzaklıkların toplamı 12, ortalaması 12 ÷ 5 = 2,4. B grubunda (7, 8, 8, 8, 9) bu değer 0,4'tür. Uzun veri gruplarında bu değer çoğu zaman hesap makinesi ya da bir yazılımla bulunur.

Çözümlü örnek

2, 4, 6, 8 verilerinin ortalama mutlak sapmasını bul.

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Ortalama 20 ÷ 4 = 5. Uzaklıklar 3, 1, 1, 3.
  2. 8 ÷ 4 = 2.

Cevap: 2

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

İki fırının ekmek ağırlıkları ölçüldü. Ortalamalar ikisinde de 250 g; ortalama mutlak sapmalar 3 g ve 15 g. Hangi fırının ekmekleri daha düzenlidir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Küçük sapma, ağırlıkların 250 g çevresinde toplandığını gösterir.

Cevap: sapması 3 g olan fırın

Akılda kalsın: Ortalama merkezi, ortalama mutlak sapma yayılımı anlatır. Sapma büyük diye veriler büyük değildir.
Burslulukta

Nasıl sorulurİki grubun ortalaması ve ortalama mutlak sapması hazır verilir; hangisinin daha tutarlı olduğu ya da yargıların doğruluğu sorulur.

TuzakSapması büyük grubun değerlerini daha yüksek sanmak.

İpucuÖnce ortalamaları, sonra sapmaları ayrı karşılaştır.

?Soru çöz

İki sınıfın matematik sınavı sonuçları tabloda özetlenmiştir.

Tablo: Sınav sonuçları
SınıfOrtalamaOrtalama mutlak sapma
A704
B7012

Buna göre
I. İki sınıfın ortalaması eşittir.
II. B sınıfının puanları ortalama çevresinde daha geniş yayılmıştır.
III. B sınıfının puanları A sınıfınınkilerden yüksektir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Ortalamalar 70'tir; B'nin sapması büyük olduğu için puanları 70'ten daha uzağa dağılmıştır. III yanlış: sapma yayılımı anlatır, puanların büyüklüğünü değil. A sapmanın anlamını kaçırır; B ve C büyük sapmayı yüksek puan sanır.

▭Boşluk doldurma

3, 5, 7, 9 verilerinin aritmetik ortalaması , ortalama mutlak sapması olur.

6284
KAVRAM · ÖRNEK UZAY

Teorik olasılık: örnek uzayı listele, oranı yaz

MEB 7. sınıf · Veriden olasılığa · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDeneysel olasılık nedir, göreli sıklık nasıl hesaplanır?6. sınıftan (Veri analizi ve deneysel olasılık). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir olayın deneysel olasılığı, olayın gerçekleşme sayısının deneyin tekrar sayısına bölümüdür. Bu orana göreli sıklık da denir; kesir, ondalık ya da yüzde olarak yazılır. Deney ne kadar çok tekrarlanırsa göreli sıklık o kadar az oynar ve bir değerin çevresinde durulur.

Deneysel olasılık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Örnek uzay nedir, bir olayın olasılığı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Bir deneyin bütün olası çıktılarına örnek uzay, istenen çıktıların oluşturduğu kümeye olay denir. Çıktılar eşit şanslıysa olayın olasılığı, olaya ait çıktı sayısının örnek uzaydaki çıktı sayısına oranıdır. Olasılık 0 ile 1 arasında bir sayıdır.

Torbada 1'den 12'ye kadar numaralı 12 kart var. Çekeceğin kartın 3'ün katı olma şansını hiç çekmeden hesaplayabilirsin.

6. sınıfta olasılığı deneyerek tahmin ettin; şimdi hesaplıyoruz. Kart çekmenin bütün çıktılarının listesine örnek uzay denir: 1, 2, …, 12. "3'ün katı gelmesi" bir olaydır; çıktıları 3, 6, 9, 12.

Öteki terimler
Deneykart çekmek
Çıktıçekilen kartın numarası, ör. 7
Eşit olasılıklı olaylarçıktı sayıları aynı: "tek gelmesi" ve "çift gelmesi" (6'şar)
olasılık değeri = olaya ait çıktı sayısı ÷ örnek uzaydaki çıktı sayısı3'ün katı: 4 ÷ 12 = 1/3

Bu orana teorik olasılık denir. Örnek uzaydaki çıktıların eşit şanslı olması gerekir.

Çözümlü örnek

12 kartlık torbadan çekilen kartın asal sayı olma olasılığı nedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Asal sayılar: 2, 3, 5, 7, 11 → 5 çıktı.
  2. Olasılık 5 ÷ 12 = 512.

Cevap: 512

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Bir kutuda 3 limonlu, 5 çilekli, 2 naneli şeker var. Rastgele alınan şekerin çilekli olma olasılığı yüzde kaçtır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Örnek uzay 10, olay 5: 510 = 12.
  2. 12 = %50.

Cevap: %50

Akılda kalsın: Önce örnek uzayı say, sonra olayı.
Burslulukta

Nasıl sorulurTorba ya da kutunun içeriği tabloyla verilir; bir rengin gelme olasılığı ya da eşit olasılıklı olaylar sorulur.

TuzakPaydaya yalnız diğer renkleri yazmak.

İpucuPayda her zaman bütün çıktıların sayısıdır.

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Bir kalem kutusundaki kalemlerin renkleri ve sayıları tabloda verilmiştir. Kutudan rastgele bir kalem alınacaktır.

Tablo: Kalemler
RenkMaviSiyahKırmızıYeşil
Sayı5433

Buna göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Mavi kalem gelme olasılığı 12'dir.
II. Kırmızı ve yeşil kalem gelme olayları eşit olasılıklıdır.
III. Siyah kalem gelme olasılığı, kırmızı kalem gelme olasılığından büyüktür.

✓ B. Örnek uzay 5 + 4 + 3 + 3 = 15. Kırmızı ve yeşil 3'er çıktı: eşit olasılıklı. Siyah 415 > kırmızı 315. I yanlış: mavi 515 = 13; 12, paydaya bütün kalemler yerine yalnız öteki kalemleri (10) yazınca bulunur. C ve D bu yanılgıya düşer; A siyahı kırmızıyla karşılaştırmayı atlar.

▭Boşluk doldurma

4 kırmızı, 4 mavi, 2 yeşil topun bulunduğu torbadan yeşil top çekme olasılığı 2 = 1'tir.

10584
KAVRAM · TÜMLEYEN OLAY

Tümleyen olay ve ayrık olaylar

MEB 7. sınıf · Veriden olasılığa · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÖrnek uzay nedir, bir olayın olasılığı nasıl hesaplanır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir deneyin bütün olası çıktılarına örnek uzay, istenen çıktıların oluşturduğu kümeye olay denir. Çıktılar eşit şanslıysa olayın olasılığı, olaya ait çıktı sayısının örnek uzaydaki çıktı sayısına oranıdır. Olasılık 0 ile 1 arasında bir sayıdır.

Örnek uzay ve olasılık değeri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tümleyen olay nedir, ayrık olaylar nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: Örnek uzayda bir olayın dışında kalan bütün çıktılar o olayın tümleyenidir. Bir olayın olasılığı ile tümleyeninin olasılığının toplamı 1'dir. Ortak çıktısı olmayan olaylara ayrık olaylar denir; bir olay ile tümleyeni her zaman ayrıktır.

Bir zar atıyorsun: "6 gelmesi" zor, "6 gelmemesi" çok olası. İkisinin olasılıkları toplamı kaçtır?

Zarın örnek uzayı 1, 2, 3, 4, 5, 6'dır. "6 gelmesi" olayının dışında kalan 1, 2, 3, 4, 5 çıktılarına bu olayın tümleyeni denir. Olasılıklar 16 ve 56; toplamı 1. Bir olay ya olur ya olmaz; bu yüzden olasılıkları toplamı 1'dir.

İki olayın ortak çıktısı yoksa bu olaylara ayrık olaylar denir; aynı anda gerçekleşemezler. "Çift gelmesi" (2, 4, 6) ile "5 gelmesi" ayrıktır. "Çift gelmesi" ile "3'ten büyük gelmesi" ise ayrık değildir; 4 ve 6 ikisinde de vardır.

Ortak bölgede çıktı varsa olaylar ayrık değildir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Bir olayın olasılığı 0,35 ise tümleyeninin olasılığı kaçtır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Toplam 1: 1 − 0,35 = 0,65.

Cevap: 0,65 (yani %65)

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

30 kişilik bir sınıftan rastgele seçilen öğrencinin gözlüklü olma olasılığı 25'tir. Sınıfta gözlüksüz kaç öğrenci vardır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Gözlüksüz olma tümleyendir: 1 − 25 = 35.
  2. Oran ve orantı sayfasındaki gibi: 30 × 35 = 18.

Cevap: 18

Akılda kalsın: Olay + tümleyen = 1. Ayrık olaylarda ortak çıktı yoktur.
Burslulukta

Nasıl sorulurKart, zar ya da sınıf listesi verilir; tümleyenin olasılığı ya da hangi olay çiftlerinin ayrık olduğu sorulur.

TuzakOrtak çıktısı olan olayları ayrık sanmak.

İpucuİki olayın çıktılarını yan yana yaz, ortak sayı var mı bak.

?Soru çöz

Şekildeki kartlardan biri rastgele çekilecektir.

A: "asal sayı gelmesi", B: "çift sayı gelmesi", C: "9'dan büyük sayı gelmesi" olaylarıdır. Buna göre
I. A ve B ayrık olaylardır.
II. A ve C ayrık olaylardır.
III. B'nin tümleyeni "tek sayı gelmesi" olayıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. A = {2, 3, 5, 7}, C = {10}: ortak çıktı yok. Çift olmayan her kart tektir; tümleyen tek sayı gelmesidir. I yanlış: 2 hem asal hem çifttir. C ve D, 2'nin çift asal olduğunu unutur; B tümleyeni görmez.

▭Boşluk doldurma

Bir olayın olasılığı 14 ise tümleyeninin olasılığı yüzde olur. Bir olay ile tümleyeninin ortak çıktısı tanedir.

750251

8. sınıfta bu konunun devamı LGS Matematik serisindeki Olasılık sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Kategorik ve sürekli veri nedir, evren ve örneklem nasıl seçilir?

    Kontrol et

    Sayıyla ifade edilmeyen, gruplara ayrılan veri kategoriktir (en sevilen spor). Ölçülerek elde edilen, iki değer arasında her değeri alabilen veri nicel sürekli veridir (boy, sıcaklık, süre). Araştırmanın ilgilendiği bütün gruba evren, veri toplanan ve evreni temsil eden parçaya örneklem denir.

    Konuya dön: Veri türleri, evren ve örneklem

    Yapabiliyor musun?
  2. Çizgi grafiği nedir, zamanla değişim nasıl okunur?

    Kontrol et

    Çizgi grafiği, sürekli bir verinin zamanla nasıl değiştiğini gösterir. Her ölçüm bir noktayla işaretlenir, noktalar sırayla birleştirilir. Çizginin yükselmesi artışı, alçalması azalışı, eğimin dikliği değişimin hızını gösterir.

    Konuya dön: Çizgi grafiği

    Yapabiliyor musun?
  3. Ortalama mutlak sapma nedir, verinin yayılımını nasıl gösterir?

    Kontrol et

    Ortalamaları aynı iki veri grubu çok farklı dağılmış olabilir. Ortalama mutlak sapma, her verinin aritmetik ortalamaya uzaklığının ortalamasıdır. Değeri büyükse veriler ortalamadan uzağa yayılmış, küçükse ortalama çevresinde toplanmıştır. Büyüklüğü verilerin büyüklüğünü değil, yayılımını anlatır.

    Konuya dön: Açıklık ve ortalama mutlak sapma

    Yapabiliyor musun?
  4. Örnek uzay nedir, bir olayın olasılığı nasıl hesaplanır?

    Kontrol et

    Bir deneyin bütün olası çıktılarına örnek uzay, istenen çıktıların oluşturduğu kümeye olay denir. Çıktılar eşit şanslıysa olayın olasılığı, olaya ait çıktı sayısının örnek uzaydaki çıktı sayısına oranıdır. Olasılık 0 ile 1 arasında bir sayıdır.

    Konuya dön: Örnek uzay ve olasılık değeri

    Yapabiliyor musun?
  5. Tümleyen olay nedir, ayrık olaylar nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    Örnek uzayda bir olayın dışında kalan bütün çıktılar o olayın tümleyenidir. Bir olayın olasılığı ile tümleyeninin olasılığının toplamı 1'dir. Ortak çıktısı olmayan olaylara ayrık olaylar denir; bir olay ile tümleyeni her zaman ayrıktır.

    Konuya dön: Tümleyen ve ayrık olaylar

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Ayrıtı 10 cm olan iki küp kutu, birer yüzleri çakışacak biçimde yapıştırılıyor.

Buna göre oluşan dikdörtgenler prizmasının yüzey alanı kaç cm²'dir?

✓ B. Prizmanın ayrıtları 20, 10 ve 10 cm: 2 × (200 + 200 + 100) = 1000 cm². İki küpün yüzey alanı 1200'dür; yapışan iki kare (200 cm²) dışarıda kalmaz. A yapışan yüzleri de sayar; C yalnız birini çıkarır; D uçtaki iki kareyi unutur.Kaynak: Dikdörtgenler prizması · Prizmanın açınımı ve yüzey alanı

?Soru 2

Tabloda üç durumda birlikte değişen çoklukların değerleri verilmiştir.

Tablo: Birlikte değişen çokluklar
Birinci çoklukİkinci çokluk
IEkmek: 1, 2, 4Para (TL): 10, 20, 40
IIUsta: 1, 2, 4Süre (gün): 12, 6, 3
IIISüre (saat): 1, 2, 3Yol (km): 80, 160, 240

Buna göre hangi durumlarda çokluklar doğru orantılıdır?

✓ A. I'de oran hep 10 TL/ekmek, III'te hep 80 km/saat. II doğru orantılı değildir: usta 2 katına çıkınca süre yarıya iner. B III'teki sabit oranı fark etmez; C ve D, her "birlikte değişen" çokluğu doğru orantılı sanır.Kaynak: Oran ve orantı · Orantı ve doğru orantı

?Soru 3

Üç kolinin iç ölçüleri tabloda verilmiştir.

Tablo: Koli ölçüleri (cm)
KoliUzunlukGenişlikYükseklik
K201510
L251012
M30109

Buna göre kolilerin hacimleri için hangisi doğrudur?

✓ D. K: 20 × 15 × 10 = 3000, L: 25 × 10 × 12 = 3000, M: 30 × 10 × 9 = 2700 cm³. A hesaplamadan tahmin eder; B yalnız en uzun ayrıta, C yalnız yüksekliğe bakar.Kaynak: Dikdörtgenler prizması · Prizmanın hacmi

?Soru 4

Bir markette aynı marka deterjan dört farklı boyda satılmaktadır.

Tablo: Deterjan fiyatları
Paket2 L3 L4 L5 L
Fiyat (TL)140225272360

Buna göre deterjanın litresi hangi pakette en ucuzdur?

✓ B. Birim fiyatlar: 140 ÷ 2 = 70, 225 ÷ 3 = 75, 272 ÷ 4 = 68, 360 ÷ 5 = 72 TL/L. En küçüğü 68. A toplam fiyatı en düşük paketi seçer. C bölmeyi ters yapar (litre ÷ fiyat) ve çıkan en küçük sayıyı seçer; bu aslında litresi en pahalı pakettir. D "büyük paket hep daha ucuzdur" diye hesap yapmadan seçer; burada 5 L'nin litresi 72 TL'dir. Bölmeyi çarpmayla denetle: 68 × 4 = 272.Kaynak: Oran ve orantı · Denk oran ve birim oran

?Soru 5

Birim aralıklı sayı doğrusunda A ve B noktaları işaretlenmiştir.

Buna göre [AB]'nin orta dikmesi sayı doğrusunu hangi sayıya karşılık gelen noktada keser?

✓ C. |AB| = 3 − (−7) = 10 birim; orta nokta A'dan 5 birim sağda: −7 + 5 = −2. A, iki sayıyı toplayıp ikiye bölmeyi unutur; B uzunluğun yarısını cevap sanır; D, −7 ile 3'ün farkını alırken işareti karıştırır.Kaynak: Yansıma ve üçgende yardımcı elemanlar · Orta dikme ve açıortay inşası

?Soru 6

Bir torbadaki kırmızı ve mavi bilyeler şekilde gösterilmiştir.

Ayşe bu torba için üç cümle yazdı:
I. Kırmızı bilyelerin mavi bilyelere oranı 2 : 3'tür.
II. Mavi bilyelerin bütün bilyelere oranı 35'tir.
III. Kırmızıların mavilere oranı ile mavilerin kırmızılara oranı eşittir.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ D. 6 : 9 = 2 : 3 ve 9 : 15 = 3 : 5. III yanlış: 2 : 3 ile 3 : 2 farklı oranlardır. A parçanın bütüne oranını parçanın parçaya oranı sanır; B ve C oranda sıranın önemsiz olduğunu düşünür.Kaynak: Oran ve orantı · Oran, birimli ve birimsiz oran

?Soru 7

Aşağıdaki akvaryumda buharlaşma yüzünden su seviyesi her gün 0,5 cm düşmektedir. Su seviyesindeki değişim günde −0,5 cm olarak gösterilir.

Buna göre bir haftada akvaryumdaki su miktarındaki değişim kaç litredir?

✓ B. Rasyonel sayılarla işlemler sayfasında gördüğümüz gibi 7 × (−0,5) = −3,5 cm. Hacim değişimi 50 × 40 × (−3,5) = −7 000 cm³ = −7 L. Yükseklik (30 cm) gerekmez. A, 1 L'yi 100 cm³ sanır; C azalmayı artı yazar; D yalnız bir günü hesaplar.Kaynak: Dikdörtgenler prizması · Hacim ve sıvı ölçme birimleri

?Soru 8

Bir öğrenci, açılarından biri geniş açı olan bir üçgen çizdi ve şu tespitleri yaptı:
I. Geniş açılı köşeden karşı kenara inen yükseklik üçgenin içindedir.
II. Dar açılı köşelerden inen yükseklikler karşı kenarların uzantısına düşer.
III. Üç kenarortayın üçü de üçgenin içindedir.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ D. Geniş açılı köşeden inen dikme karşı kenarın içine düşer. Öteki iki yükseklik uzantılara iner. Kenarortaylar kenarların orta noktalarına gittiği için her zaman içeridedir. A ve B kenarortayın da dışarı taşabileceğini sanır; C, yüksekliği hep dışarıda sanır.Kaynak: Yansıma ve üçgende yardımcı elemanlar · Kenarortay, açıortay, yükseklik

?Soru 9

Şekildeki ABC üçgeninde |AB| = |AC|, m(BAC) = 64° ve [AD] kenarortaydır.

Buna göre
I. [AD], [BC]'ye diktir.
II. m(ABD) = 32°'dir.
III. |BD| = 4,5 cm'dir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. İkizkenar üçgende tabana ait kenarortay yüksekliktir (I) ve tabanı ikiye böler: 9 ÷ 2 = 4,5 (III). II yanlış: 32° olan m(BAD)'dir; taban açısı (180 − 64) ÷ 2 = 58°'dir. A tabanı bölmeyi unutur; C ve D, A köşesindeki açıyı B köşesininki sanır.Kaynak: Yansıma ve üçgende yardımcı elemanlar · Kenarortay inşası ve ağırlık merkezi

?Soru 10

Dikdörtgenler prizması biçimindeki bir akvaryumun genişliği 50 cm, yüksekliği 40 cm, derinliği 30 cm'dir. Akvaryumun %40'ı sudur.

Buna göre akvaryumun %75'inin dolması için kaç litre su eklenmelidir?

✓ C. Dikdörtgenler prizması sayfasında gördüğümüz gibi hacim 50 × 30 × 40 = 60 000 cm³ = 60 L. %40'ı 24 L, %75'i 45 L; eklenecek su 45 − 24 = 21 L. A şimdiki suyu, B istenen toplam suyu verir; D yüzde farkını (75 − 40 = 35) litre sanır.Kaynak: Oran ve orantı · Yüzde problemleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Matematik soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →