Çokgenler ve üçgenler: kenar, köşe, iç açı, üçgen çeşitleri, çemberle üçgen inşası

Üç doğru ardışık kesişince bir üçgen doğar. Çokgenlerin parçalarını, üçgenleri kenar ve açılarına göre ayırmayı, pergelle eşkenar üçgen çizmeyi öğren.

4 durak5. sınıf · Geometrik şekiller
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · ÇOKGEN

Çokgen nasıl oluşur? Doğrulardan kapalı şekle

MEB 5. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDoğru, doğru parçası ve ışın arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Temel geometrik çizimler ve açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Doğru iki yönde de sonsuza gider, ucu yoktur. Doğru parçasının iki ucu vardır, bu yüzden uzunluğu ölçülür. Işın bir noktadan başlar ve tek yönde sonsuza gider. Doğru ve ışının uzunluğu ölçülemez.

Nokta, doğru, doğru parçası, ışın

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çokgen nedir, çokgenler nasıl adlandırılır?

Kısa cevap: En az üç doğru sırayla kesişir ve son doğru ilk doğruyu keserse kapalı bir şekil oluşur. Bu şekle çokgen denir. Çokgenler kenar sayısına göre adlandırılır: üçgen, dörtgen, beşgen, altıgen.

Üç cetveli masaya üçgen biçiminde koy. Her cetvel öbür ikisiyle bir köşede buluşur ve ortada kapalı bir bölge kalır.

Temel geometrik çizimler ve açılar sayfasında kesişen doğruları gördük. Şimdi üç doğruyu sırayla kesiştirelim. Birinci ikinciyi, ikinci üçüncüyü, üçüncü de birinciyi kessin. Ortada kapalı bir şekil oluşur.

Doğruların kesişim noktaları üçgenin köşeleri olur.Görsel: Sınav Defteri

Doğruların sırayla kesişmesiyle oluşan kapalı şekle çokgen denir. Çokgen için en az üç doğru gerekir. İki doğru hiçbir bölgeyi kapatamaz.

Kesişim noktaları çokgenin köşeleridir. İki köşe arasındaki doğru parçaları ise kenarlardır.

Tablo: Çokgenlerin adları
ÇokgenKenarKöşe
Üçgen33
Dörtgen44
Beşgen55
Altıgen66

Her çokgende kenar sayısı köşe sayısına eşittir. Çokgeni köşelerinin harfleriyle sırayla okuruz: ABCD dörtgeni gibi.

Çözümlü örnek

Altı doğru sırayla kesişerek kapalı bir şekil oluşturuyor. Bu çokgenin adı nedir, kaç köşesi vardır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Her doğru bir kenar verir: 6 kenar.
  2. Kenar sayısı köşe sayısına eşittir: 6 köşe.

Cevap: Altıgen, 6 köşe

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Trafikteki "DUR" levhasının 8 kenarı vardır. Bu levhanın kaç köşesi vardır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Levha bir çokgen modelidir; kenar ve köşe sayısı eşittir.
  2. 8 kenar varsa 8 köşe vardır. Bu çokgene sekizgen denir.

Cevap: 8 köşe

Akılda kalsın: Çokgen kapalı bir şekildir ve en az üç kenarı vardır. Adını kenar sayısından alır.
Burslulukta

Nasıl sorulurKareli zeminde noktalar verilir, sırayla birleştirilince oluşan çokgenin adı sorulur.

TuzakAynı doğru üzerindeki noktayı köşe saymak.

İpucuYalnız yönün değiştiği noktaları köşe say.

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Ali kareli zemindeki noktaları A → B → C → D → E → A sırasıyla cetvelle birleştirecek.

Buna göre Ali'nin çizdiği çokgen hangisidir?

✓ B. A, B ve C aynı doğru üzerinde. B noktasında yön değişmez, bu yüzden B köşe değildir. Köşeler A, C, D ve E'dir. C, harfleri sayıp beşgen der; A ve D, kenarları yanlış sayar.

▭Boşluk doldurma

Yedigenin köşesi vardır. Bir çokgen oluşturmak için en az doğru gerekir.

7326
KAVRAM · KÖŞEGEN

Çokgenin elemanları: iç açı, dış açı, köşegen

MEB 5. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTers, komşu, tümler ve bütünler açılar nedir?Bağlantılı konudan (Temel geometrik çizimler ve açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki doğru kesişince dört açı oluşur. Karşılıklı açılar ters açılardır ve eştir. Yan yana olanlar komşudur, toplamları 180°'dir. Toplamı 90° olan iki açı tümler, 180° olan iki açı bütünler açılardır.

Kesişen doğrular ve açılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çokgende iç açı, dış açı ve köşegen nedir?

Kısa cevap: Kenarların çokgenin içinde oluşturduğu açılar iç açıdır. Bir kenar uzatılınca iç açının yanında oluşan açı dış açıdır. İkisinin toplamı 180°'dir. Yan yana olmayan iki köşeyi birleştiren parça köşegendir.

Dörtgen bir çiçek tarhını köşeden karşı köşeye bir yol kessin. O yol tarhın köşegenidir.

Çokgenin her köşesinde iki kenar buluşur. Bu iki kenarın çokgenin içinde kalan açısına iç açı denir. Her çokgende iç açı sayısı köşe sayısına eşittir.

Yeşil iç açı, altın dış açı, kesik altın çizgi köşegen.Görsel: Sınav Defteri

Bir kenarı köşeden öteye uzatalım. Uzantı ile yandaki kenar arasında kalan açı dış açıdır. Dış açı, o köşedeki iç açıyla düz bir çizgiyi doldurur.

Temel geometrik çizimler ve açılar sayfasında komşu bütünler açıları gördük. İç açı ile dış açı da komşu bütünlerdir, toplamları 180°'dir.

Köşegen ve düzgün çokgen

Köşegen, yan yana durmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasıdır. Yan yana iki köşeyi birleştiren parça ise kenardır, köşegen değildir.

Ek bilgi: düzgün çokgen

Bütün kenarları eşit, bütün iç açıları eş olan çokgene düzgün çokgen denir. Bal peteğinin gözleri düzgün altıgene benzer.

Çözümlü örnek

Bir dörtgenin bir iç açısı 105°'dir. Aynı köşedeki dış açı kaç derecedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. İç açı ile dış açı komşu bütünlerdir.
  2. 180° − 105° = 75°.

Cevap: 75°

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Düzgün beşgen biçimli bir masanın bir kenarı 80 cm'dir. Masanın bütün kenarlarına şerit çekilecek. Kaç cm şerit gerekir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Düzgün çokgende bütün kenarlar eşittir; beşgenin 5 kenarı var.
  2. 5 × 80 = 400 cm.

Cevap: 400 cm

Akılda kalsın: İç açı + dış açı = 180°. Köşegen yan yana olmayan köşeleri birleştirir; yan yana köşeleri birleştiren parça kenardır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir çokgen çizilir; iç açı, dış açı ya da köşegen gösterilir. İç açı verilip dış açı sorulabilir.

TuzakKöşegeni kenar sanmak.

İpucuParçanın uçları yan yana mı, önce ona bak.

⇄Tanım eşleştirme

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Şekildeki beşgende bazı elemanlar numaralarla gösterilmiştir.

Ayşe şunları söyledi:
I. 1 numaralı açı bir iç açıdır.
II. 2 numaralı açı bir dış açıdır.
III. 3 numaralı parça bir köşegendir.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ D. 1, beşgenin içinde kalan açıdır. 2, kenar köşeden öteye uzatılınca oluşan dış açıdır. 3, yan yana olmayan iki köşeyi birleştirir, yani köşegendir. B köşegeni kenar sanır; C dış açıyı tanımaz; A yalnız iç açıyı bilir.
KURAL · ÜÇGENİN AÇILARI

Üçgenin iç açıları 180°: dar, dik ve geniş açılı üçgen

MEB 5. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAçı nedir, açıölçerle açı nasıl ölçülür?Bağlantılı konudan (Temel geometrik çizimler ve açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Açı, başlangıç noktası ortak iki ışının oluşturduğu şekildir. Ölçüsü açıölçerle bulunur, birimi derecedir. Açıölçerin merkezi köşeye, sıfır çizgisi bir kola konur. Ölçü, o sıfırdan başlayan ölçekten okunur.

Açı ve açıölçer

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Üçgenin iç açılarının toplamı kaç derecedir, açılarına göre üçgenler nelerdir?

Kısa cevap: Her üçgenin iç açılarının toplamı 180°'dir. Bütün açıları dar olan üçgen dar açılıdır. Bir açısı 90° olan dik açılı, 90°'den büyük olan geniş açılıdır. Bir üçgende iki dik ya da iki geniş açı olamaz.

Kâğıttan bir üçgen kes. Köşelerini yırtıp yan yana koy. Hangi üçgeni kesersen kes, köşeler düz bir çizgi oluşturur.

Üç iç açı birlikte bir doğru açıyı, yani 180°'yi doldurur.Görsel: Sınav Defteri

Yan yana gelen üç köşe bir doğru açı oluşturur. Temel geometrik çizimler ve açılar sayfasında gördüğün gibi doğru açı 180°'dir. Öyleyse bir üçgenin iç açılarının toplamı 180°'dir.

Açıölçerle ölçüp toplasan da sonuç 180° çıkar.

Açılarına göre üçgenler

Tablo: Açılarına göre üçgen çeşitleri
ÜçgenAçıları
Dar açılıüç açısı da 90°'den küçük
Dik açılıbir açısı tam 90°
Geniş açılıbir açısı 90°'den büyük

Bir üçgende iki dik açı olamaz. İki dik açı zaten 180° eder, üçüncü açıya yer kalmaz. Aynı nedenle iki geniş açı da olamaz.

Çözümlü örnek

Bir üçgenin iki iç açısı 40° ve 65°'dir. Üçüncü açı kaç derecedir? Bu üçgen açılarına göre hangi çeşittir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. 40° + 65° = 105°, 180° − 105° = 75°.
  2. 40°, 65° ve 75° dar açıdır. Üçgen dar açılıdır.

Cevap: 75°, dar açılı üçgen

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Bir kulübenin çatısı üçgen biçimindedir. Tepedeki açı 110°, alttaki iki açı birbirine eşittir. Alttaki açılar kaç derecedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Alttaki iki açıya kalan: 180° − 110° = 70°.
  2. İkisi eşit: 70° ÷ 2 = 35°. Tepe açısı geniş olduğu için çatı geniş açılı üçgendir.

Cevap: 35° ve 35°

Akılda kalsın: Üçgenin adını en büyük açısı verir. En büyük açı 90°'den küçükse dar açılı, 90° ise dik açılı, büyükse geniş açılıdır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir nesnede üçgen verilir, iki açısı yazılır. Üçüncü açı ya da üçgenin çeşidi sorulur.

TuzakYalnız verilen iki açıya bakıp "dar açılı" demek.

İpucuÖnce üçüncü açıyı bul, sonra en büyük açıya bak.

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Ece üçgen biçimli bir bayrak kesti. Bayrağın iki iç açısı şekilde gösterilmiştir.

Buna göre bayrak için hangisi doğrudur?

✓ A. Üçüncü açı 180° − 35° − 55° = 90°'dir; bayrak dik açılıdır. C yalnız verilen iki dar açıya bakar; B, 90°'yi geniş açı sanır; D toplamayı yanlış yapar.

▭Boşluk doldurma

Bir üçgenin iki iç açısı 48° ve 67°'dir. Üçüncü açısı derecedir. Bu üçgende tane dar açı vardır.

ÇİZİM · ÜÇGEN İNŞASI

Kenarlarına göre üçgenler ve kesişen çemberlerle inşa

MEB 5. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaÇemberin yarıçapı ve çapı nedir, dikme nasıl çizilir?Bağlantılı konudan (Temel geometrik çizimler ve açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çember, bir merkeze eşit uzaklıktaki noktalardan oluşur. Merkezden çembere giden parça yarıçaptır. Merkezden geçip çemberin iki noktasını birleştiren parça çaptır ve yarıçapın iki katıdır. Pergelin açıklığı yarıçapa eşittir.

Çember ve dikme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Eşkenar, ikizkenar ve çeşitkenar üçgen nedir, pergelle nasıl çizilir?

Kısa cevap: Üç kenarı eşit üçgen eşkenar, iki kenarı eşit üçgen ikizkenar, kenarları farklı üçgen çeşitkenardır. Eşit yarıçaplı iki çember birbirinin merkezinden geçerse merkezler ve kesişim noktası eşkenar üçgen oluşturur.

Pergeli oynatmadan iki çember çizersen ölçüsüz, kusursuz bir üçgen elde edersin.

Tablo: Kenarlarına göre üçgen çeşitleri
ÜçgenKenarlarıAçıları
Eşkenarüçü de eşither biri 60°
İkizkenarikisi eşiteşit kenarları gören iki açı eş
Çeşitkenarüçü de farklıüçü de farklı

Eşkenar üçgenin üç açısı da eştir: 180° ÷ 3 = 60°. İkizkenar üçgende eşit kenarların karşısındaki iki açı eştir.

Pergelle inşa

Yalnız pergel ve ölçüsüz cetvelle çizmeye inşa denir. Eşkenar üçgen için çemberleri kullanırız. Temel geometrik çizimler ve açılar sayfasında gördüğün gibi çemberin her noktası merkeze eşit uzaklıktadır; kenarlar da eşit çıkar.

1. [AB]'yi çiz. 2. Pergeli |AB| kadar aç, A merkezli çember çiz. 3. Aynı açıklıkla B merkezli çember çiz, kesişim C'yi A ve B'ye birleştir.Görsel: Sınav Defteri

|AC| birinci çemberin, |BC| ikinci çemberin yarıçapıdır. İkisi de |AB|'ye eşittir. Üç kenar eşit olduğu için ABC eşkenar üçgendir.

Çemberlerin yarıçapı eşit ama |AB|'den farklıysa ikizkenar üçgen oluşur. Yarıçaplar ve |AB| birbirinden farklıysa üçgen çeşitkenar olur.

Çözümlü örnek

İkizkenar bir üçgenin tepe açısı 40°'dir. Eşit kenarları gören iki açı kaç derecedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kalan iki açının toplamı: 180° − 40° = 140°.
  2. İki açı eş: 140° ÷ 2 = 70°.

Cevap: 70° ve 70°

Çözümlü örnek · Bursluluk tarzı

Selim pergelini 5 cm açıp aralarında 5 cm olan A ve B'yi merkez alarak iki çember çizdi. Çemberler C'de kesişti. ABC üçgeninin bir açısı kaç derecedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. |AC| = 5 cm, |BC| = 5 cm, |AB| = 5 cm: üçgen eşkenardır.
  2. Eşkenar üçgenin her açısı 60°'dir.

Cevap: 60°

Akılda kalsın: Kesişim noktasından iki merkeze giden parçalar iki yarıçaptır. Kenarları karşılaştırmak için yarıçapları ve merkezler arasını karşılaştır.
Burslulukta

Nasıl sorulurKesişen iki çember çizilir, merkezler ve bir kesişim noktası birleştirilir. Oluşan üçgenin çeşidi sorulur.

TuzakMerkezler arası uzaklığı unutmak.

İpucuÜç kenarı yarıçaplarla tek tek yaz.

?Soru çöz

Defne, aralarında 6 cm olan A ve B'yi merkez alıp 4 cm yarıçaplı iki çember çizdi. C bir kesişim noktasıdır. Defne şunları yazdı:
I. |AC| ile |BC| eşittir.
II. ABC eşkenar üçgendir.
III. ABC ikizkenar üçgendir.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ C. |AC| = |BC| = 4 cm, |AB| = 6 cm. İki kenar eşit, üçüncüsü farklı: üçgen ikizkenardır. B ve D, eşit yarıçaplı çemberlerin hep eşkenar verdiğini sanır. A, üçgenin çeşidine karar vermez.

↕Adımları sırala Eşkenar üçgen inşası

  1. Pergeli |AB| kadar aç, A merkezli çember çiz.
  2. Kesişim noktası C'yi A ve B ile birleştir.
  3. Cetvelle bir [AB] doğru parçası çiz.
  4. Aynı açıklıkla B merkezli çember çiz.

?Soru çöz Bursluluk tarzı

Can, A ve B merkezli iki çember çizdi. C, kesişim noktasıdır.

Buna göre ABC üçgeni kenarlarına göre hangi çeşittir?

✓ B. |AC| = 5 cm ve |BC| = 4 cm iki çemberin yarıçaplarıdır; |AB| = 6 cm. Üç kenar farklı: üçgen çeşitkenardır. A iki yarıçapı eşit sanır; C hep eşkenar üçgen çıkacağını sanır; D üçgen kurulabildiğini görmez.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Matematik serisindeki Açılar, üçgen ve dörtgenler sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Çokgen nedir, çokgenler nasıl adlandırılır?

    Kontrol et

    En az üç doğru sırayla kesişir ve son doğru ilk doğruyu keserse kapalı bir şekil oluşur. Bu şekle çokgen denir. Çokgenler kenar sayısına göre adlandırılır: üçgen, dörtgen, beşgen, altıgen.

    Konuya dön: Çokgen nasıl oluşur?

    Yapabiliyor musun?
  2. Çokgende iç açı, dış açı ve köşegen nedir?

    Kontrol et

    Kenarların çokgenin içinde oluşturduğu açılar iç açıdır. Bir kenar uzatılınca iç açının yanında oluşan açı dış açıdır. İkisinin toplamı 180°'dir. Yan yana olmayan iki köşeyi birleştiren parça köşegendir.

    Konuya dön: Çokgenin elemanları

    Yapabiliyor musun?
  3. Üçgenin iç açılarının toplamı kaç derecedir, açılarına göre üçgenler nelerdir?

    Kontrol et

    Her üçgenin iç açılarının toplamı 180°'dir. Bütün açıları dar olan üçgen dar açılıdır. Bir açısı 90° olan dik açılı, 90°'den büyük olan geniş açılıdır. Bir üçgende iki dik ya da iki geniş açı olamaz.

    Konuya dön: Üçgenin açıları ve açı çeşitleri

    Yapabiliyor musun?
  4. Eşkenar, ikizkenar ve çeşitkenar üçgen nedir, pergelle nasıl çizilir?

    Kontrol et

    Üç kenarı eşit üçgen eşkenar, iki kenarı eşit üçgen ikizkenar, kenarları farklı üçgen çeşitkenardır. Eşit yarıçaplı iki çember birbirinin merkezinden geçerse merkezler ve kesişim noktası eşkenar üçgen oluşturur.

    Konuya dön: Kenarlarına göre üçgenler ve inşa

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 1 sayfadan karışık 6 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Elif kareli kâğıda merkezi M olan bir çember çizdi. Kareli kâğıtta her karenin kenarı 1 cm'dir.

Buna göre bu çemberin çapı kaç cm'dir?

✓ A. M'den çembere 3 kare gidilir, yarıçap 3 cm'dir. Çap iki yarıçaptır: 2 × 3 = 6 cm. B yarıçapı çap sanır; C zeminin genişliğini sayar; D çapı bir kez daha ikiyle çarpar.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Çember ve dikme

?Soru 2

Ece cetvelin üstüne bir doğru parçası çizdi ve üzerindeki A, B, C noktalarını işaretledi.

Buna göre [AC] doğru parçasının uzunluğu kaç cm'dir?

✓ B. A 2'nin, C 9'un hizasında. Doğru parçasının uzunluğu iki ucun farkıdır: 9 − 2 = 7 cm. A, ölçmenin 0'dan başladığını sanıp C'nin altındaki sayıyı okur; C, 2 ile 9'u toplar; D yalnız [AB]'yi ölçer: 5 − 2 = 3.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Nokta, doğru, doğru parçası, ışın

?Soru 3

Bir açının tümleri 25°'dir. Bu açı için şunlar söyleniyor:
I. Açının ölçüsü 65°'dir.
II. Açının bütünleri 115°'dir.
III. Açı bir geniş açıdır.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ A. Açı 90° − 25° = 65°'tir; bütünleri 180° − 65° = 115°'tir. III yanlış: 65° dar açıdır. B, bütünleri hesaplamayı unutur; C ve D, 115°'yi açının kendisi sanıp geniş açı der.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Kesişen doğrular ve açılar

?Soru 4

Birbirine paralel iki bisiklet yolunu bir cadde kesiyor.

Buna göre x ile gösterilen açı kaç derecedir?

✓ B. Üstteki 115°'nin komşusu 180° − 115° = 65°'tir. Cadde paralel yolları iki noktada aynı açılarla keser, x de o konumdadır. A, 90°'den çıkarıp tümleri alır; C, işaretli açıyı aynen yazar; D, 360°'den çıkarır.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Kesişen doğrular ve açılar

?Soru 5

Ayşe defterine üç cümle yazdı:
I. [AB ışınının uzunluğu cetvelle ölçülebilir.
II. [AB] ile [BA] aynı doğru parçasıdır.
III. AB doğrusu iki yönde de sonsuza gider.
Buna göre hangileri doğrudur?

✓ C. [AB] ile [BA]'nın uçları aynıdır. Doğrunun ucu yoktur. I yanlış: ışın tek yönde sonsuza gider, uzunluğu ölçülmez. A, B ve D ışını doğru parçası sanır.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Nokta, doğru, doğru parçası, ışın

?Soru 6

Can, bir açıyı aşağıdaki gibi açıölçerle ölçüyor.

Buna göre bu açının ölçüsü kaç derecedir?

✓ D. Kol soldaki çizgide ve orada dış ölçeğin 0'ı var. Dış ölçekte öbür kol 70'ten geçiyor; açı da gözle dar görünüyor. B, ters ölçeği okur; A, 90'dan çıkarır; C, kolun durduğu yerdeki iç ölçek sayısını alır.Kaynak: Temel geometrik çizimler ve açılar · Açı ve açıölçer
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Matematik soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →