Nokta, doğru, doğru parçası ve ışın: çizginin üç hâli
MEB 5. sınıf · Geometrik şekiller · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
✎Konu anlatımı
Doğru, doğru parçası ve ışın arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Doğru iki yönde de sonsuza gider, ucu yoktur. Doğru parçasının iki ucu vardır, bu yüzden uzunluğu ölçülür. Işın bir noktadan başlar ve tek yönde sonsuza gider. Doğru ve ışının uzunluğu ölçülemez.4. sınıfta cetvelle uzunluk ölçtün. Şimdi defterine kalemle bir nokta koy, sonra cetvelle bir çizgi çek.
Geometride çizim için dört araç kullanırız.
| Araç | Ne işe yarar? |
|---|---|
| Cetvel | düz çizgi çizer, uzunluk ölçer |
| Gönye | dik açı ve dik çizgi çizer |
| Pergel | çember çizer, uzunluk taşır |
| Açıölçer | açının ölçüsünü bulur |
Kalemin bıraktığı en küçük iz bir noktadır. Noktayı A, B gibi büyük harfle adlandırırız.
Doğru, doğru parçası, ışın
Noktalar düz bir sıra hâlinde iki yöne sonsuza dek giderse bir doğru oluşur. Doğruyu üzerindeki iki noktayla "AB doğrusu" ya da küçük harfle "d doğrusu" diye okuruz.
Doğrunun iki noktası arasındaki kısım bir doğru parçasıdır. [AB] diye yazılır, uzunluğu |AB| ile gösterilir. [AB] ile [BA] aynı parçadır.
Bir noktadan başlayıp tek yönde sonsuza giden çizgi ışındır. A'dan başlayıp B'den geçen ışın [AB diye yazılır. Burada başlangıç noktası hep önce yazılır.
K, L, M noktaları bir doğru üzerinde bu sırayla duruyor. [KM] doğru parçası 9 cm, [KL] 4 cm'dir. [LM] kaç cm'dir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- L arada olduğu için |KL| + |LM| = |KM|.
- 9 − 4 = 5 cm.
Cevap: 5 cm
Bir el feneri karanlık odada duvara ışık tutuyor. Fenerden çıkan ışık çizgisi hangi geometrik kavrama örnektir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Işık fenerde başlar: bir başlangıç noktası var.
- Tek yönde ilerler: ışın modeli.
Cevap: Işın
Nasıl sorulurBir çizim ya da gerçek bir nesne verilir, hangi kavramın modeli olduğu sorulur.
TuzakIşını doğruyla karıştırmak.
İpucuÖnce uçları say.
⇄Tanım eşleştirme
?Soru çöz
Ayşe defterine üç cümle yazdı:
I. [AB ışınının uzunluğu cetvelle ölçülebilir.
II. [AB] ile [BA] aynı doğru parçasıdır.
III. AB doğrusu iki yönde de sonsuza gider.
Buna göre hangileri doğrudur?
?Soru çöz Bursluluk tarzı
Ece cetvelin üstüne bir doğru parçası çizdi ve üzerindeki A, B, C noktalarını işaretledi.
Buna göre [AC] doğru parçasının uzunluğu kaç cm'dir?