Birim kesir, bileşik kesir ve tam sayılı kesir
MEB 5. sınıf · Sayılar ve nicelikler (2) · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
✎Konu anlatımı
Birim kesir, bileşik kesir ve tam sayılı kesir nedir?
Kısa cevap: Payı 1 olan kesir birim kesirdir. Payı paydasından küçük kesir basit kesirdir. Payı paydasına eşit ya da büyük kesir bileşik kesirdir. Bileşik kesir, bir tam sayı ve bir basit kesirle yazılınca tam sayılı kesir olur.4. sınıfta kesirleri şekillerle gösterdin. Bir pizza 4 eş dilime bölündü. Sen 1 dilim yersen pizzanın 14'ünü yemiş olursun.
Bir bütünü eş parçalara böldüğümüzde bir parçayı gösteren kesre birim kesir denir. 14, 17, 110 birim kesirdir. Payları hep 1'dir.
Diğer kesirler birim kesirlerden oluşur. 34, üç tane 14 demektir. Payı paydasından küçük olduğu için bir bütünden azdır; buna basit kesir denir.
Bütünden büyük kesirler
Payı paydasına eşit ya da paydasından büyük kesre bileşik kesir denir. 54, beş tane çeyrek demektir.
Dört çeyrek bir bütünü doldurur, bir çeyrek artar. Bunu 1 14 diye yazarız ve "bir tam dörtte bir" diye okuruz. Bu yazılışa tam sayılı kesir denir.
3 25 tam sayılı kesrini bileşik kesir olarak yazınız.
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Her bütünde 5 beşte bir var: 3 × 5 = 15.
- Artan 2 parçayı ekle: 15 + 2 = 17. Payda aynı kalır.
Cevap: 175
Bir pastanede her tart 6 eş dilime bölünüyor. Vitrinde 2 tam tart ve 5 dilim kaldı. Kalan tart miktarı bileşik kesirle nasıl yazılır?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- 2 tam tart 2 × 6 = 12 dilimdir; 5 dilim daha: 17 dilim.
- Her dilim 16'dır: 17 tane altıda bir.
Cevap: 176, yani 2 56
Nasıl sorulurDilimlenmiş yiyecek, şerit ya da kap modeli verilir. Miktarın bileşik ya da tam sayılı kesirle gösterimi sorulur.
TuzakTam kısmı paydayla çarpmadan pay ile toplamak.
İpucuÖnce bütünlerdeki parçaları say.
?Soru çöz
Deniz kesirler için üç cümle yazdı:
I. 74 bir bileşik kesirdir.
II. 19 bir birim kesirdir.
III. 2 13 tam sayılı kesri 53'e eşittir.
Buna göre hangileri doğrudur?
▭Boşluk doldurma
175 bileşik kesri tam sayılı kesir olarak yazılırsa tam kısmı , payı olur; paydası 5 kalır.
?Soru çöz Bursluluk tarzı
Üç eş bardağın her biri kesik çizgilerle 3 eş parçaya bölünmüştür. Bardaklardaki su şekilde gösterilmiştir.
Bir bardak bir bütün sayılırsa bardaklardaki toplam su hangi kesirle gösterilir?