Sabit konum ve blok: sıralamayı bölen iki parça
ALES · DGS · Set tipleri · Okuma 8 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaSözel mantık setinde çizelge nasıl kurulur, birden fazla olasılık çıkınca dallandırma nasıl yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Sözel mantık setine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Çizelge iki biçimde kurulur: sıralamada konum sütunları (1, 2, 3…), eşleştirmede kişi × nesne tablosu (✓ / ✗). Önce en kısıtlı koşul yerleştirilir (sabit konum, blok, iki seçenekli koşul). Bir koşul iki ihtimal bırakırsa çizelge Düzen 1 / Düzen 2 diye dallandırılır ve her dal kalan koşullarla ayrı süzülür.
✎Konu anlatımı
Sözel mantık sıralama sorularında nereden başlanır, sabit konum ve “hemen sonra” bloğu nasıl yerleştirilir?
Kısa cevap: Sıralama setinde önce sabit konum (C = 4) yerleştirilir; bu konum sırayı iki boşluğa böler. Sonra bitişik ikililer ([AB], [D/E]) blok olarak bu boşluklara sığdırılır: n yerlik bir sırada 2'li blok n − 1 yere konabilir. Boşlukların uzunluğu çoğu zaman blokların nereye girebileceğini tek başına belirler.Bir otoparkta bir aracın yeri baştan belliyse, geri kalan yerler artık tek bir sıra değil, iki ayrı küçük sıradır.
Sözel mantık setine giriş sayfasında koşulları sembole çevirmeyi ve en kısıtlı koşuldan başlamayı gördük. Sıralama setlerinde bu kuralın en somut hâli şudur: sabit konum sırayı böler. Altı yerlik sırada 4. yer doluysa elinde 3 yerlik ve 2 yerlik iki boşluk kalır. Bir blok iki yer kaplar; bir boşluğa ancak yeterince uzunsa girer. Bu yüzden önce boşlukları, sonra blokları düşün; tek tek kişileri en sona bırak.
1–4. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir iş yerinin otoparkında soldan sağa 1'den 6'ya numaralı, yan yana altı park yeri vardır. Ayla, Bora, Cem, Deniz, Ece ve Ferit araçlarını bu yerlere birer araç olacak biçimde park etmiştir. Şunlar bilinmektedir:
- Cem'in aracı 4 numaradadır.
- Bora'nın aracı, Ayla'nınkinin hemen sağındadır.
- Deniz ile Ece'nin araçları yan yanadır.
- Ferit'in aracı 1 numarada değildir.
- Sembol: C = 4, [AB], [D/E], F ≠ 1.
- C = 4 sırayı 1–3 ve 5–6 diye böler. İki blok ve Ferit kaldı; 5–6'ya tam bir blok girer, öteki blok ile Ferit 1–3'ü paylaşır.
- 1–3'te blok 1-2 ya da 2-3'te durur. 2-3'te olsa Ferit 1'e düşer, F ≠ 1 bozulur. O hâlde blok 1-2'de, Ferit 3'te.
- Dal 1: [AB] 1-2'de, [D/E] 5-6'da; Deniz ile Ece'nin sırası açık → 2 düzen.
- Dal 2: [D/E] 1-2'de, [AB] 5-6'da; yine Deniz-Ece sırası açık → 2 düzen. Toplam 4.
- Denetim: her satırda Cem 4'te, Bora Ayla'nın hemen sağında, Deniz ile Ece bitişik, Ferit 3'te (1'de değil) ✓.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Düzen 1 | Ayla | Bora | Ferit | Cem | Deniz | Ece |
| Düzen 2 | Ayla | Bora | Ferit | Cem | Ece | Deniz |
| Düzen 3 | Deniz | Ece | Ferit | Cem | Ayla | Bora |
| Düzen 4 | Ece | Deniz | Ferit | Cem | Ayla | Bora |
Soru 1. Hangisi kesinlikle doğrudur? A) Ayla'nın aracı 1 numaradadır. B) Ferit'in aracı 3 numaradadır. C) Deniz'in aracı 5 numaradadır. D) Bora'nın aracı 6 numaradadır.
- 3. adımda bulduğumuz gizli sonuç: Ferit her düzende 3'te. A ve C Düzen 3'te, D Düzen 1'de çürür.
Cevap: B
Soru 2. Hangisi olamaz? A) Ece'nin aracı 1 numaradadır. B) Bora'nın aracı 2 numaradadır. C) Deniz'in aracı 6 numaradadır. D) Ayla ile Ece'nin araçları yan yanadır.
- “Olamaz” kökü: şıkkı sağlayan bir düzen bulunca şık elenir. A Düzen 4'te, B Düzen 1'de, C Düzen 2'de sağlanır.
- İki blok, Ferit ile Cem'in iki yanındaki ayrı boşluklarda durur; Ayla ile Ece hiçbir düzende bitişik değil.
Cevap: D
Soru 3. I. Ece'nin aracı 1 numaradadır. II. Bora'nın aracı, Ferit'inkinin hemen solundadır. III. Ayla ile Deniz'in araçları arasında tam bir araç vardır. Hangileri olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III
- I Düzen 4'te, II Düzen 1 ve 2'de (Bora 2, Ferit 3) sağlanır.
- III için fark 2 gerekir; Ayla ile Deniz arasındaki fark düzenlerde 4, 5, 4, 3. III olamaz.
Cevap: C
Soru 4. Deniz'in aracı Cem'inkinin solundaysa hangisi kesinlikle doğrudur? A) Deniz'in aracı 1 numaradadır. B) Ece'nin aracı 2 numaradadır. C) Bora'nın aracı 6 numaradadır. D) Ayla'nın aracı 4 numaradadır.
- Ek koşul yalnız bu soru için süzgeç: D < C ile Düzen 3 ve 4 kalır.
- İkisinde de [AB] 5–6'da, Bora 6'da. A Düzen 4'te, B Düzen 3'te çürür; D hiçbir düzende yok (4 numara Cem'in).
Cevap: C
✔ Doğru
- Sabit konumu koy, kalan boşlukların uzunluğunu yaz.
- Blokları boşluklara sığdır; tek kişileri sona bırak.
- “Hemen sağında”: sıra belli blok, [AB].
✘ Sık yapılan hata
- Bloğu sabit konumun üstünden geçirmek (3-4'e [D/E] koymak).
- “Sağında”yı “hemen sağında” okumak.
- Gizli sonucu (Ferit 3) bulup yazmamak, her soruda yeniden aramak.
Nasıl sorulurEski tam kitapçıklarda sıralama setleri sabit konum, “hemen önce/sonra” ve “… değil” koşullarıyla gelir; ilk soru çoğu zaman bu koşulların birlikte ürettiği gizli bir kesin bilgiyi (burada Ferit 3) sorar.
TuzakBloğu sabit konumun iki yanına bölmek ya da “sağında”yı bitişik okumaktır.
▭Boşluğu doldur blok yerleri
Altı yerlik bir sırada iki kişilik bir blok farklı yere, üç kişilik bir blok farklı yere konabilir.
?Mini set
Ayla, Bora, Cem, Deniz ve Ece bir kuyrukta 1–5. sıralarda bekliyor. Ece üçüncü sırada; Bora, Ayla'nın hemen arkasında (Ayla'dan hemen sonra); Cem birinci sırada değil. Buna göre hangisi kesinlikle doğrudur?