Kişi × nesne tablosu: satıra ve sütuna birlikte bak
ALES · DGS · Set tipleri · Okuma 7 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaSözel mantık setinde çizelge nasıl kurulur, birden fazla olasılık çıkınca dallandırma nasıl yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Sözel mantık setine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Çizelge iki biçimde kurulur: sıralamada konum sütunları (1, 2, 3…), eşleştirmede kişi × nesne tablosu (✓ / ✗). Önce en kısıtlı koşul yerleştirilir (sabit konum, blok, iki seçenekli koşul). Bir koşul iki ihtimal bırakırsa çizelge Düzen 1 / Düzen 2 diye dallandırılır ve her dal kalan koşullarla ayrı süzülür.
✎Konu anlatımı
Sözel mantıkta eşleştirme soruları nasıl çözülür, kişi-nesne tablosunda ✓ ve ✗ nasıl kullanılır?
Kısa cevap: Eşleştirme setinde kişiler satıra, nesneler (atölye, görev, oda) sütuna yazılır; her koşul tabloya ✗ ya da ✓ olarak işlenir. Birebir eşleştirmede her satırda ve her sütunda tam bir ✓ vardır: bir sütunda tek boş hücre kaldıysa ✓ oraya gider. Kesinleşen ✓ kendi satırını ve sütununu kapatır; sonra en az seçenekli kişide dallanılır.Bir sanat merkezinin kayıt görevlisi beş kursiyeri beş atölyeye yerleştirirken önce “kimse istemiyor” denen atölyeye bakar; oraya gidebilecek tek kişi kalmışsa iş kendiliğinden çözülür.
Sözel mantık setine giriş sayfasında kitap kulübü setinde kişi × nesne tablosunu kurduk ve öykü sütununda tek boş hücre kalınca Deniz'in kesinleştiğini gördük. Eski tam kitapçıklarda en sık görülen sözel set tipi budur: kişilere nesne atanır. Tablo iki yönden okunur: satır “bu kişi neleri alabilir?”, sütun “bu nesneyi kim alabilir?” sorusunu cevaplar. Çoğu aday yalnız satırlara bakar; oysa en hızlı sonuç çoğu zaman sütundan gelir.
| Koşul | Tabloda |
|---|---|
| “Ayla seramik ya da dokuma atölyesine katılır.” | Ayla satırında öteki sütunlara ✗ |
| “Bora ahşap ve deri atölyelerine katılmaz.” | Bora satırında iki ✗ |
| Bir sütunda tek boş hücre | oraya ✓; o satırın kalanına ✗ |
| “Bora seramikse Cem ahşap.” | yalnız Bora = seramik dalında uygulanır |
Bir sanat merkezinde Ayla, Bora, Cem, Deniz ve Ece; cam, ahşap, seramik, dokuma ve deri atölyelerinden birine katılacaktır. Her atölyeye bir kişi katılacaktır. Şunlar bilinmektedir: Ayla seramik ya da dokuma atölyesine katılacaktır. Bora ahşap ve deri atölyelerine katılmayacaktır. Cem cam ya da ahşap atölyesine katılacaktır. Ece dokuma ve deri atölyelerine katılmayacaktır. Bora seramik atölyesine katılırsa Cem ahşap atölyesine katılacaktır.
| Cam | Ahşap | Seramik | Dokuma | Deri | |
|---|---|---|---|---|---|
| Ayla | ✗ | ✗ | ? | ? | ✗ |
| Bora | ? | ✗ | ? | ? | ✗ |
| Cem | ? | ? | ✗ | ✗ | ✗ |
| Deniz | ? | ? | ? | ? | ✓ |
| Ece | ? | ? | ? | ✗ | ✗ |
- Deri sütununda dört ✗ var: Deniz = deri. Deniz satırının kalanı ✗ olur.
- En az seçenekli kişi Ayla (2 seçenek); dallan. Ayla seramik: dokuma sütununda Ayla dolu, Cem ve Ece ✗, Deniz deride → Bora = dokuma. Cem ile Ece cam ve ahşabı paylaşır: 2 düzen.
- Ayla dokuma: Bora cam ya da seramik. Bora cam ise Cem ahşap, Ece seramik. Bora seramik ise “ise” koşulu çalışır: Cem ahşap, Ece cam. 2 düzen. (Koşul olmasaydı Cem cam, Ece ahşap da olurdu.)
| Ayla | Bora | Cem | Deniz | Ece | |
|---|---|---|---|---|---|
| D1 | seramik | dokuma | cam | deri | ahşap |
| D2 | seramik | dokuma | ahşap | deri | cam |
| D3 | dokuma | cam | ahşap | deri | seramik |
| D4 | dokuma | seramik | ahşap | deri | cam |
Soru 1. Hangisi kesinlikle doğrudur? A) Ayla seramik atölyesine katılır. B) Cem ahşap atölyesine katılır. C) Deniz deri atölyesine katılır. D) Ece cam atölyesine katılır.
- Sütun okumasından çıkan kesin bilgi. A D3'te, B D1'de, D D1'de çürür.
Cevap: C
Soru 2. Hangisi kesinlikle yanlıştır? A) Bora cam, Ece seramik atölyesine katılır. B) Cem cam, Ece ahşap atölyesine katılır. C) Ayla dokuma, Ece cam atölyesine katılır. D) Bora seramik, Ece ahşap atölyesine katılır.
- A D3'te, B D1'de, C D4'te sağlanır.
- Bora seramikse Cem ahşaptadır; Ece ahşaba giremez. D olamaz: “ise” koşulunun sildiği düzendir.
Cevap: D
Soru 3. Ece seramik atölyesine katılmazsa I. Ayla seramik atölyesine katılır, II. Bora dokuma atölyesine katılır, III. Bora cam atölyesine katılır ifadelerinden hangileri olabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III
- Süzgeç: D3 düşer; D1, D2, D4 kalır. I ve II D1'de sağlanır.
- Bora yalnız D3'te camdaydı; III olamaz.
Cevap: B
Soru 4. Cem cam atölyesine katılırsa hangisi kesinlikle doğrudur? A) Ayla dokuma atölyesine katılır. B) Ece ahşap atölyesine katılır. C) Bora seramik atölyesine katılır. D) Ece seramik atölyesine katılır.
- Önceki süzgeci sil. Cem yalnız D1'de camda; orada Ece ahşapta. A, C ve D D1'de yanlıştır.
Cevap: B
✔ Doğru
- Koşulları önce ✗ olarak işle, sonra sütunları tara.
- Kesinleşen ✓'nin satırını ve sütununu kapat.
- En az seçenekli kişide dallan.
✘ Sık yapılan hata
- Yalnız satırlara bakıp “deriyi kim alır?” sorusunu sormamak.
- “Bora seramikse Cem ahşap” koşulunu Bora'nın öteki dallarına da uygulamak.
- İki parçalı şıkkı (Bora seramik, Ece ahşap) parça parça farklı düzenlerde doğrulamak.
Nasıl sorulurEski tam kitapçıklarda eşleştirme setleri 4–6 kişi ve aynı sayıda nesneyle gelir; koşulların çoğu “… değildir” ya da “… veya …” biçimindedir, biri “ise” koşuludur. İlk soru sütun okumasıyla bulunan kesin bilgiyi sorar.
Tuzak“ise” koşulunun sildiği iki parçalı düzeni şıklara koymasıdır: parçalar tek tek olası görünür, birlikte olamaz.
⇄Bilgi eşleştirme koşul → tablo
?Mini set
Bir markette Ece, Ferit, Gül ve Hakan kasa, raf, depo ve kargo görevlerinden birini alıyor; her görevi bir kişi alıyor. Ece kasa ve depo görevini almıyor; Ferit raf ya da depo görevini alıyor; Gül kargo görevini almıyor; Hakan raf ve depo görevini almıyor. Hakan kargo görevini alırsa Ferit raf görevini alıyor. Buna göre hangisi kesinlikle yanlıştır?