Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir? “Köklerden geleceğe” kurulan dört taşlı yapı
Maarif Modeli · Modelin çerçevesi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir, hangi bileşenlerden oluşur?
Kısa cevap: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), MEB'in yeni öğretim programlarının ortak çatısıdır. Ortak Metin onu “sistematik ve bütüncül bir eğitim modeli” diye tanımlar; dört bileşeni öğretim programlarının temel yaklaşımı, öğrenci profili, Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi ve Beceriler Çerçevesi'dir. Şiarı “Köklerden Geleceğe”dir.Zümre toplantısında yeni programın ilk sayfası açılır; öğretmenlerden biri sorar: “Bu kadar terimi nereye koyacağız?” Okul müdürünün cevabı bir şemadır.
Bütün yeni derslerin programları aynı belgeye yaslanır: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. EKYS'nin %30'u bu metinden gelir ve soruların çoğu, metnin kurduğu sınıflamaları tanıyıp tanımadığını yoklar. Bu yüzden işe ayrıntıdan değil, haritadan başlamak gerekir.
Ortak Metin modeli tek cümleyle tarif eder: geçmişe dayanan bir ayak, geleceğe açılan bir kapı. Millî ve manevi değerleri korumak ile maddi gelişmenin zirvesini hedeflemek aynı anda istenir. Bu iki yönü bir arada tutan dört bileşen vardır:
| Bileşen | Cevapladığı soru | İçinde ne var? |
|---|---|---|
| Öğretim programlarının temel yaklaşımı | Neye inanarak eğitiyoruz? | Değerler, denge, eğitim hakkı, dil, disiplinler arası yaklaşım (bu sayfa) |
| Öğrenci profili | Nasıl bir insan yetiştiriyoruz? | “Yetkin ve erdemli insan”; on profil özelliği (bu sayfa) |
| Beceriler Çerçevesi | Öğrenci neyi yapabilmeli? | Kavramsal beceriler, alan becerileri, eğilimler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri, okuryazarlık becerileri |
| Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi | Neye değer veren biri olmalı? | Çatı değerler (saygı, sorumluluk, adalet) ve üç alanda kümelenen değerler |
Beceriler Çerçevesi: beş küme
Ortak Metin'in genel bakış görselinde Beceriler Çerçevesi beş sütun hâlinde durur: kavramsal beceriler (üç düzey), alan becerileri (on ders alanı), eğilimler (üç grup), sosyal-duygusal öğrenme becerileri (üç bileşen) ve okuryazarlık becerileri (dokuz tür). Şimdilik sütun adları ve sayılar yeter.
Ek bilgi: beş sütunun içi (tam liste)
Kavramsal: temel, bütünleşik, üst düzey düşünme. Alan: Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler, sanat, beden eğitimi-oyun-spor, bilişim teknolojileri ve yazılım, tasarım, din eğitimi ve öğretimi, yabancı dil. Eğilimler: benlik, sosyal, entelektüel. Sosyal-duygusal: benlik, sosyal yaşam, ortak/birleşik. Okuryazarlık: bilgi, dijital, finansal, görsel, kültür, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik, sanat.
Bu küme listesini şimdilik yalnız tanıman yeter. İlk üçünü Öğrenme çıktıları çerçevesi sayfasında, son ikisini ve değerleri Programlar arası bileşenler sayfasında kod kod açacağız. Ölçme-değerlendirme ve ders kurgusu Öğrenme kanıtları ve yaşantılar sayfasında, okulun kendi planlaması Farklılaştırma ve okul temelli planlama sayfasında anlatılacak.
Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: üç alan, bir çatı
Değerler de rastgele dizilmez. Ortadaki çatıda saygı, sorumluluk ve adalet durur; çevresinde üç alan vardır: Huzurlu İnsan (kişisel hayat), Huzurlu Aile ve Toplum (sosyal çevre) ve Yaşanabilir Çevre (fiziksel çevre). Hangi değerin hangi alanda olduğu Programlar arası bileşenler sayfasının konusudur.
Nasıl sorulur“Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi Beceriler Çerçevesi'nde yer almaz?” ya da “Modelin bileşenlerinden biri değildir?” kalıbı gelir.
TuzakDeğerleri Beceriler Çerçevesi'ne koymaktır: değerler ayrı bir çerçevedir (Erdem-Değer-Eylem). İkinci tuzak, okuryazarlık becerilerini alan becerisi sanmaktır; okuryazarlık bütün derslerde ortaktır. Sınavdaki payı: Maarif Modeli EKYS'nin %30'unu oluşturur (80 sorunun yaklaşık 24'ü); GYS şube müdürü dağılımında ayrı başlık olarak yoktur. Bu seride sorular 4 şıklıdır; EKYS'de 5'tir.
⇄Bilgi eşleştirme bileşen → soru
?Soru çöz
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni'ndeki Beceriler Çerçevesi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu çerçevenin kümelerinden biri değildir?