Programlar arası bileşenler: sosyal-duygusal öğrenme, erdem-değer-eylem ve okuryazarlıklar

Bütün derslerin ortak taşıdığı bileşenleri; sosyal-duygusal becerileri, yirmi değeri ve eyleme dönüşmesini, okuryazarlık türlerini ve disiplinler arası bağları öğren.

6 durakEKYS · AGS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MODEL · PROGRAMLAR ARASI

Programlar arası bileşenler: her derse sızan üç ortak katman

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir, hangi bileşenlerden oluşur?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), MEB'in yeni öğretim programlarının ortak çatısıdır. Ortak Metin onu “sistematik ve bütüncül bir eğitim modeli” diye tanımlar; dört bileşeni öğretim programlarının temel yaklaşımı, öğrenci profili, Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi ve Beceriler Çerçevesi'dir. Şiarı “Köklerden Geleceğe”dir.

Modelin çerçevesi: dört taş

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde programlar arası bileşenler nelerdir ve öğretim programlarında nasıl yer alır?

Kısa cevap: Programlar arası bileşenler, insanın kişisel, sosyal, entelektüel ve ahlaki bütüncül gelişimini hedefleyen ve bütün derslerin ortak taşıdığı üç katmandır: sosyal-duygusal öğrenme becerileri, ahlaki pusula olarak millî ve manevi değerlerimiz (Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi) ve sistem düşüncesi ile okuryazarlık becerileri. Ayrı bir ders ya da öğrenme çıktısı değildirler; okul öncesinden ortaöğretimin sonuna kadar sarmal biçimde geliştirilirler ve eğitimin örtük hedeflerini özetlerler.

Okul müdürü haftalık ders çizelgesine bakar: “değerler” diye bir ders yok, “okuryazarlık” diye bir ders yok. Ama müfettiş ikisini de sorar. Çünkü bunlar bir derste değil, bütün derslerdedir.

Öğrenme çıktıları çerçevesi sayfasında her dersin kendi hedeflerini, yani öğrenme çıktılarını nasıl yazdığını gördük. Bu sayfanın konusu ise çıktıların yanında duran, hiçbir derse ait olmayıp hepsine ait olan katmandır. Ortak Metin onu programlar arası bileşenler diye adlandırır ve görevini üç cümleyle verir: programları tamamlar, öğretim sürecinin dinamik ilerlemesini sağlar ve eğitimin örtük hedeflerini özetler.

Üç programlar arası bileşen
Bileşen (Ortak Metin'deki adıyla)Temel hedefiProgramda nasıl görünür?
1. Sosyal-duygusal öğrenme becerileriGelişimin tamamlayıcı ve bütüncül yönüAyrı içerik ya da öğrenme çıktısı olarak değil, bütün programa nüfuz eden beceri seti olarak
2. Ahlaki pusula olarak millî ve manevi değerlerimiz: Erdem-Değer-Eylem ÇerçevesiMillî ve manevi değerlerin içselleştirilmesiProgramdan ayrık değil, programa kaynaşık; ünite/tema ile tutarlı yaşantılarda
3. Öğretim programlarını zenginleştiren sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileriSistem okuryazarlığı bağlamında farklı okuryazarlıkların kazandırılmasıÖğrenme çıktılarında vurgulanmayan örtük bir yapıda

Neden “programlar arası”?

Çünkü bu bileşenler bir ünitede, bir derste ya da bir kademede “bitirilecek” konu değildir. Ortak Metin bütün kademeleri tek bir yapı olarak görür ve programlar arası bileşenleri okul öncesinden ortaöğretimin sonuna kadar sarmal bir yapıda geliştirmeyi hedefler. Her ders ve kademe onları kendi doğasına uygun biçimde, olabildiğince çok kullanır. Eğitim Bilimleri serisinde anlatılan örtük program kavramını hatırlarsan, buradaki fark şudur: Maarif Modeli bu örtük hedefleri adlandırıp çerçeveye bağlamıştır.

Okul yöneticisi için sonucu açıktır: bu bileşenler ders çizelgesinde değil, okulun bütün yaşantısında aranır. Zümre planı, tören, kulüp, rehberlik etkinliği ve okul iklimi aynı üç katmanı taşır.

Akılda kalsın: Üç katman, üç sıfat: sosyal-duygusal (kişi ve ilişki), ahlaki pusula (değer), sistem okuryazarlığı (dünyayı okumak). Ortak özellikleri: ders değil, öğrenme çıktısı değil; sarmal ve bütün derslerde.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi Ortak Metin'deki programlar arası bileşenlerden biri değildir?” sorusunda şıklarda eğilimler ya da alan becerileri bulunur.

TuzakEğilimleri programlar arası bileşen sanmaktır: eğilimler öğrenme çıktıları çerçevesindedir. İkinci tuzak, “değerler eğitimi ayrı bir öğrenme çıktısı olarak yazılır” öncülünü doğru saymaktır; değerler programa kaynaşıktır. Sayfanın payı: EKYS'de %30'luk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli alanının içinde, değer ve okuryazarlık listeleriyle; GYS şube müdürü duyurusunda Maarif Modeli sorusu yoktur. Bu seride sorular 4 şıklı; EKYS'de 5 şıklıdır.

✎Boşluk doldurma nasıl yer alır?

Programlar arası bileşenler okul öncesinden ortaöğretimin sonuna kadar bir yapıda geliştirilir. Sosyal-duygusal öğrenme becerileri ayrı bir içerik ya da olarak yazılmaz; okuryazarlık becerileri ise öğrenme çıktılarında vurgulanmayan bir yapıda ele alınır.

sarmal · öğrenme çıktısı · örtük · doğrusal · hiyerarşik

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi programlar arası bileşenlerden biri değildir?

✓ D. Eğilimler (benlik, sosyal, entelektüel) öğrenme çıktıları çerçevesinin parçasıdır, becerileri tetikler; programlar arası bileşen değildir. A birinci bileşendir; B ikinci bileşendir, Ortak Metin onu “ahlaki pusula” diye anar; C üçüncü bileşendir, programları zenginleştirir.
BECERİ · SOSYAL-DUYGUSAL

Sosyal-duygusal öğrenme becerileri: benlik, sosyal yaşam ve kesişimdeki ortak/birleşik beceriler

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde eğilimler nelerdir? Benlik, sosyal ve entelektüel eğilimler hangileridir?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Eğilimler, becerileri eyleme geçirmeye yönelik yatkınlıklardır; öğrenmenin niteliği açısından becerileri tetikler, eğitimin niteliği açısından değerleri besler. Üç grupta 21 eğilim vardır: kişinin iç dünyasını yansıtan benlik eğilimleri (6), başkalarıyla birlikte görünen sosyal eğilimler (5: empati, sorumluluk, girişkenlik, güven, oyunseverlik) ve düşünme alışkanlıkları olan entelektüel eğilimler (10).

Eğilimler: benlik, sosyal, entelektüel

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri nelerdir? Benlik, sosyal yaşam ve ortak/birleşik beceriler hangileridir?

Kısa cevap: Sosyal-duygusal öğrenme becerileri üç bileşenli ve dokuz becerilidir: benlik becerileri (SDB1: kendini tanıma, kendini düzenleme, kendine uyarlama), sosyal yaşam becerileri (SDB2: iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık) ve bu ikisinin kesişiminde duran ortak/birleşik beceriler (SDB3: uyum, esneklik, sorumlu karar verme). Ayrı bir ders değil, bütün programlara nüfuz eden bir beceri setidir.

Sınavdan düşük not alan bir öğrenci kâğıdını buruşturup sınıftan çıkar. Rehber öğretmen müdüre şöyle der: “Matematiği değil, hayal kırıklığını yönetmeyi bilmiyor.”

Ortak Metin, geçmişin “öğrenen insan” modelinin bugün yetmediğini söyler; bugünün insanı öğrenmeyi öğrenen, sorgulayan, yeni durumlara uyum sağlayan ve yalnız zihinsel değil sosyal ve duygusal yönden de gelişen biridir. Sosyal-duygusal öğrenme becerileri bu yüzden okul içi ve dışı başarıyı destekleyen bir yeterlik kümesidir. Ortak Metin'deki tanımın özü: kişinin kendisi ve çevresiyle olumlu ilişki kurması, duygularını yönetmesi, empati yapması ve böylece sağlıklı bir benlik geliştirmesi için gereken beceriler. Addaki “öğrenme” sözcüğü de bilinçlidir: bu beceriler doğuştan verilmez, yaşantılarla öğrenilir, öğretilir ve değişir.

Ortak/birleşik beceriler iki kümenin kesişimindedir: hem kişisel hem toplumsal yönden beslenir.Görsel: Sınav Defteri
Üç bileşen, dokuz beceri
BileşenNeyle ilgili?Beceriler (kod)
Benlik becerileri (SDB1)Kişinin kendi kaynaklarını geliştirip kullanması; kendilik ve kişilikkendini tanıma, öz farkındalık (SDB1.1) · kendini düzenleme, öz düzenleme (SDB1.2) · kendine uyarlama, öz yansıtma (SDB1.3)
Sosyal yaşam becerileri (SDB2)Toplumsal hayata etkin katılım, günlük sorunların üstesinden gelmeiletişim (SDB2.1) · iş birliği (SDB2.2) · sosyal farkındalık (SDB2.3)
Ortak/birleşik beceriler (SDB3)Benlik ve sosyal yaşamın kesişimi; alan yazınından farklı, modele özgü kümeuyum (SDB3.1) · esneklik (SDB3.2) · sorumlu karar verme (SDB3.3)

Programda nasıl işler?

Bu beceriler ayrı bir içerik ya da öğrenme çıktısı olarak yazılmaz; alan becerileri ve kavramsal becerilerle harmanlanarak kazandırılır. Ek-11'de her becerinin süreç bileşenleri ve göstergeleri vardır; kodlar bir basamak daha iner (ör. SDB1.2.SB2.G3, kendini düzenlemenin ikinci süreç bileşeninin üçüncü göstergesi). Yapı dinamiktir: öğrencinin bireysel farklılıklarına, okulun ve çevrenin koşullarına uyarlanabilir ve tüm kademelerde sarmal biçimde gelişir.

Okul yöneticisini doğrudan ilgilendiren cümle de buradadır: bu becerileri geliştiren uygulamalar öğretmenleri, öğrencileri, okul yöneticilerini, velileri ve diğer paydaşları kapsayacak biçimde planlanmalıdır. Paydaşların kendileri de bu becerilere sahip olmalı, davranışlarıyla rol model olmalıdır. Kâğıdını buruşturan öğrenciye öfkeyle karşılık veren bir yönetici, öğrettiği şeyin tersini modellemiş olur.

Akılda kalsın: 3 × 3 = 9. Benlik üç “kendi”: kendini tanı, kendini düzenle, kendine uyarla (öz farkındalık, öz düzenleme, öz yansıtma). Sosyal yaşam: iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık. Kesişim: uyum, esneklik, sorumlu karar verme; Venn şeklini çiz, ortaya bu üçünü yaz.
Sınavda

Nasıl sorulurBir beceri verilir, hangi bileşende olduğu sorulur; ya da “ortak/birleşik beceriler hangi iki bileşenin kesişimindedir?” Tuzak, empatiyi sosyal-duygusal öğrenme becerisi saymaktır: Ortak Metin'de empati bir sosyal eğilimdir (E2.1); bu küme içinde yakın beceri “sosyal farkındalık”tır.

Tuzakİkinci tuzak, “sorumlu karar verme”yi üst düzey düşünme becerisi olan “karar verme” (KB3.1) ile karıştırmaktır. Üçüncüsü, öz yansıtmayı sosyal yaşam becerisi sanmaktır; benlik becerisidir.

⇄Bilgi eşleştirme beceri → bileşen

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre sosyal-duygusal öğrenme becerileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ B. Ortak Metin ortak/birleşik becerileri iki kümenin kesişimine koyar; birey böylece hem kişisel hem toplumsal yönden beslenir. A bu beceriler ayrı içerik ya da öğrenme çıktısı değildir, programa nüfuz eder; C empati bir sosyal eğilimdir (E2.1), sosyal yaşamın ilk becerisi iletişimdir; D planlama öğretmen, yönetici, veli ve diğer paydaşları da kapsar.
MODEL · ERDEM-DEĞER-EYLEM

Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: eylemden değere, değerden erdemli insana

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde yetkin ve erdemli insan ne demektir? Ontolojik, epistemolojik, zamansal bütünlük ve aksiyolojik olgunluk nedir?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Modelin nihai hedefi yetkin ve erdemli insandır. Yetkinlik bir alanda gerekli bilgi ve beceriye sahip olmak, erdem ise ruhsal olgunluk, yani ahlaken övülen meziyetlerdir. Profil dört kavrama dayanır: insana bakışta ontolojik bütünlük (ruh-beden), bilgiye bakışta epistemolojik bütünlük (bilgi-bilgelik), eğitim sürecine bakışta zamansal bütünlük (geçmişten geleceğe) ve değerlere bakışta aksiyolojik olgunluk (ahlaki bilinç-estetik bakış).

Yetkin ve erdemli insan: dört kavram

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi nedir? Erdem, değer ve eylem arasındaki ilişki nasıldır?

Kısa cevap: Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi, kişiyi erdemlere ulaştıran ve eylemleriyle gözlenebilen değerleri kavramsallaştırır. Erdem kişiliğin güçlü yanıdır, değer onun yoludur, eylem değerin görünen yüzüdür. Modelin hedefi eylemlerden değerlere, değerlerden erdemli insana, erdemli insandan da “Huzurlu Aile ve Toplum” ile “Yaşanabilir Çevrede Huzurlu İnsan”a ulaşmaktır. Değerler programa kaynaşık işlenir, hiyerarşik değil birikimli desteklenir.

Okulun koridorunda “Saygı” yazan bir afiş asılıdır. Müdür yardımcısı afişi gösterip sorar: “Bir öğrencinin saygılı olduğunu neyden anlarız?” Cevap bir davranıştır; Maarif Modeli de değeri tam bu noktadan, eylemden yakalar.

Maarif Modeli sayfasında aksiyolojik olgunluğun Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi'nin temeli olduğunu gördük. Ortak Metin önce değeri tanımlar: kişilik yapısının temel taşlarından biridir; insanın hem kendisiyle hem çevresiyle ilişkisinde duygu, düşünce ve davranışlarını biçimlendirir. Değer kişiye varoluşsal anlam, iç ahenk ve olgunlaşma kazandırır; toplumla bütünleşmesine ve nitelikli ilişkiler kurmasına kılavuzluk eder.

Üç kavram, bir zincir

Erdem, değer, eylem
KavramOrtak Metin'deki yeriKoridordaki örnek
ErdemEğitim-öğretimin sonunda kazandırılmak istenen, kişiliğin güçlü yanlarıAhlaklı, adil bir kişilik
DeğerErdeme ulaştıran yol; kişi yaşantılarıyla geliştirirSaygı
EylemDeğerin görünür hâli; gözlenebilir davranışKonuşan arkadaşının sözünü kesmemek, temizlik görevlisine teşekkür etmek
Model değeri eylemden okur ve erdemli insana, oradan huzurlu aile, toplum ve çevreye taşır.Görsel: Sınav Defteri

Çerçevenin üç niteliği ve işleyişi

Ortak Metin çerçeveyi üç sıfatla tarif eder: eğitimde mutlaka yer alması gereken değerleri içerdiği için sade, değer alanları ve ilişkileri bakımından tutarlı, kolay uygulanabildiği için kullanılabilir. Değerler programın öbür ögelerinden, becerilerden ve içerikten ayrık değil, programa kaynaşık işlenir; ünite, tema ya da öğrenme alanıyla tutarlı yaşantılarda ele alınır. Programın dikey düzleminde değerler hiyerarşik değil birikimli bir yapıda, öğrencinin gelişim özelliklerine göre desteklenir: “önce saygı, sonra adalet” diye bir basamak yoktur.

Akılda kalsın: Zincir soldan sağa okunur: eylem → değer → erdem → huzur. Çerçevenin üç sıfatı sade, tutarlı, kullanılabilir. İşleyişin iki kuralı: ayrık değil kaynaşık, hiyerarşik değil birikimli.
Sınavda

Nasıl sorulurErdem, değer ve eylem tanımları verilip eşleştirilir ya da bir öğretmen uygulaması üzerinden “Ortak Metin'deki değer anlayışına uygun değildir?” diye sorulur.

TuzakDeğerlerin ayrı bir ders saatinde, programdan bağımsız işlenmesini doğru saymaktır. İkinci tuzak, değerlerin sınıf düzeyine göre hiyerarşik sıralandığını söyleyen öncüldür; metin birikimli der. Üçüncüsü, nihai hedefi yalnız “erdemli insan” sanmaktır; erdemli insandan huzurlu aile, toplum ve çevreye uzanır.

↕Sıralama modelin değer zinciri

  1. Erdemli insan
  2. Gözlenebilir eylemler
  3. Huzurlu Aile ve Toplum, Yaşanabilir Çevrede Huzurlu İnsan
  4. Değerler

?Soru çöz

Bir okulda değerler eğitimi için şu kararlar alınmıştır:
I. Değerler, haftada bir saatlik ayrı bir etkinlik saatinde, derslerden bağımsız işlenecektir.
II. Değerler, ünite ve temalarla tutarlı öğrenme-öğretme yaşantıları içinde ele alınacaktır.
III. Öğrencinin bir değeri benimseyip benimsemediği, gözlenebilir eylemleri üzerinden izlenecektir.
Bu kararlardan hangileri Ortak Metin'deki Erdem-Değer-Eylem anlayışıyla örtüşür?

✓ A. II doğrudur: değerler programa kaynaşık, ünite/tema ile tutarlı yaşantılarda işlenir. III doğrudur: çerçeve değerleri eylemleriyle gözlenebilir kılar. I ise “ayrık değil kaynaşık” ilkesine aykırıdır. B III'ü eksik bırakır; C ve D, programdan bağımsız ayrı saat kararını (I) doğru sayar.
MODEL · DEĞERLER

Yirmi değer (D1–D20): çatı değerler ve insan, aile-sosyal çevre, fiziksel çevre alanları

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli öğrenci profilinin on özelliği nelerdir? Ahlaklı, bilge, cesaretli öğrenci profili neyi kapsar?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Öğrenci profili on özelliğe ayrılır: ahlaklı, bilge, cesaretli, estetik, iradeli, merhametli, sağlıklı, sorgulayıcı, üretken ve vatansever. Her özelliğin 5–7 bileşeni vardır (toplam 61); ör. bilge öğrenci bağımsız ve özgür düşünen, belagat sahibi, bilgilerini paylaşan, ilme ulaşan ve estetik duyarlılık sahibi biridir.

On profil özelliği

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde kaç değer vardır? Çatı değerler nelerdir, değerler hangi alanlarda yer alır?

Kısa cevap: Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi'nde 20 değer vardır. Çatı değerler saygı, sorumluluk ve adalettir; kalan on yedi değer en çok katkı sağladıkları alana göre kişisel hayat (insan, 6), aile ve sosyal çevre (7) ve fiziksel çevre (4) alanlarına dağılır. Sınavın sevdiği iki yer: merhamet fiziksel çevrede, vatanseverlik aile ve sosyal çevrededir. Ek-12'de alfabetik D1–D20 kodlarıyla verilir.

Yıl sonu töreni için “değerler köşesi” hazırlayan öğrenci kulübü yirmi değeri bir ağaca asmak ister. Danışman öğretmen önerir: “Gövdeye üç tane koyun, gerisini üç dala dağıtın.”

Çerçeve değerleri bir liste olarak değil, çatı değerler etrafında kümelenen bir yapı olarak sunar. Çatı değer, öbür bütün değerlerle yoğun kesişimi olan değerdir; modelde bunlar saygı, sorumluluk ve adalettir. Geri kalan on yedi değer, en çok katkı sağladıkları alana göre üç alana dağıtılmıştır. Bu alanlar Maarif Modeli sayfasında gördüğümüz genel bakış görselindeki üç başlığa karşılık gelir.

Yirmi değer: çatı ve üç alan
YerGörseldeki başlıkDeğerlerSayı
ÇatıSaygı-Sorumluluk-Adaletsaygı · sorumluluk · adalet3
İnsan (kişisel hayat)Huzurlu İnsantasarruf · sabır · mahremiyet · mütevazılık · sağlıklı yaşam · çalışkanlık6
Aile ve sosyal çevreHuzurlu Aile ve Toplumsevgi · dostluk · özgürlük · dürüstlük · vatanseverlik · yardımseverlik · aile bütünlüğü7
Fiziksel çevreYaşanabilir Çevretemizlik · duyarlılık · estetik · merhamet4

Mantığı: değer en çok kime dokunuyor?

İnsan alanındaki altı değer kişinin kendisiyle ilişkisidir: parasını ve zamanını nasıl kullandığı (tasarruf, çalışkanlık), kendini nasıl tuttuğu (sabır, mütevazılık, mahremiyet), bedenine nasıl baktığı (sağlıklı yaşam). Aile ve sosyal çevre alanındaki yedi değer başkalarıyla ilişkidir: ailede, arkadaşlıkta, yurttaşlıkta. Fiziksel çevre alanının dört değeri yaşanan yerle ve canlılarla ilişkidir. Burada sınavın en sevdiği iki ayrıntı vardır: merhamet fiziksel çevre alanındadır (Ek-12'deki tanımı insanları ve diğer canlıları kapsar) ve vatanseverlik aile ve sosyal çevre alanındadır.

Kodlar ve bir değerin içi: D1 Adalet

Ek-12 değerleri alfabetik sırayla kodlar: ilk kod D1 adalet, son kod D20 yardımseverlik; kodu tahmin etmek için alfabe yeter, tam liste aşağıdaki ek bilgidedir. Her değerin bir tanımı, alt boyutları ve gözlenebilir eylemleri vardır. Ör. adalet hak ve özgürlükleri, eşitliği, etik davranmayı, hakkaniyeti, ön yargısızlığı, ölçülülüğü ve liyakati kapsar; alt boyutlarından biri “liyakate önem vermek”tir ve eylemlerinden biri görev paylaşımında kişilerin yeterliğini dikkate almaktır. Okul yöneticisi için bu, görev dağılımının da bir değer eğitimi olduğu anlamına gelir.

Tam liste: D1–D20 kodları ve Ek-12'deki yaklaşım ve yöntemler

D1 adalet, D2 aile bütünlüğü, D3 çalışkanlık, D4 dostluk, D5 duyarlılık, D6 dürüstlük, D7 estetik, D8 mahremiyet, D9 merhamet, D10 mütevazılık, D11 özgürlük, D12 sabır, D13 sağlıklı yaşam, D14 saygı, D15 sevgi, D16 sorumluluk, D17 tasarruf, D18 temizlik, D19 vatanseverlik, D20 yardımseverlik.

Ek-12 tablolarında her değerin yanında önerilen yaklaşım ve yöntemler listelenir. Bunlar arasında değer telkini, değer belirginleştirme, değer analizi yaklaşımı, ahlaki muhakeme/ikilem, karakter eğitimi, davranış değiştirme, gözlem yoluyla öğrenme, eylem öğrenme, örnek olay, drama, rol oynama, tartışma, soru-cevap, gezi-gözlem, eğitsel oyun, iş birlikli öğrenme, proje tabanlı öğrenme, yaparak yaşayarak öğrenme ve görsel-film yorumlama vardır. Bu yöntemlerin bir kısmı Eğitim Bilimleri serisinde öğretim yöntem ve teknikleri arasında anlatılır.

Akılda kalsın: Sayılar 3 + 6 + 7 + 4 = 20. Çatı “S-S-A”: saygı, sorumluluk, adalet. Alan sorusu: “Bu değer en çok kendime mi, insanlara mı, dünyaya mı dokunuyor?” İki istisnayı ayrıca işaretle: merhamet → fiziksel çevre, vatanseverlik → aile ve sosyal çevre. Kodlar alfabetik: D1 adalet … D20 yardımseverlik.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi çatı değerlerden biridir?” ya da “Hangisi fiziksel çevre alanındaki değerlerden biri değildir?” kalıbı gelir.

TuzakEski değerler eğitiminden bilinen “on kök değer” listesini (ör. yardımseverlik ve sabrı çatıya koymak) Maarif Modeli'ne taşımaktır; burada çatıda yalnız üç değer vardır. İkinci tuzak, merhameti aile ve sosyal çevre alanına koymaktır. Üçüncüsü, profil özelliği ile değeri karıştırmaktır: “merhametli” profil özelliği, “merhamet” değerdir.

⇄Bilgi eşleştirme değer → alan

?Soru çöz

Ortak Metin'deki Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi'ne göre aşağıdakilerden hangisi fiziksel çevre alanında yer alan değerlerden biri değildir?

✓ C. Tasarruf kişisel hayatla ilgili insan alanındaki altı değerden biridir. A temizlik fiziksel çevre alanındadır; B merhamet de fiziksel çevrededir, tanımı insanları ve diğer canlıları kapsar; D estetik fiziksel çevre alanının dört değerinden biridir (dördüncüsü duyarlılık).
BECERİ · OKURYAZARLIK

Sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri: dokuz tür, üç düzey (farkındalık, işlevsellik, eylemsellik)

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde üst düzey düşünme becerileri nelerdir? Karar verme, problem çözme ve eleştirel düşünmenin süreç bileşenleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üç üst düzey düşünme becerisi vardır: karar verme (altı süreç bileşeni), problem çözme (beş) ve eleştirel düşünme (üç). Her biri bütünleşik becerilerden en az ikisini içerir; ör. problem çözme yapılandırma, özetleme, tahmin etme, akıl yürütme ve yansıtma/değerlendirmeden oluşur. Fiziksel becerilerin ise ayrı, numaralı bir listesi yoktur; diğer becerilerle birlikte ele alınır.

Üst düzey düşünme ve fiziksel beceriler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde okuryazarlık becerileri nelerdir? Sistem düşüncesi ve okuryazarlığın üç düzeyi nedir?

Kısa cevap: Maarif Modeli dokuz okuryazarlık becerisi tanımlar: bilgi, dijital, finansal, görsel, kültür, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik ve sanat okuryazarlığı (OB1–OB9). Hepsi sistem düşüncesi çatısı altında kurulur ve süreç bileşenleri üç düzeyde kazandırılır: farkındalık, işlevsellik ve eylemsellik. Okuryazarlıklar öğrenme çıktılarında yazılmaz, örtük biçimde bütün derslere işlenir.

Okul aile birliği toplantısında bir veli, çocuğunun internette gördüğü her habere inandığından yakınır. Müdür, bunun tek bir dersin değil dokuz okuryazarlığın konusu olduğunu anlatır.

Ortak Metin okuryazarlığı “okuyup yazabilmek”ten çok daha geniş anlar: bilgi bolluğu ve karmaşıklık içinde karmaşık sistemleri anlayabilme ve aralarındaki ilişkileri görebilme. Bu yüzden okuryazarlıklar sistem düşüncesi çatısı altında toplanır; sistem düşüncesini okuryazarlıklar aracılığıyla kazandırıp hayat boyu öğrenme yeterliğini güçlendirmek modelin öncelikli amaçlarından biridir. Okuryazarlıkların programdaki işi dersleri farklı içerik biçimleriyle beslemek, çeşitlendirmek ve zenginleştirmektir.

Sistem düşüncesi: dört durum, altı bütünleşik beceri

Sistem okuryazarlığı dört durumun anlaşılmasını ve eyleme dönüşmesini amaçlar: sistemin farkında olmak, parçalarını bilmek, parçalar arasındaki ilişkileri belirlemek, sistemin amacını ve işlevini anlamak. Bunun için Ortak Metin'in tablosunda altı bütünleşik beceri vardır: sistemin parçalarını belirleme; sistemi ve bileşenlerini çözümleme; sistemi yapılandırma; sistem davranışlarını tahmin eden araçları oluşturma/seçme/kullanma; sistemdeki problemleri çözme; sistemlerin sürdürülebilirliği için geliştirdiği çözüm önerilerini eyleme dönüştürme. Her okuryazarlığın bütünleşik becerileri bunlarla ilişkilendirilerek kurulmuştur; ör. bilgi okuryazarlığındaki “bilgi ihtiyacını fark etme”, sistem okuryazarlığındaki “sistemi ve bileşenlerini çözümleme” ile bağlanmıştır.

Üç düzey: farkındalıktan eyleme

Dokuz okuryazarlığın hepsi aynı üç düzeyde ilerler: fark et, ilişkilendir, eyleme geç.Görsel: Sınav Defteri

Düzeyler gelişime uygun ve sarmal kurulmuştur: süreç farkındalıkla başlayıp eylemsellikle tamamlanır. Ama metin bir esneklik de tanır: bazen süreç eylemselliğe varmadan işlevsellikte kalabilir ve oradan daha geniş kapsamlı bir farkındalığa dönüşerek sürebilir.

Dokuz okuryazarlık, her düzeyden bir örnek (Ek-13'ten seçme)
Kod · türFarkındalıkİşlevsellikEylemsellik
OB1 Bilgibilgi ihtiyacını fark etmebilgiyi toplama, özetlemebilgiyi sentezleme
OB2 Dijitaldijital iletişimi anlamafikrî mülkiyet haklarına uygun davranmae-güvenlik önlemleri alma
OB3 Finansalgeliri anlamapara yönetimini sağlamadüzenli tasarruf yapma ve yatırımları yönetme
OB4 Görselgörseli anlamagörseli yorumlamagörsel hakkında eleştirel düşünme
OB5 Kültürkültürü kavramakültürel etkileşimkültürü sürdürme
OB6 Vatandaşlıkvatandaşlığı anlamahak ve sorumlulukları sorgulamahak arama
OB7 Verisorular sorma ve olası sonuçları düşünmeverileri görselleştirmeörüntüleri betimleme ve analiz etme
OB8 Sürdürülebilirliksürdürülebilir kalkınmayı anlamasürdürülebilir olmayan sistemlere yönelik sorunları tartışmaçözüm önerilerini eyleme dönüştürme
OB9 Sanatsanat türlerini ve tekniklerini anlamasanat eseri incelemesanatsal pratik geliştirme

Okuryazarlıkların süreç bileşenleri, öğrenme çıktılarına yönelik sınıf içi ve dışı etkinliklerin uygun yerlerine nüfuz ettirilerek kazandırılır; ayrıntılı tablolar Ek-13'tedir.

Akılda kalsın: Dokuz tür, metindeki sırasıyla: Bilgi, Dijital, Finansal, Görsel, Kültür, Vatandaşlık, Veri, Sürdürülebilirlik, Sanat (OB1–OB9; ilk beşi alfabetik gider, gerisi kodla ezberlenir). Düzeyler: fark et → ilişkilendir → eyleme geç (farkındalık, işlevsellik, eylemsellik). Kültür okuryazarlığı üç düzeyin en kısa örneğidir: kavra, etkileş, sürdür.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi Ortak Metin'deki okuryazarlık becerilerinden biri değildir?” sorusunda şıklarda “medya okuryazarlığı”, “sağlık okuryazarlığı” ya da “matematik okuryazarlığı” gibi başka kaynaklardan bilinen türler bulunur; bunlar dokuzun içinde yoktur. İkinci kalıp düzey sorusudur: bir öğrencinin yaptığı verilir, hangi düzeyde olduğu sorulur.

TuzakDüzeyleri her zaman sonuna kadar giden katı bir merdiven sanmaktır; süreç işlevsellikte kalıp yeniden farkındalığa dönebilir.

↕Sıralama kültür okuryazarlığının düzeyleri

  1. Eylemsellik: yöresinin bir el sanatını öğrenip okul şenliğinde atölye açmak (kültürü sürdürme)
  2. Farkındalık: “kültür” ve “gelenek” kavramlarını tanımlamak (kültürü kavrama)
  3. İşlevsellik: iki bölgenin düğün geleneklerindeki etkileşimi incelemek (kültürel etkileşim)

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi öğretim programlarında yer verilen okuryazarlık becerilerinden biri değildir?

✓ B. Medya okuryazarlığı Ortak Metin'in dokuz okuryazarlığı arasında yoktur. A finansal okuryazarlık OB3'tür; C sürdürülebilirlik okuryazarlığı OB8'dir; D vatandaşlık okuryazarlığı OB6'dır.
KAVRAM · İLİŞKİLER

Disiplinler arası ve beceriler arası ilişkiler: aynı ad, farklı görev

Maarif Modeli · Programlar arası bileşenler · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde bütünleşik beceriler nelerdir? 20 bütünleşik beceri ve kodları nedir?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ortak Metin yirmi bütünleşik beceri tanımlar; gözlemleme, çözümleme, sınıflandırma, çıkarım yapma, değerlendirme bunlardandır. Her birinin adım adım süreç bileşenleri vardır. Kod sırası bir mantık izlemediği için yirmi beceri, bilgiyle ne yaptıklarına göre dört ailede daha kolay akılda kalır: bilgiyi edinme, düzenleme, ondan sonuç çıkarma, yargılama ve ifade.

Yirmi bütünleşik beceri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde disiplinler arası ilişkiler ve beceriler arası ilişkiler ne demektir? Aynı kavram neden hem beceri hem değer olabilir?

Kısa cevap: Disiplinler arası ilişkiler, farklı disiplinlerin yapay değil anlamlı bir bütünlük içinde birlikte kullanılmasıdır; öğrenme-öğretme uygulamaları ve/veya farklılaştırma bölümlerinde somut yaşantıya dönüşür. Beceriler arası ilişkiler ise öğrenme çıktısında yazılmayan ama uygulamalarda odak beceriyle ilişkilendirilerek kullanılan kavramsal ve alan becerileridir; üst düzey düşünmenin gelişimini destekler.

Fen öğretmeni ile sosyal bilgiler öğretmeni aynı haftada “su” konusunu işleyecektir. Müdür yardımcısı ikisini aynı masaya oturtur: “İki ayrı ders mi, bir ortak yaşantı mı?”

Disiplinler arası ilişkiler

Ortak Metin, öğrencinin çok yönlü gelişimi için programların disiplin odaklı bilgi aktarımının ötesine geçmesini ister. Kural tek cümledir: yapay ilişkilendirme yerine anlamlı bütünlük. Matematik dersinde rastgele bir tarih yılını hesaplatmak yapay bir bağdır; su kaynaklarını fen dersinde kirlilik ölçümüyle, sosyal bilgilerde yerleşmeyle, Türkçede bir gazete haberiyle aynı soru etrafında işlemek anlamlı bir bütündür. Bu bağlar öğrencinin daha önce karşılaştığı ya da ileride karşılaşacağı içeriklerle ve seviyesiyle uyumlu olmalı; programda öğrenme-öğretme uygulamaları ve/veya farklılaştırma bölümlerinde somut yaşantıya dönüştürülür. Kazanç üçlüdür: alanlar arasında bağ kurma, çoklu bakış açısı ve karmaşık problemlere çözüm bulma.

Beceriler arası ilişkiler

Bir öğrenme çıktısı genellikle tek bir beceriyi odağa alır. Ama ders yalnız o beceriyle işlenmez: uygulamalarda odak beceriyle ilişkilendirilen başka kavramsal ve alan becerileri de devreye girer. Ortak Metin bunlara beceriler arası ilişkiler der ve kısa bir tanım verir: öğrenme çıktılarında kullanılmayan ama öğrenme-öğretme uygulamalarında, odaktaki becerilerle ilişkilendirilerek kullanılan beceriler. Örneğin çıktının becerisi sınıflandırma ise uygulamada gözlemleme ve karşılaştırma da kullanılabilir. Böylece birden çok bütünleşik beceriyi isteyen üst düzey düşünme de kendiliğinden beslenir.

Örgü: aynı ad, farklı başlık

Maarif Modeli sayfasında modelin beceri, eğilim ve değerleri bir örgü gibi bağladığını gördük. Sınavın en ince tuzakları bu örgüden çıkar: aynı sözcük farklı başlıklarda farklı görev yapar. Ayırt etmenin yolu “bu sözcük burada ne iş görüyor?” diye sormaktır: eyleme dönüşen zihinsel süreç ise beceri, beceriyi tetikleyen yatkınlık ise eğilim, duygu-düşünce-davranışı biçimlendiren ilke ise değer, yetiştirilecek insanın niteliği ise profil özelliğidir.

Aynı kök, farklı yer
KökBeceriEğilimDeğer · profil
Eleştireleleştirel düşünme (KB3.3)eleştirel bakma (E3.10)profil: eleştirel düşünen (Sorgulayıcı)
Sorumluluksorumlu karar verme (SDB3.3)sorumluluk (E2.2)değer: D16, çatı · profil: sorumluluk alan (İradeli)
Muhakememuhakeme / akıl yürütme (KB2.16)muhakeme (E3.1)—
Esneklikesneklik (SDB3.2)—profil: esnek (Sorgulayıcı)
Merhamet——değer: D9 · profil: Merhametli
Estetik——değer: D7 · profil: Estetik; estetik duyarlılık sahibi (Bilge)
Seçicilik—seçicilik (E1.6)profil: seçici (Estetik)

Bu tabloyu bu sayfanın özeti gibi kullanabilirsin. Disiplinler arası ve beceriler arası bağların yıllık planda ve okulun ortak etkinliklerinde nasıl kurulacağını Farklılaştırma ve okul temelli planlama sayfasında, çıktıya ulaşıldığının nasıl kanıtlanacağını Öğrenme kanıtları ve yaşantılar sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Disiplinler arası: yapay değil anlamlı; yeri uygulamalar ve/veya farklılaştırma. Beceriler arası: çıktıda yok, uygulamada var. Örgüde yer bulmak için tek soru: “Bu sözcük burada ne iş görüyor?” (eylem = beceri, yatkınlık = eğilim, ilke = değer, insan niteliği = profil).
Karışan sayılar ve terimler (bütün sayfa)
Sayı ya da terimNerede geçer?
3 bileşen / 3 × 3 = 9Programlar arası bileşenler / sosyal-duygusal öğrenme: benlik, sosyal yaşam, ortak/birleşik, üçer beceri
20 = 3 + 6 + 7 + 4Değerler: çatı / insan / aile ve sosyal çevre / fiziksel çevre
9 tür / 3 düzeyOkuryazarlık becerileri (OB1–OB9) / farkındalık, işlevsellik, eylemsellik
4 durum / 6 beceriSistem düşüncesinde anlaşılacak durumlar / sistem okuryazarlığının bütünleşik becerileri
3 sıfat / 2 kuralErdem-Değer-Eylem Çerçevesi: sade, tutarlı, kullanılabilir / ayrık değil kaynaşık, hiyerarşik değil birikimli
D kodu / OB koduDeğerler alfabetik (D1 adalet … D20 yardımseverlik) / okuryazarlıklar metin sırasıyla (OB1 bilgi … OB9 sanat)
Merhamet / vatanseverlikFiziksel çevre alanında değer (D9; “merhametli” ise profil özelliği) / aile ve sosyal çevre alanında değer
Empati / sosyal farkındalıkSosyal eğilim (E2.1) / sosyal yaşam becerisi (SDB2.3)
Nüfuz / kaynaşık / örtükSosyal-duygusal beceriler programa nüfuz eder / değerler programa kaynaşık işlenir / okuryazarlık öğrenme çıktısında örtük kalır
Medya, sağlık, matematik okuryazarlığıBaşka kaynaklardan bilinen türler; Ortak Metin'in dokuz türü arasında yok
Sınavda

Nasıl sorulurBir sınıf uygulaması verilip disiplinler arası ilişkiye uygun olup olmadığı sorulur; ya da “sorumluluk” gibi bir kavramın hangi başlıkta ne olarak geçtiği öncüllerle yoklanır.

TuzakBeceriler arası ilişkideki ek becerilerin de öğrenme çıktısına yazılması gerektiğini söyleyen öncüldür; bu beceriler çıktıda değil uygulamada yer alır. İkinci tuzak, her disiplinler arası bağı iyi saymaktır; Ortak Metin yapay ilişkilendirmeyi açıkça reddeder.

⇄Bilgi eşleştirme ad → başlık

?Soru çöz

Bir okulda zümreler ortak plan yaparken şu öneriler gelmiştir:
I. Matematik dersinde, konuyla ilgisi olmadığı hâlde her soruya bir tarih bilgisi eklenmesi
II. “Okulumuzun su tüketimi” sorusunun fen, matematik ve sosyal bilgilerde birlikte ele alınıp verilerin ortak bir posterde sunulması
III. Öğrenme çıktısı sınıflandırma olan bir derste, uygulamada gözlemleme ve karşılaştırma becerilerinin de kullanılması
Bu önerilerden hangileri Ortak Metin'deki disiplinler arası ve beceriler arası ilişki anlayışıyla örtüşür?

✓ D. II, farklı disiplinleri tek bir anlamlı soru etrafında birleştirir; III, çıktıda yazmayan becerileri uygulamada odak beceriyle ilişkilendirir. I ise Ortak Metin'in reddettiği yapay ilişkilendirmedir. A yalnız yapay bağı seçer; B yapay bağı doğru sayar; C anlamlı disiplinler arası uygulamayı (II) dışarıda bırakır.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir okul müdürü, okulun bilim şenliğinin yapılacağı günü belirlemek için önce şenliğin amacını netleştirmiş, öğretmenlerden uygun tarihleri toplamış, üç tarih seçeneği oluşturmuş, her seçeneği sınav takvimi ve hava durumu açısından denetlemiş ve birini seçmiştir. Şenlikten sonra da tarih tercihinin sonuçlarını öğretmenlerle değerlendirmiştir. Müdürün izlediği yol Ortak Metin'deki hangi beceriye karşılık gelir?

✓ D. Amacı belirleme, bilgi toplama, seçenek oluşturma, seçenekleri mantıksal denetleme, seçim yapma ve sonuç üzerinde yansıtma karar vermenin altı süreç bileşenidir. A eleştirel düşünme üç adımlıdır (sorgula, akıl yürüt, yansıt), seçenek üretmez; B problem çözme yapılandırma ve özetlemeyle başlar, seçenek ve seçim adımı yoktur; C sentezleme parçalardan özgün bir bütün kurmaktır.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Üst düzey düşünme ve fiziksel beceriler

?Soru 2

Zümre toplantısında kavramsal becerilerle ilgili şu ifadeler tartışılıyor:
I. Üst düzey düşünme becerileri, bütünleşik becerilerden en az ikisini içerir.
II. Temel beceriler kazanılmadan bütünleşik becerilerin öğretimine geçilmez; düzeyler aşamalıdır.
III. Saymak, çizmek ve kaydetmek temel becerilere örnektir.
Ortak Metin'e göre bu ifadelerden hangileri doğrudur?

✓ C. I üst düzey düşünme becerilerinin tanımıdır; III metindeki temel beceri örnekleridir. II yanlıştır: Ortak Metin temel ve bütünleşik becerilerin “aşamalı bir durum olmaksızın” üst düzey düşünmenin alt yapısını oluşturduğunu söyler; II bu ilişkiyi basamağa çevirir. A III'ü eksik bırakır; B ve D yanlış olan II'yi içerir.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Kavramsal becerilerin üç düzeyi

?Soru 3

Bir öğrenci, internette okuduğu bir sağlık bilgisinden emin olamamış; bilgiyi küçük iddialara ayırmış, her iddiayı ayrı ayrı kaynaklardan kontrol etmiş ve ancak emin olduğu adımdan sonra bir sonrakine geçmiştir. Öğrencinin bu davranışı Ortak Metin'e göre en çok hangi eğilimle ilişkilidir?

✓ B. Emin olunamayan bir bilgiyi en küçük parçalarına bölüp her aşamayı kontrol ederek bir üst basamağa çıkmak şüphe duyma eğiliminin tanımıdır. A merak yeni bilgiye duyulan keşfetme arzusudur, denetleme adımı içermez; C açık fikirlilik farklı fikirlere ön yargısız açık olmaktır; D kendine güvenme kişinin kendi kapasitesine inancıdır.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Eğilimler: benlik, sosyal, entelektüel

?Soru 4

Bir öğretmen, “sınıflandırma” kavramsal becerisinden öğrenme çıktısı yazarken sınıflandırmanın Ortak Metin'deki süreç bileşenlerine “sınıflandırma sonucunu grafikle sunmak” adımını eklemiştir. Bu uygulama ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Ortak Metin'e göre kavramsal beceriden çıktı üretilirken modeldeki süreç bileşenleri kullanılır; yeni bileşen eklenmez, bileşen çıkarılmaz. B uyarlama payı beceri çerçevesiyle tutarlılık şartına bağlıdır, kavramsal beceride ekleme yasaktır; C sınıflandırma temel değil bütünleşik beceridir; D metinde kademeye göre böyle bir istisna yoktur.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Öğrenme çıktısı ve içerik çerçevesi

?Soru 5

Bir okul müdürü öğretmenler kurulunda yeni programların genel amaçları hakkında şunları söylemiştir:
I. Programlar, 1739 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki genel amaçlar ve Kanun'daki temel ilkeler esas alınarak hazırlanmıştır.
II. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programları birbirinin tamamlayıcısıdır.
III. Ortak Metin, genel amaçları kendi içinde on iki madde hâlinde ayrıca sıralar.
Müdürün ifadelerinden hangileri Ortak Metin'e uygundur?

✓ A. I doğrudur, dayanak 1739 m.2 ve temel ilkelerdir; II doğrudur, kademelerdeki bütün çalışmalar birbirini tamamlar. III yanlıştır, Ortak Metin'de numaralı bir genel amaç listesi yoktur. B kademelerin tamamlayıcılığını (II) atlar; C ve D var olmayan listeyi (III) doğru sayar.Kaynak: Maarif Modeli · Programların genel amaçları

?Soru 6

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni'ndeki Beceriler Çerçevesi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu çerçevenin kümelerinden biri değildir?

✓ B. Çatı değerler (saygı, sorumluluk, adalet) Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi'ne aittir; Beceriler Çerçevesi'nde değer yoktur. A eğilimler beceri çerçevesinin üçüncü kümesidir; C okuryazarlık becerileri beşinci kümedir, bütün derslerde ortaktır; D sosyal-duygusal öğrenme becerileri dördüncü kümedir.Kaynak: Maarif Modeli · Modelin çerçevesi: dört taş

?Soru 7

Bir fen bilimleri öğretmeni, öğrencilerinden okul bahçesindeki bitkileri önce hangi özelliğe göre ayıracaklarını belirlemelerini, ardından bitkileri bu özelliğe göre ayırıp gruplamalarını ve her gruba bir ad vermelerini istemiştir. Öğrencilerin bu etkinlikte kullandığı bütünleşik beceri aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Ölçüt belirlemek, ayrıştırmak, tasnif etmek ve etiketlemek (ad vermek) sınıflandırmanın dört süreç bileşenidir. B karşılaştırma benzerlik ve farkları listelemekle biter, gruplama ve adlandırma yoktur; C genelleme ortak özelliklerden önermeye varır; D gözlemleme veri toplayıp kaydeder, gruplara ad vermez.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Yirmi bütünleşik beceri

?Soru 8

Ortak Metin'deki “öğretim programlarının temel yaklaşımı” ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. İlişki tersine çevrilmiştir: esas olan disiplinler arası yaklaşımdır, disiplinler üstü ve ötesi yaklaşımlar gerektiğinde kullanılır. A doğrudur, eğitim hayat boyu temel hak sayılır (ayrıca ödevdir); B doğrudur, bilgiye sahip olmak sorumluluk yükler; C doğrudur, Türkçe her kademede temel politikadır.Kaynak: Maarif Modeli · Temel yaklaşım: denge ve maarif

?Soru 9

Bir müdür yardımcısı, öğretmenlere Maarif Modeli'nin yeniliklerini şöyle özetlemiştir:
I. Dersin hedefleri kazanım yerine öğrenme çıktısı olarak yazılır.
II. Somut öğrenme kanıtlarıyla süreç ve durum temelli ölçme ve değerlendirmeye yer verilir.
III. Okul dışı öğrenme deneyimleri sunan program dışı etkinliklere yer verilir.
Bu ifadelerden hangileri Ortak Metin'e uygundur?

✓ D. Üçü de Ortak Metin'de yer alır: I dersin hedefleri öğrenme çıktısı diye ifade edilir; II süreç ve durum temelli değerlendirme ve somut öğrenme kanıtları öne çıkar; III program dışı etkinlikler okul dışı deneyim sunar. A, B ve C doğru bir öncülü dışarıda bırakır; modelin reddettiği şey yarıştırıcı ve ayrıştırıcı değerlendirmedir.Kaynak: Maarif Modeli · Bütüncül eğitimden program tasarımına

?Soru 10

Ortak Metin'deki öğrenci profiline göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. “Estetik duyarlılık sahibi” bilge öğrencinin bileşenidir; estetik özelliğinde “güzelliğe duyarlı” yer alır. B doğrudur, manevi sağlık sağlıklı öğrencinin altındadır; C doğrudur, iş birliği sorgulayıcının bileşenidir; D doğrudur, öfkesini kontrol etmek hem iradeli hem cesaretli öğrencide geçer.Kaynak: Maarif Modeli · On profil özelliği
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Maarif Modeli soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →