Farklılaştırılmış öğretim: aynı sınıf, farklı yollar, altı ilke
Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMaarif Modeli'nde temel kabuller nedir? Ön değerlendirme süreci nasıl işler, amaçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Öğrenme kanıtları ve yaşantılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Temel kabuller, öğrencinin bir ünite, tema ya da öğrenme alanı için önceden bildiği kabul edilen ön öğrenmelerdir (kavram, ilke, genelleme, teorem gibi). Ön değerlendirme süreci bu kabullere gerçekten sahip olunup olunmadığını ve öğrencinin ilgi ile ihtiyaçlarını yoklar. Üç amacı vardır: mevcut bilgi ve beceri düzeyini belirlemek, öğrenme çıktılarından beklentileri anlamak ve programın içeriğini özelleştirmek.
Temel kabuller ve ön değerlendirme
✎Konu anlatımı
Maarif Modeli'nde farklılaştırılmış öğretim nedir, ilkeleri nelerdir?
Kısa cevap: Farklılaştırılmış öğretim, her öğrencinin öğrenme ihtiyacına cevap veren, bireyselleştirilmiş ve esnek bir çatı kavramdır. Öğretmen içerik, süreç ve ürün boyutlarını öğrencinin hazırbulunuşluğuna, ilgisine ve öğrenme profiline göre uyarlar. Altı ilkesi esneklik, bireysel farklılıklara saygı, değişime açıklık, bireysel ve grup beklentileri dengesi, her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi ile sürekli, geliştirici ve çeşitli değerlendirmedir.Aynı 5-B sınıfında bir öğrenci kesirleri çoktan bitirmiş, bir başkası hâlâ pay ile paydayı karıştırıyorsa, müdürün öğretmene söyleyeceği iki kelime vardır: zenginleştirme ve destekleme.
Öğrenme kanıtları ve yaşantılar sayfasında ön değerlendirme sonuçlarının içeriği farklılaştırmak için kullanıldığını gördük. Farklılaştırılmış öğretim bu sonuçların sınıfta karşılık bulduğu yerdir. Ortak Metin onu bir “çatı kavram” olarak tanımlar: tek bir teknik değil, her öğrencinin eğitimden en üst düzeyde yararlanması için öğretime bireyselleştirme ve esneklik getiren kapsayıcı bir yaklaşım. Model bu çerçevede bireysel farklılıkları, esnek gruplandırmayı ve sürekli değerlendirip uyarlamayı öne çıkarır.
Neyi, neye göre farklılaştırırız?
| Boyut | Cevapladığı soru | Sınıftan örnek |
|---|---|---|
| İçerik | Öğrenci ne öğreniyor? | Aynı konu için farklı düzeyde okuma metinleri |
| Süreç | Nasıl öğreniyor? | Bir grup deney yapar, bir grup adım adım çözümlü örnekle ilerler |
| Ürün | Öğrendiğini nasıl yansıtıyor? | Sunum, poster ya da sözlü anlatım arasından seçim |
Uyarlamanın ölçütü üçtür: öğrencinin hazırbulunuşluk seviyesi, ilgi alanları ve öğrenme profili. Dikkat: Ortak Metin farklılaştırmanın boyutlarını üç sayar (içerik, süreç, ürün). Öğrenme ortamı bir boyut olarak sayılmaz; zenginleştirme ve destekleme tablolarında bu üç boyutun yanında ayrıca uyarlanan dördüncü bir alan olarak yer alır.
Altı ilke
- Esneklik
- Bireysel farklılıklara saygı
- Değişime açıklık
- Bireysel ve grup beklentileri dengesi
- Her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi
- Sürekli, geliştirici (biçimlendirici) ve çeşitli değerlendirme yöntemleri
Ortak Metin esnekliği farklılaştırmanın en önemli özelliği sayar: yer, zaman, materyal, gruplama ve öğretim yönünden esnek davranılır, sınıfta hep aynı yol haritası izlenmez. Etkili farklılaştırmada esnek gruplama kullanılır; gruplar öğrencinin becerisine, hazırbulunuşluğuna, ilgisine ve görevin yapısına göre her seferinde yeniden kurulabilir. Önemli bir ayrıntı: farklılaştırma kişiye odaklansa da amaç her öğrenciye ayrı bir plan yapmak değildir. Uygulama bireysel, ikili ya da daha kalabalık gruplarla veya tüm sınıfla yapılabilir. Öğrenci kendi yolunda ilerlerken bir grubun parçası olduğunu da bilir; dördüncü ilkedeki denge budur.
Nasıl sorulurBu sayfa EKYS'nin %30'luk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli payının içindedir; GYS şube müdürü duyurusunda Maarif Modeli sorusu yoktur. “Farklılaştırılmış öğretim ilkelerinden biri değildir” ya da bir öğretmen uygulamasının hangi boyutu (içerik, süreç, ürün) farklılaştırdığı sorulur.
TuzakFarklılaştırmayı “her öğrenciye bireysel plan” sanmaktır; Ortak Metin bunun hedef olmadığını açıkça söyler. İkinci tuzak, sabit yetenek gruplarını farklılaştırma sanmaktır; model esnek gruplama ister. Bu seride sorular dört şıklıdır; EKYS'de beş şık bulunur.
⇄Bilgi eşleştirme uygulama → boyut ya da alan
?Soru çöz
Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi farklılaştırılmış öğretim ilkelerinden biri değildir?