Farklılaştırma ve okul temelli planlama: Maarif Modeli'nde okulun payı

Okul yöneticisinin Maarif Modeli'ndeki işini; farklılaştırmayı, okul temelli planlamayı, sosyal sorumluluk ve hayat boyu öğrenmeyi, rehberliği ve program yapısını öğren.

7 durakEKYS · AGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MODEL · FARKLILAŞTIRMA

Farklılaştırılmış öğretim: aynı sınıf, farklı yollar, altı ilke

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde temel kabuller nedir? Ön değerlendirme süreci nasıl işler, amaçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Öğrenme kanıtları ve yaşantılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Temel kabuller, öğrencinin bir ünite, tema ya da öğrenme alanı için önceden bildiği kabul edilen ön öğrenmelerdir (kavram, ilke, genelleme, teorem gibi). Ön değerlendirme süreci bu kabullere gerçekten sahip olunup olunmadığını ve öğrencinin ilgi ile ihtiyaçlarını yoklar. Üç amacı vardır: mevcut bilgi ve beceri düzeyini belirlemek, öğrenme çıktılarından beklentileri anlamak ve programın içeriğini özelleştirmek.

Temel kabuller ve ön değerlendirme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde farklılaştırılmış öğretim nedir, ilkeleri nelerdir?

Kısa cevap: Farklılaştırılmış öğretim, her öğrencinin öğrenme ihtiyacına cevap veren, bireyselleştirilmiş ve esnek bir çatı kavramdır. Öğretmen içerik, süreç ve ürün boyutlarını öğrencinin hazırbulunuşluğuna, ilgisine ve öğrenme profiline göre uyarlar. Altı ilkesi esneklik, bireysel farklılıklara saygı, değişime açıklık, bireysel ve grup beklentileri dengesi, her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi ile sürekli, geliştirici ve çeşitli değerlendirmedir.

Aynı 5-B sınıfında bir öğrenci kesirleri çoktan bitirmiş, bir başkası hâlâ pay ile paydayı karıştırıyorsa, müdürün öğretmene söyleyeceği iki kelime vardır: zenginleştirme ve destekleme.

Öğrenme kanıtları ve yaşantılar sayfasında ön değerlendirme sonuçlarının içeriği farklılaştırmak için kullanıldığını gördük. Farklılaştırılmış öğretim bu sonuçların sınıfta karşılık bulduğu yerdir. Ortak Metin onu bir “çatı kavram” olarak tanımlar: tek bir teknik değil, her öğrencinin eğitimden en üst düzeyde yararlanması için öğretime bireyselleştirme ve esneklik getiren kapsayıcı bir yaklaşım. Model bu çerçevede bireysel farklılıkları, esnek gruplandırmayı ve sürekli değerlendirip uyarlamayı öne çıkarır.

Neyi, neye göre farklılaştırırız?

Farklılaştırmanın üç boyutu
BoyutCevapladığı soruSınıftan örnek
İçerikÖğrenci ne öğreniyor?Aynı konu için farklı düzeyde okuma metinleri
SüreçNasıl öğreniyor?Bir grup deney yapar, bir grup adım adım çözümlü örnekle ilerler
ÜrünÖğrendiğini nasıl yansıtıyor?Sunum, poster ya da sözlü anlatım arasından seçim

Uyarlamanın ölçütü üçtür: öğrencinin hazırbulunuşluk seviyesi, ilgi alanları ve öğrenme profili. Dikkat: Ortak Metin farklılaştırmanın boyutlarını üç sayar (içerik, süreç, ürün). Öğrenme ortamı bir boyut olarak sayılmaz; zenginleştirme ve destekleme tablolarında bu üç boyutun yanında ayrıca uyarlanan dördüncü bir alan olarak yer alır.

Farklılaştırma öğrenciyi tanımakla başlar, üç boyutta (ve gerektiğinde öğrenme ortamında) uyarlamayla sürer, zenginleştirme ya da desteklemeyle sınıfa iner.Görsel: Sınav Defteri

Altı ilke

  1. Esneklik
  2. Bireysel farklılıklara saygı
  3. Değişime açıklık
  4. Bireysel ve grup beklentileri dengesi
  5. Her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi
  6. Sürekli, geliştirici (biçimlendirici) ve çeşitli değerlendirme yöntemleri

Ortak Metin esnekliği farklılaştırmanın en önemli özelliği sayar: yer, zaman, materyal, gruplama ve öğretim yönünden esnek davranılır, sınıfta hep aynı yol haritası izlenmez. Etkili farklılaştırmada esnek gruplama kullanılır; gruplar öğrencinin becerisine, hazırbulunuşluğuna, ilgisine ve görevin yapısına göre her seferinde yeniden kurulabilir. Önemli bir ayrıntı: farklılaştırma kişiye odaklansa da amaç her öğrenciye ayrı bir plan yapmak değildir. Uygulama bireysel, ikili ya da daha kalabalık gruplarla veya tüm sınıfla yapılabilir. Öğrenci kendi yolunda ilerlerken bir grubun parçası olduğunu da bilir; dördüncü ilkedeki denge budur.

Akılda kalsın: Üç boyut: ne öğrenir (içerik), nasıl öğrenir (süreç), nasıl gösterir (ürün). Üç ölçüt: hazırbulunuşluk, ilgi, öğrenme profili. En önemli özellik: esneklik. Amaç her öğrenciye ayrı plan değil; gruplar esnek, değerlendirme sürekli ve tanıya dayalı.
Sınavda

Nasıl sorulurBu sayfa EKYS'nin %30'luk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli payının içindedir; GYS şube müdürü duyurusunda Maarif Modeli sorusu yoktur. “Farklılaştırılmış öğretim ilkelerinden biri değildir” ya da bir öğretmen uygulamasının hangi boyutu (içerik, süreç, ürün) farklılaştırdığı sorulur.

TuzakFarklılaştırmayı “her öğrenciye bireysel plan” sanmaktır; Ortak Metin bunun hedef olmadığını açıkça söyler. İkinci tuzak, sabit yetenek gruplarını farklılaştırma sanmaktır; model esnek gruplama ister. Bu seride sorular dört şıklıdır; EKYS'de beş şık bulunur.

⇄Bilgi eşleştirme uygulama → boyut ya da alan

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi farklılaştırılmış öğretim ilkelerinden biri değildir?

✓ C. İlke tam tersidir: “her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi.” A, B ve D Ortak Metin'deki altı ilkenin üçüdür; öteki üçü esneklik, kendi hızında ilerleme ve sürekli, geliştirici, çeşitli değerlendirmedir.
MODEL · ZENGİNLEŞTİRME

Zenginleştirme: ileri öğrenciye daha çok değil, daha derin

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde farklılaştırılmış öğretim nedir, ilkeleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Farklılaştırılmış öğretim, her öğrencinin öğrenme ihtiyacına cevap veren, bireyselleştirilmiş ve esnek bir çatı kavramdır. Öğretmen içerik, süreç ve ürün boyutlarını öğrencinin hazırbulunuşluğuna, ilgisine ve öğrenme profiline göre uyarlar. Altı ilkesi esneklik, bireysel farklılıklara saygı, değişime açıklık, bireysel ve grup beklentileri dengesi, her öğrencinin kendi hızında ilerlemesi ile sürekli, geliştirici ve çeşitli değerlendirmedir.

Farklılaştırılmış öğretim ve altı ilke

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde zenginleştirme nedir, hangi öğrenciler için ve hangi boyutlarda yapılır?

Kısa cevap: Zenginleştirme, akranlarına göre daha ileri düzeydeki öğrenciler için tasarlanmış bir stratejidir: programın ötesine geçen, genişletilmiş ve derinlemesine öğrenme fırsatları sunar. Bilgi, beceri, eğilim ve değerlere hâkim olan öğrencinin içerik, süreç ve ürün boyutunda zenginleştirilmesi hedeflenir; içerik daha soyut ve karmaşık hâle gelir, süreç farklı düşünme biçimlerini destekler, sonunda öğrenci bir ürün ortaya koyar.

Ödevini herkesten önce bitiren öğrenciye on soru daha vermek kolaydır; Ortak Metin ise ondan başka bir şey ister.

Zenginleştirme, öğrenme çıktısına akranlarından önce ulaşmış öğrenci içindir. Amaç onun bilgi ve becerisini mümkün olan en üst düzeye taşımak, ileri kavramları ve karmaşık düşünce yapılarını keşfetmesini teşvik etmektir. Bu yüzden zenginleştirme “aynı türden daha fazla iş” değildir; iş derinleşir, karmaşıklaşır ve bir ürüne bağlanır. Zenginleştirme ortamları dikkati çekecek, öğrenileni kalıcı kılacak ve birden fazla duyuya hitap edecek biçimde tasarlanır; görsel materyal ve çeşitli etkinliklerle desteklenir, bireysel ya da grup çalışmasına uygun yöntemlerle donatılır ve günlük hayatla ilişkilendirilir.

Dört alan, yirmi beş alt bölüm

Ortak Metin zenginleştirme içeriği geliştirirken yararlanılacak bir tablo verir: üç boyut (içerik 7, süreç 9, ürün 6) ve ayrı bir alan olarak öğrenme ortamı (3), toplam dört alan altında 25 alt bölüm. Hepsini ezberlemek yerine, adı başka boyutla karıştırılan ve sınavda ayırt ettiren sekizini bilmek yeter:

Zenginleştirmede ayırt ettiren alt bölümler
BoyutAlt bölüm → özü
İçerikSoyutluk → az veri, çok kavram ve genelleme · Seçkin Kişiler → önemli kişilikler ve dehalar üzerine çalışma
SüreçÖğretim Hızı → kısa anlatım, tekrar yok · Açık Uçluluk → birden çok çözümü olan problem · Seçimde Özgürlük → yolu öğrenci seçer
ÜrünGerçek Alıcı Kitle → proje gerçek bir kitleye sunulur · Dönüşümler → var olan ürün yeni bağlamda kullanılır
Öğrenme OrtamıÖğrenen Merkezli Ortamlar → öğrenci fikrini keşfeder, öğretmen yönlendirir
Tam liste: zenginleştirme tablosunun 25 alt bölümü
Zenginleştirme tablosu: boyutlar ve alt bölümler
BoyutAlt bölümler (özünde ne istenir?)
İçerik (7)Soyutluk (az veri, çok kavram ve genelleme) · Karmaşıklık (teori ve genellemeler kavramlar arası ve disiplinler arası ilişkileri kapsar) · Çeşitlilik (programın dışındaki konu, ders ve disiplinler) · Organizasyon (içerik temel kavramlar etrafında düzenlenir) · Seçkin Kişiler (önemli kişilikler ve dehalar üzerine çalışma) · Yöntemler (araştırma yöntemleri öğretilir, uygulanır) · Ekonomiklik (zaman ve kaynak verimli kullanılır)
Süreç (9)Üst Düzey Düşünme (problem çözme, karar verme, eleştirel düşünme) · Açık Uçluluk (birden çok çözümü olan problemler) · Keşifçi Öğrenme (gözlem, deney, veri toplama) · Akıl Yürütme · Seçimde Özgürlük (öğrenme yolunu öğrenci seçer) · Süreç Çeşitlendirmesi (farklı yöntemler) · Araştırma Yöntemleri (uygulamalı) · Öğretim Hızı (anlatım kısa, tekrar yok) · Grup Etkileşimi (akran öğretimi, grup çalışması)
Ürün (6)Gerçek Hayat Problemleri · Gerçek Alıcı Kitle (proje gerçek bir hedef kitleye sunulur) · Ürün Değerlendirmesi (profesyonel ürün ölçütleriyle) · Sentez Ürün (yaratıcı, özgün) · Üründe Çeşitlilik · Dönüşümler (var olan ürün yeni bağlamda kullanılır, değiştirilir)
Öğrenme Ortamı (3)Ortamın Tanımı ve Önemi (etkileşim ve öğrenme fırsatı sunan alan) · Tercihler (öğrencilerin ortam tercihi çeşitlidir) · Öğrenen Merkezli Ortamlar (öğrenci fikrini keşfeder, öğretmen yönlendirir)

Metnin anlatımında zenginleştirme içerik, süreç ve ürün boyutunda tarif edilir; tabloda ise öğrenme ortamı da ayrı bir satır olarak yer alır. Süreç satırındaki “Öğretim Hızı” ileri öğrenci için özellikle önemlidir: bildiği şeyin yeniden anlatılması onu sıkar, anlatım kısa tutulur ve tekrardan kaçınılır.

Akılda kalsın: Zenginleştirme = ileri öğrenci + programın ötesi + derinlik + ürün. Tablonun dört satırı: içerik 7, süreç 9, ürün 6, ortam 3. Ayırt edici adlar: Seçkin Kişiler (içerik), Öğretim Hızı (süreç), Gerçek Alıcı Kitle ve Dönüşümler (ürün).
Sınavda

Nasıl sorulurBir uygulama verilir ve zenginleştirmenin hangi boyutuna ya da alt bölümüne girdiği sorulur; ya da zenginleştirmenin kime yönelik olduğu.

Tuzakİleri öğrenciye “daha çok aynı soru” vermeyi zenginleştirme sanmaktır; amaç derinleşme ve üründür. İkinci tuzak, alt bölümleri boyutlar arasında karıştırmaktır: “Seçkin Kişiler” içeriktedir, “Gerçek Alıcı Kitle” üründe, “Öğretim Hızı” süreçte.

⇄Bilgi eşleştirme alt bölüm → uygulama

?Soru çöz

Akranlarından ileri düzeydeki bir grup öğrenci, mahallelerinin tarihini araştırdıkları projelerini belediye meclis üyelerine ve mahalle sakinlerine sunuyor. Bu uygulama, Ortak Metin'deki zenginleştirme tablosunda en çok hangi alt bölüme örnektir?

✓ A. Projenin sınıf dışındaki gerçek bir hedef kitleye sunulması ürün boyutundaki “Gerçek Alıcı Kitle”dir. B önemli kişilikler üzerine çalışmadır (içerik). C anlatımı kısa tutup tekrardan kaçınmaktır (süreç). D zaman ve kaynağın verimli kullanılmasıdır (içerik).
MODEL · DESTEKLEME

Destekleme: daha fazla zaman isteyen öğrenciye yol açmak

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde zenginleştirme nedir, hangi öğrenciler için ve hangi boyutlarda yapılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Zenginleştirme, akranlarına göre daha ileri düzeydeki öğrenciler için tasarlanmış bir stratejidir: programın ötesine geçen, genişletilmiş ve derinlemesine öğrenme fırsatları sunar. Bilgi, beceri, eğilim ve değerlere hâkim olan öğrencinin içerik, süreç ve ürün boyutunda zenginleştirilmesi hedeflenir; içerik daha soyut ve karmaşık hâle gelir, süreç farklı düşünme biçimlerini destekler, sonunda öğrenci bir ürün ortaya koyar.

Zenginleştirme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde destekleme nedir, hangi öğrenciler için ve nasıl yapılır?

Kısa cevap: Destekleme, öğrenme sürecinde daha fazla zaman ve tekrara ihtiyaç duyan öğrenciler için içerik, süreç, ürün ve öğrenme ortamında yapılan uyarlamalardır. Bu ihtiyaç öğrencinin öğrenme becerisinin düşük olduğu anlamına gelmez. Amaç öğrencinin kendi hızında ilerleyerek performans bakımından akranlarına yetişmesidir; kendini tanıma, kendini düzenleme ve kendine uyarlama becerileri ile süreç temelli değerlendirme bu yaklaşımın önemli unsurlarıdır.

Rehber öğretmen müdüre “Bu çocuk yavaş, ama soruyu bir kez anlayınca en derin cevabı o veriyor” dediğinde, Ortak Metin'in destekleme tanımını özetlemiş olur.

Destekleme, farklılaştırmanın öteki yüzüdür. Ortak Metin'in en çok altını çizdiği cümle şudur: daha fazla zaman ve tekrara ihtiyaç duymak, öğrenme becerisinin düşük olduğu anlamına gelmez. Bu öğrenciler derinlemesine düşünmede ve problem çözmede yetenekli olabilir; ihtiyaç duydukları şey, kendi hızlarında ilerleyebilmeleri için gereken zaman ve destektir. Öğretmenin rolü onların güçlü yönlerini ortaya çıkarmak ve öz güvenlerini inşa etmelerine yardım etmektir.

Metin bir uyarı daha yapar: ortalamanın gerisindeki öğrenci için hedefler yalnız birkaç becerinin kazanılmasına daraltılmamalı, öğrenme sürecinin tamamına yayılmalıdır. Programlar arası bileşenler sayfasında gördüğümüz sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden üçü burada öne çıkar: kendini tanıma (öz farkındalık), kendini düzenleme (öz düzenleme) ve kendine uyarlama (öz yansıtma). İçerik ve ortam bu becerileri geliştirecek biçimde düzenlenir, değerlendirme de süreç temelli yapılır.

Dört alanda iki yön

Aynı dört alan (üç boyut + ortam) iki yöne uyarlanır: ileri öğrenci için derinleşir, zaman isteyen öğrenci için adımlara bölünür.Görsel: Sınav Defteri
Destekleme tablosundan örnek uyarlamalar
BoyutÖrnek uyarlamalar
İçerikSesli kitap ve alt yazılı video; içeriği küçük parçalara bölmek; simge ve görsel ipucu
SüreçOyunlaştırma; akran geri bildirimi; basamaklandırılmış talimat ve kontrol listesi
ÜrünProje, sunum ya da sözlü sınav seçeneği; ilerlemeyi gösteren portfolyo
Öğrenme ortamıEkran okuyucu gibi erişilebilir araçlar; sessiz çalışma alanı

Ortak Metin'deki destekleme tablosu iki sütunludur: Öğrenme İçin Evrensel Tasarım İlkeleri ve Bireyselleştirme Ögeleri. Birincisi herkesin erişebileceği esnek bir tasarım kurmayı, ikincisi öğrencinin kendine özgü ihtiyacına göre ayar yapmayı anlatır. Tablodaki öneriler örnektir; öğretmen sınıfına göre seçer. Amaç iki yaklaşımda farklıdır: zenginleştirme bilgi ve beceriyi en üst düzeye taşır, destekleme öğrencinin kendi hızında ilerleyip akranlarına yetişmesini sağlar.

Akılda kalsın: Destekleme = zaman ve tekrar ihtiyacı ≠ düşük yetenek. Dört alan: içerik, süreç, ürün (üç boyut) + ortam. Üç öz beceri: öz farkındalık, öz düzenleme, öz yansıtma. Tablonun iki sütunu: Evrensel Tasarım İlkeleri ve Bireyselleştirme Ögeleri. Hedef: akranlarına yetişmek.
Sınavda

Nasıl sorulur“Destekleme ile ilgili hangisi yanlıştır?” kalıbı ya da bir öğretmen uygulamasının zenginleştirme mi destekleme mi olduğu sorulur.

TuzakDestekleme ihtiyacını düşük zekâ ya da düşük öğrenme becerisi diye okumaktır; Ortak Metin bunu açıkça reddeder. İkinci tuzak, destekleme alan öğrencinin hedeflerini birkaç temel beceriye indirmektir; hedef öğrenme sürecinin tamamına yayılır.

✎Boşluk doldurma destekleme

Destekleme sürecinde kendini tanıma (öz ), kendini düzenleme (öz düzenleme) ve kendine uyarlama (öz ) becerileri geliştirilir. Ortak Metin'deki destekleme tablosu “Bireyselleştirme Ögeleri” ile “Öğrenme İçin Evrensel İlkeleri” sütunlarından oluşur.

farkındalık · yansıtma · Tasarım · denetim · Erişim

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre destekleme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Ortak Metin bu ihtiyacın öğrenme becerisinin düşük olduğu anlamına gelmediğini, bu öğrencilerin derin düşünme ve problem çözmede yetenekli olabileceğini söyler. A dört uyarlama boyutunu, B desteklemenin amacını, C yaklaşımın unsurlarından birini doğru verir.
MODEL · OKUL TEMELLİ PLANLAMA

Okul temelli planlama: programda okula ayrılan pay

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli öğretim programlarının genel amaçları nelerdir, hangi kanuna dayanır?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ortak Metin ayrı, numaralı bir genel amaç listesi yazmaz; programların 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 2. maddesindeki genel amaçlar ile Türk millî eğitiminin temel ilkeleri esas alınarak hazırlandığını söyler. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programları birbirini tamamlar; hepsi Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'ndeki yetkinlikleri kazandırıp öğrenciyi mesleğe, yükseköğretime ve hayata hazırlamayı hedefler.

Programların genel amaçları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul temelli planlama nedir, kim karar verir, süresi nerede belirtilir?

Kısa cevap: Okul temelli planlama, zümre öğretmenler kurulunun ders kapsamında yapılmasını kararlaştırdığı araştırma ve gözlem, sosyal etkinlik, proje, yerel çalışma, okuma etkinliği gibi çalışmalara ayrılan süredir. Amaç öğretmene programı uyarlama esnekliği ve özerklik vermektir. Süre her programın ünite/tema süre tablolarında gösterilir, yıllık planlara işlenir; çalışmalarda 1739'un genel amaçları ve temel ilkeleri ile programın amaçları ve öğrenme çıktıları gözetilir.

Eylül'deki zümre toplantısında “okul temelli planlama” satırı boş bırakılırsa, programın okula ayırdığı süre de boşa gider.

Maarif Modeli programı her okulda birebir aynı akışa bağlamaz; her dersin süre tablosunda okula ait bir pay ayırır. Bu payın adı okul temelli planlamadır. Tanım üç öğe taşır: kim karar verir (zümre öğretmenler kurulu), ne yapılır (ders kapsamında araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar, okuma etkinlikleri gibi işler) ve bunlar için ne kadar süre ayrılır. Ortak Metin bu düzenlemeyle öğretmenlere programı uyarlama imkânı, yani esneklik ve özerklik tanır; okul temelli planlamayı programların tamamlayıcısı ve destekleyicisi sayar.

Neye dayanır, nereye yazılır?

Okul temelli planlamanın çerçevesi
SoruOrtak Metin'deki cevap
Kim karar verir?Zümre öğretmenler kurulu
Hangi çalışmalar?Ders kapsamında araştırma ve gözlem, sosyal etkinlikler, proje çalışmaları, yerel çalışmalar, okuma etkinlikleri gibi
Neyi gözetir?1739 sayılı Kanun'daki Genel Amaçlar ve Türk Millî Eğitiminin Temel İlkeleri; programların genel amaçları; öğrenme çıktıları
Süre nerede yazar?Her programın ünite/tema/öğrenme alanları için ayrılan süre tablolarında
Nasıl planlanır?Eğitim öğretim yılı içinde planlanır ve yıllık planlarda gösterilir
Nasıl yürütülür?Sistematik: ihtiyaç belirlenir → uygun faaliyet yürütülür → etkisi değerlendirilir
Okul temelli planlama bir “boş saat” değil, ihtiyaçtan başlayıp etkisi ölçülen sistematik bir çalışmadır.Görsel: Sınav Defteri

Okul yöneticisinin gözüyle

Karar zümrenindir; okul yöneticisinin işi bu kararın gerçek bir ihtiyaca dayanmasını, yıllık plana yansımasını ve dönem sonunda etkisinin konuşulmasını sağlamaktır. Ortak Metin bu çalışmalarda öğrenci katılımının desteklenmesini, yaparak ve yaşayarak öğrenmeye imkân verilmesini ve öğrencinin bütüncül gelişimine hizmet edilmesini ister. Örneğin bir ortaokulda Türkçe zümresi okuma alışkanlığının zayıf olduğunu tespit edip payı okuma etkinliklerine, sosyal bilgiler zümresi aynı payı ilçenin tarihî yapılarını inceleyen yerel bir çalışmaya ayırabilir.

Akılda kalsın: Okul temelli planlama = zümre kararı + ders kapsamında çalışma + ayrılmış süre. Süre programın süre tablosunda, plan yıllık planda. Dayanak: 1739 genel amaçlar ve temel ilkeler, programın genel amaçları, öğrenme çıktıları. Akış: ihtiyaç → faaliyet → etki.
Sınavda

Nasıl sorulurOkul temelli planlamanın tanımı, kararı veren kurul ya da sürenin nerede gösterildiği sorulur.

TuzakKararı okul müdürüne ya da öğretmenler kuruluna vermektir; Ortak Metin “zümre öğretmenler kurulu” der. İkinci tuzak, okul temelli planlamayı programdan bağımsız serbest zaman sanmaktır; çalışmalar ders kapsamındadır ve öğrenme çıktıları ile 1739'un genel amaçları gözetilir.

↕Sıralama bir okul temelli planlama

  1. Öğrenciler ayrılan süre içinde ilçedeki tarihî çeşmeleri inceleyip fotoğraflı bir rehber hazırlar
  2. Sosyal bilgiler zümresi, öğrencilerin yaşadıkları ilçenin tarihini tanımadığını tespit eder
  3. Dönem sonunda çalışmanın öğrencilerin yerel tarih bilgisine etkisi değerlendirilir
  4. Zümre öğretmenler kurulu bir yerel çalışma yapılmasını kararlaştırır ve yıllık plana işler

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre okul temelli planlama ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Yapılacak çalışmaları zümre öğretmenler kurulu kararlaştırır.
II. Çalışmalara ayrılan süre programların süre tablolarında gösterilir ve yıllık planlara işlenir.
III. Çalışmalar ders kapsamı dışında kalan serbest etkinliklerdir; öğrenme çıktılarının gözetilmesi gerekmez.

✓ B. I ve II tanımın kendisidir: karar zümre öğretmenler kurulunundur, süre programın süre tablosunda yazar ve yıllık plana işlenir. III yanlıştır; çalışmalar ders kapsamındadır, öğrenme çıktıları ve 1739'un genel amaçları gözetilir. A doğru olan II'yi atlar; C ve D yanlış olan III'ü içerir.
MODEL · PROGRAM DIŞI ETKİNLİKLER

Program dışı etkinlikler: sosyal sorumluluk ve hayat boyu öğrenme

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBütüncül eğitim yaklaşımı nedir? Maarif Modeli program tasarımı hangi bileşenlerden oluşur, önceki programlardan farkı nedir?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bütüncül eğitim yaklaşımı insanın zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimini birlikte ele alır ve modelin kuramsal temelidir. Maarif Modeli bu yaklaşımı bir modele, model de program tasarımına dönüştürür: temel yaklaşım ve öğrenci profilinden beceri-içerik çerçevesine, oradan öğrenme çıktısı, öğrenme kanıtı, öğrenme-öğretme yaşantıları, farklılaştırma ve öğretmen yansıtmalarına uzanan ilişkisel ve döngüsel bir yapı. Kazanımın yerini öğrenme çıktısı almıştır.

Bütüncül eğitimden program tasarımına

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde program dışı etkinlikler nelerdir? Sosyal sorumluluk programı ve hayat boyu öğrenme ne anlama gelir?

Kısa cevap: Program dışı etkinlikler bütüncül eğitimin destekleyicisidir; zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimi desteklemeyi, becerileri gerçek hayatta uygulatmayı, akademik çalışmayı zenginleştirmeyi, zamanı etkili kullanmayı ve estetik duyarlılığı artırmayı amaçlar. Katkıları beş alanda görülür: bireysel, zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişim. Programlarda iki boyutta ele alınır: sosyal sorumluluk ve hayat boyu öğrenme.

Okulun afet bilinci kulübünün mahalle için hazırladığı toplanma alanı haritası, Ortak Metin'e göre bir ders kadar eğitimdir.

Maarif Modeli eğitimi sınıf ve okul duvarlarıyla sınırlamaz. Program dışı etkinlikler öğrencinin kendini tanımasına, yaşam becerilerini keşfedip geliştirmesine yardım eder ve onu gelecekteki zorluk ve fırsatlara hazırlar. Ortak Metin bu yüzden eğitimin bütün paydaşlarının bu etkinliklere katılımı teşvik edip desteklemesini önemli sayar. Model beceri, eğilim ve değerleri sorumlu karar verme süreciyle uyumlu bir bütün olarak görür; program dışı etkinlikler bu bütünün sahaya indiği yerdir.

Beş gelişim alanı

Program dışı etkinliklerin bütüncül gelişime katkısı
AlanNe kazandırır?Neden sınıfta yetmez?
Bireysel Gelişimin Desteklenmesiİlgi ve yeteneği keşfetme, öz güven, güçlü şahsiyetİlgi ancak denenerek keşfedilir; etkinlik öğrenciye sınırlarını zorlayacak alan açar
Zihinsel Gelişimin DesteklenmesiKarar verme, eleştirel düşünme, problem çözmeBeceri gerçek bir durumda kullanılınca gelişir; etkinlik akademik başarıyı sahaya taşır
Sosyal-Duygusal Gelişimin DesteklenmesiStres ve kaygıyla başa çıkma, takım çalışması, çatışma çözme, saygılı iletişimBirlikte yaşamak ancak bir takımın parçası olarak öğrenilir
Fiziksel Gelişimin DesteklenmesiSağlıklı hayat tarzı, kendine inanç ve saygıHedef beceriyi hayat boyu sürdürmektir; alışkanlık düzenli etkinlikle kazanılır
Ahlaki Gelişimin DesteklenmesiMerhamet, dayanışma, adil rekabet, yardımlaşmaDeğer anlatılarak değil, yaşanarak içselleştirilir ve eyleme döner

İki boyut

Sosyal sorumluluk programı, öğrencinin toplumsal sorunlara çözüm üretmesine katkı veren proje ve faaliyetleri kapsar. Bu çalışmalar eğitim, kültür, spor, sağlık, sosyal hizmetler, çevre koruma, afet ve acil durum yönetimi gibi alanlarda yapılabilir ve öğrencinin toplumsal sorumluluk bilincini geliştirir. Neden program dışında? Çünkü toplumun gerçek bir sorunu sınıfta canlandırılamaz; öğrenci onun içinde çalışınca hayatı anlamlandırır ve toplumsal değerlere uyum sağlar. Ortak Metin sosyal girişimcilikle tanışan öğrencinin toplumsal sorunlara çözüm aramak için daha istekli olduğunu, bu programların benzer düşünen kişi ve kurumlarla dayanışma ve ağ kurmayı gerektirdiğini de vurgular. Okul yöneticisi açısından bu, belediye, AFAD, sağlık kuruluşları ve sivil toplumla iş birliği demektir.

Hayat boyu öğrenme, öğrenen toplumun ve bilgi toplumunun yansımasıdır. Model öğrenmenin okulla bitmediğini vurgular ve hayat boyu öğrenmeyi kişinin bilgiyi içsel bir motivasyonla araması olarak tanımlar. Bu ilkeyi benimseyen öğrenci öğrenmenin sorumluluğunu üstlenir; sanat ve spor gibi ilgi alanlarına katılım farklı kariyer alanlarını keşfetmesine yardım eder. Ortak Metin hayat boyu öğrenmeyi dört konuda deneyim kazandırması bakımından önemli görür: öğrenmeyi öğrenme, liderlik, kariyer gelişimi, inisiyatif alma.

Akılda kalsın: Program dışı etkinlik = bütüncül eğitimin destekleyicisi. Beş alan: bireysel, zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel, ahlaki. İki boyut: sosyal sorumluluk (toplumsal soruna çözüm, ağ kurma) ve hayat boyu öğrenme (içsel motivasyon; öğrenmeyi öğrenme, liderlik, kariyer, inisiyatif).
Sınavda

Nasıl sorulurBir okul etkinliği verilip hangi boyuta (sosyal sorumluluk mu, hayat boyu öğrenme mi) girdiği sorulur; ya da program dışı etkinliklerin amaçlarından biri olmayan istenir.

TuzakProgram dışı etkinlikleri yalnız boş zaman faaliyeti sanmaktır; Ortak Metin onları bütüncül eğitimin destekleyicisi sayar. İkinci tuzak, iki boyutu “okul temelli planlama” ile karıştırmaktır: okul temelli planlama ders kapsamındadır ve zümre kararıyla yapılır.

⇄Bilgi eşleştirme etkinlik → gelişim alanı

?Soru çöz

Bir lisenin öğrencileri AFAD ve belediye ile iş birliği yaparak mahallelerindeki yaşlılar için deprem çantası hazırlıyor ve toplanma alanlarını gösteren bir bilgilendirme kampanyası düzenliyor. Ortak Metin'e göre bu çalışma program dışı etkinliklerin hangi boyutuna girer?

✓ C. Toplumsal bir soruna (afet hazırlığı) kurumlarla ağ kurarak çözüm üretmek sosyal sorumluluk programıdır; afet ve acil durum yönetimi metinde sayılan alanlardandır. A öğrencinin içsel motivasyonla ömür boyu öğrenmeyi sürdürmesidir. B ders kapsamında zümre kararıyla ayrılan süredir. D zaman ve tekrar isteyen öğrenciye uyarlamadır.
MODEL · REHBERLİK

Kapsamlı Gelişimsel Rehberlik Programı (KGRP): rehberlik de profile bağlandı

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri nelerdir? Benlik, sosyal yaşam ve ortak/birleşik beceriler hangileridir?Bağlantılı konudan (Programlar arası bileşenler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sosyal-duygusal öğrenme becerileri üç bileşenli ve dokuz becerilidir: benlik becerileri (SDB1: kendini tanıma, kendini düzenleme, kendine uyarlama), sosyal yaşam becerileri (SDB2: iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık) ve bu ikisinin kesişiminde duran ortak/birleşik beceriler (SDB3: uyum, esneklik, sorumlu karar verme). Ayrı bir ders değil, bütün programlara nüfuz eden bir beceri setidir.

Sosyal-duygusal öğrenme becerileri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamlı Gelişimsel Rehberlik Programı (KGRP) nedir, neyi amaçlar?

Kısa cevap: Maarif Modeli'nde okul rehberlik ve psikolojik danışma (RPD) hizmetleri gelişimsel rehberlik modeli temelinde yürütülür ve Kapsamlı Gelişimsel Rehberlik Programı (KGRP) adını alır. KGRP'nin dayanağı modelin öğrenci profili özellikleridir. Program öğrencinin sosyal-duygusal, eğitsel ve mesleki becerilerini geliştirmeyi; bağımlılık, şiddet, zorbalık gibi sorunları önlemeyi, var olan sorunları çözmeye yardım etmeyi ve yaşam becerisi kazandırmayı amaçlar.

Okulda zorbalık vakası çıktıktan sonra rehber öğretmenin yaptığı görüşme önemlidir; ama KGRP'nin asıl iddiası, o vakanın hiç çıkmamasını sağlamaktır.

Rehberlik hizmetleri Maarif Modeli'nde hem programlı hem program dışı etkinlikler içinde yer alır ve eğitimin bütün kademelerinde, öğrencinin bütüncül gelişimi için planlı ve programlı biçimde yürütülür. Öğrenci kulüpleri, sosyal sorumluluk projeleri, kültürel ve sportif etkinlikler, toplum hizmeti gibi faaliyetler bu gelişimin araçlarıdır.

Gelişimsel rehberlik modelinin üç amacı

  • Önleme: bağımlılık, şiddet, zorbalık gibi olası sorunlar ortaya çıkmadan önlenir. Neden ilk sırada? Sorun ortaya çıktıktan sonra yapılan müdahale hem öğrenci hem okul için daha ağır sonuç doğurur.
  • Çözmeye yardım: öğrencinin var olan sorunlarını etkin ve sorumlu bir birey olarak çözmesine yardım edilir. Neden “yardım”? Sorunu rehber öğretmen değil öğrenci çözer; amaç onu sorumluluk alan bir bireye dönüştürmektir.
  • Kazandırma: öğrenciye yaşam becerileri kazandırılır. Neden? Önleme de çözme de ancak öğrencinin kendi becerisi varsa kalıcı olur.

Dayanak: öğrenci profili

Maarif Modeli sayfasında “yetkin ve erdemli insan” profilini ve onu oluşturan özellikleri gördük. Ortak Metin bu özellikleri, yani ahlaklı, bilge, cesaretli, estetik, iradeli, merhametli, sağlıklı, sorgulayıcı, üretken, vatansever olmayı, KGRP olarak adlandırılan RPD programlarının da dayanağı sayar. Böylece rehberlik, derslerle aynı insan tasavvuruna bağlanır. KGRP öğrenme ürünü ve çıktısı temelli, somut ve kanıtlanabilir sosyal-duygusal, eğitsel ve mesleki beceriler kazandıran bir programdır; öğrenciye kendini tanıma, keşfetme ve geliştirme fırsatı verir, okulda ilgi ve yeteneğe göre esnek öğrenme ortamlarının kurulmasına katkı sağlar ve ruh ile beden bütünlüğü içinde gelişimi hedefler.

KGRP'yi bir bakışta tanımak
SoruCevap
Hangi model üzerine kurulu?Gelişimsel rehberlik modeli
Dayanağı nedir?Modelde tanımlanan öğrenci profili özellikleri
Hangi becerileri geliştirir?Sosyal-duygusal, eğitsel ve mesleki
Nerede yer alır?Programlı ve program dışı etkinliklerde; bütün kademelerde
NitelikÖğrenme ürünü/çıktısı temelli, somut ve kanıtlanabilir
Akılda kalsın: KGRP = gelişimsel rehberlik modeli + öğrenci profili dayanağı. Üç beceri alanı: sosyal-duygusal, eğitsel, mesleki. Üç amaç: önle, çözmeye yardım et, yaşam becerisi kazandır. Önlenen sorun örnekleri: bağımlılık, şiddet, zorbalık.
Sınavda

Nasıl sorulurKGRP'nin dayanağı, geliştirdiği beceri alanları ya da gelişimsel rehberliğin amacı sorulur.

TuzakBeceri alanlarına “akademik” ya da “kişisel” eklemektir; Ortak Metin üç alan sayar: sosyal-duygusal, eğitsel, mesleki. İkinci tuzak, rehberliği yalnız sorun çıktığında devreye giren bir hizmet sanmaktır; gelişimsel modelin ilk amacı önlemedir.

✎Boşluk doldurma KGRP

KGRP öğrencilerin sosyal-duygusal, ve becerilerini geliştirmeyi amaçlar. Rehberlik hizmetlerinin dayandığı rehberlik modeli bağımlılık, şiddet ve zorbalık gibi sorunları önlemeyi hedefler.

eğitsel · mesleki · gelişimsel · akademik · krize dayalı

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre Kapsamlı Gelişimsel Rehberlik Programı (KGRP) ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Dayanağı modelde tanımlanan öğrenci profili özellikleridir.
II. Yalnız sorun ortaya çıktığında devreye giren bir müdahale hizmetidir.
III. Akademik, kişisel ve sosyal beceri alanlarından oluşur.

✓ A. Ortak Metin ahlaklı, bilge, cesaretli … vatansever diye sayılan profil özelliklerini KGRP'nin dayanağı sayar. II yanlıştır; gelişimsel modelin ilk amacı sorunu önlemektir. III yanlıştır; Ortak Metin'in saydığı alanlar sosyal-duygusal, eğitsel ve mesleki becerilerdir. B, C ve D yanlış öncül içerir.
MODEL · PROGRAM YAPISI

Öğretmen yansıtmaları ve program yapısı: süreç detaylı, esnek, çerçeve

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde öğretmenin rolü nedir? Öğrenme ortamları nasıl sınıflandırılır, ortam seçiminde ne amaçlanır?Bağlantılı konudan (Öğrenme kanıtları ve yaşantılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Öğrenme-öğretme uygulamalarında öğretmen, öğretici rolünün yanında rehber ve kolaylaştırıcıdır; öğrenme sürecini öğrenci merkezli tasarlayan bir “tasarım uzmanı” olarak görülür. Öğrenme ortamları fiziksel ve sanal olmak üzere iki ana başlıkta toplanır ve beş türe ayrılır: geleneksel fiziksel, çevrim içi, sosyal, açık alan/sınıf dışı ile sanal ve artırılmış gerçeklik tabanlı ortamlar. Ortam seçiminde sekiz amaç gözetilir.

Uygulamalar ve öğrenme ortamları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde öğretmen yansıtması nedir? Süreç detaylı ve esnek tasarıma dayalı öğretim programı arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Öğretmen yansıtması, öğretmenin hem kendisinin hem programın güçlü ve iyileştirilmesi gereken yönlerini değerlendirmesidir; amaç öğretmen ve öğretimin gelişimidir. Program yapısında üç tür vardır: tutarlılığın kritik olduğu derslerde tüm süreci tanımlayan süreç detaylı program; öğretmene yaşantı ve ölçmeyi kurgulama alanı bırakan esnek tasarıma dayalı program; mesleki ve teknik eğitimde sektörle geliştirilen çerçeve öğretim programları.

Dönem sonu zümre raporuna “program uygulandı” yazmak kolaydır; Ortak Metin ise o rapordan bir öğretmen yansıtması çıkarmayı bekler.

Öğretmen yansıtmaları

Programların son bölümü öğretmene ayrılmıştır. Öğretmen yansıtmalarının temel amacı öğretmenin ve öğretimin gelişimini desteklemektir: öğretmen hem kendisinin hem programın güçlü ve iyileştirilmesi gereken yönlerini değerlendirir, sonra öğretimi buna göre iyileştirir. Öğrenme sınıfta olsa da yansıtma yalnız sınıftan beslenmez; öğretmen okul yöneticilerinden, meslektaşlarından, velilerden ve akademisyenlerden aldığı geri bildirimleri de kullanabilir.

Veri kaynakları olarak görüşme formları, öz değerlendirme formları, anekdot kayıtları, günlükler, münazara, zümre ve şube öğretmenler kurulu raporları, öğretmenler kurulu raporları, gelişim dosyaları, mikro öğretim değerlendirmeleri ve ders raporları sayılır. Okul yöneticisi için bu liste tanıdıktır: kurul raporları yalnız tutanak değil, yansıtmanın kaynağıdır.

Programın üç yapısı

Model bilgi, beceri, eğilim ve değerlerin örüntülü yapısını korumak şartıyla okul türü, kademe ve dersin özelliğine göre farklı program yapılarına izin verir:

Maarif Modeli'nde öğretim programı yapıları
YapıNe zaman?Ne tanımlanır, ne öğretmene kalır?
Süreç detaylıTutarlılığın ve uygulama birliğinin kritik olduğu derslerdeÖğrenme çıktıları, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri, ölçme ve değerlendirme dahil tüm süreç programda tanımlıdır
Esnek tasarıma dayalıÖğretmenin kendi yaşantılarını tasarlayabileceği derslerdeProgram öğrenme çıktılarını, içerik çerçevesini ve her çıktıyla ilişkilendirilecek programlar arası bileşenleri belirler; öğrenme yaşantılarını ve ölçmeyi öğretmen kurgular. Eğilimleri ve programlar arası bileşenleri gözetmek zorunludur.
Çerçeve öğretim programlarıMesleki ve teknik eğitimdeUlusal meslek standartları başta olmak üzere referans belgelere uygun, sektörle iş birliğiyle; alan/dal temel becerileri modelin beceri örgüsüyle ilişkilendirilir; ayrıntı ders bilgi formlarında

Esnek tasarıma dayalı programda bir bölüm özellikle dikkat çeker: programlar arası bileşenlere yönelik uygulamalar. Bu bileşenlerin kâğıtta kalmaması için her öğrenme çıktısında dersin içeriği ile sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler ve okuryazarlık becerileri birleştirilerek bu bölümde sunulur.

Ek bilgi: süreç detaylı bir programın bölümleri

Ortak Metin'deki şemaya göre süreç detaylı bir programda ünite, tema ya da öğrenme alanı şu sırayla yazılır: ad ve açıklama, ders saati; alan becerileri, kavramsal beceriler, eğilimler; programlar arası bileşenler (sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler, okuryazarlık becerileri); disiplinler arası ve beceriler arası ilişkiler; öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri; içerik çerçevesi (genellemeler/ilkeler, anahtar kavramlar/semboller); öğrenme kanıtları; öğrenme-öğretme yaşantıları (temel kabuller, ön değerlendirme süreci, köprü kurma, öğrenme-öğretme uygulamaları); farklılaştırma (zenginleştirme, destekleme); öğretmen yansıtmaları. Bu sayfanın ve Öğrenme kanıtları ve yaşantılar sayfasının konuları bu şemanın son yarısıdır.

Akılda kalsın: Yansıtma = öğretmen kendini ve programı değerlendirir; kaynaklardan biri zümre ve şube öğretmenler kurulu raporları. Üç yapı: süreç detaylı (her şey yazılı, tutarlılık), esnek tasarıma dayalı (yaşantı ve ölçme öğretmende), çerçeve (mesleki-teknik, sektörle, ders bilgi formu).
Karışan sayılar ve terimler (bütün sayfa)
Sayı ya da terimNerede geçer?
3 boyut / 4 alanFarklılaştırma: içerik, süreç, ürün / zenginleştirme ve destekleme: bunlara ortam eklenir
3 ölçüt / 6 ilkeHazırbulunuşluk, ilgi, öğrenme profili / esneklik, bireysel farklılıklara saygı, değişime açıklık, bireysel-grup dengesi, kendi hızında ilerleme, sürekli değerlendirme
25 = 7 + 9 + 6 + 3Zenginleştirme tablosunun alt bölümleri: içerik, süreç, ürün, ortam
2 sütun / 3 öz beceriDestekleme tablosu: Evrensel Tasarım İlkeleri, Bireyselleştirme Ögeleri / öz farkındalık, öz düzenleme, öz yansıtma
Zenginleştirme / desteklemeİleri öğrenci, programın ötesi, derinlik / zaman ve tekrar ihtiyacı (düşük yetenek değil), akranlarına yetişmek
Zümre / süre tablosu / yıllık planOkul temelli planlamada kararı veren kurul / sürenin gösterildiği yer / çalışmanın yazıldığı plan
5 alan / 2 boyutProgram dışı etkinliklerin katkısı: bireysel, zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel, ahlaki / sosyal sorumluluk ve hayat boyu öğrenme
3 alan / 3 amaçKGRP beceri alanları: sosyal-duygusal, eğitsel, mesleki / önleme, sorunu çözmeye yardım, yaşam becerisi kazandırma
3 program yapısıSüreç detaylı (tutarlılık, her şey yazılı), esnek tasarıma dayalı (yaşantı ve ölçme öğretmende), çerçeve (mesleki-teknik, ders bilgi formu)
Sınavda

Nasıl sorulurBir dersin özelliği verilir ve hangi program yapısının uygun olduğu sorulur; ya da esnek tasarıma dayalı programın özelliği.

TuzakEsnek programda öğrenme çıktılarını da öğretmenin belirlediğini sanmaktır; çıktılar, içerik çerçevesi ve bileşenler programdadır, öğretmen yaşantıyı ve ölçmeyi kurgular. İkinci tuzak, “tutarlılık ve uygulama birliği” ifadesini esnek yapıya bağlamaktır; bu ifade süreç detaylı programındır.

⇄Bilgi eşleştirme özellik → kavram

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre esnek tasarıma dayalı öğretim programı yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Ortak Metin esnek yapıda öğretmene hareket alanı tanırken eğilimleri ve programlar arası bileşenleri gözetmeyi zorunlu tutar. A süreç detaylı programın gerekçesidir. B mesleki ve teknik eğitimdeki çerçeve programları anlatır. C yanlıştır; çıktılar ve içerik çerçevesi programda belirlidir, öğretmen yaşantı ve ölçmeyi kurgular.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir öğretmen, “sınıflandırma” kavramsal becerisinden öğrenme çıktısı yazarken sınıflandırmanın Ortak Metin'deki süreç bileşenlerine “sınıflandırma sonucunu grafikle sunmak” adımını eklemiştir. Bu uygulama ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Ortak Metin'e göre kavramsal beceriden çıktı üretilirken modeldeki süreç bileşenleri kullanılır; yeni bileşen eklenmez, bileşen çıkarılmaz. B uyarlama payı beceri çerçevesiyle tutarlılık şartına bağlıdır, kavramsal beceride ekleme yasaktır; C sınıflandırma temel değil bütünleşik beceridir; D metinde kademeye göre böyle bir istisna yoktur.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Öğrenme çıktısı ve içerik çerçevesi

?Soru 2

Bir okulda değerler eğitimi için şu kararlar alınmıştır:
I. Değerler, haftada bir saatlik ayrı bir etkinlik saatinde, derslerden bağımsız işlenecektir.
II. Değerler, ünite ve temalarla tutarlı öğrenme-öğretme yaşantıları içinde ele alınacaktır.
III. Öğrencinin bir değeri benimseyip benimsemediği, gözlenebilir eylemleri üzerinden izlenecektir.
Bu kararlardan hangileri Ortak Metin'deki Erdem-Değer-Eylem anlayışıyla örtüşür?

✓ A. II doğrudur: değerler programa kaynaşık, ünite/tema ile tutarlı yaşantılarda işlenir. III doğrudur: çerçeve değerleri eylemleriyle gözlenebilir kılar. I ise “ayrık değil kaynaşık” ilkesine aykırıdır. B III'ü eksik bırakır; C ve D, programdan bağımsız ayrı saat kararını (I) doğru sayar.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi

?Soru 3

Bir okul müdürü, öğrencilerin bilim merkezi, müze ve galeri ziyaretlerini zümrelerle birlikte yıllık plana yerleştiriyor. Ortak Metin'deki sınıflamaya göre bu mekânlar hangi öğrenme ortamı türüne girer?

✓ A. Ortak Metin müze, bilim kurumu, galeri ve spor merkezlerini sanatsal, bilimsel, kültürel ve sportif mekânlar olarak açık alan/sınıf dışı ortamlarda sayar. B kulüp ve topluluk çalışmalarıdır. C okul içindeki sınıf, laboratuvar, kütüphane ve atölyedir. D sanal sınıf, portal, uygulama ve web seminerleridir.Kaynak: Öğrenme kanıtları ve yaşantılar · Uygulamalar ve öğrenme ortamları

?Soru 4

Bir matematik öğretmeni olasılık konusuna başlarken öğrencilerine hava durumundaki “yüzde 70 yağış ihtimali” ifadesini hatırlatıyor ve bu ifadeyi daha önce öğrendikleri kesir ve oran bilgileriyle ilişkilendirmelerini istiyor. Öğretmenin yaptığı, öğrenme-öğretme yaşantılarının hangi bölümüne örnektir?

✓ D. Öğretmen hem günlük hayattan bir örnek getirmiş hem de eski bilgiyi (kesir, oran) yeni konuya bağlamıştır; bu, köprünün iki yönüdür. A programda yazılı ön öğrenme listesidir, öğretmen eylemi değildir. B ön bilgiyi yoklar; burada yoklama değil bağlama vardır. C ileri ya da desteğe ihtiyaç duyan öğrenciye uyarlamadır.Kaynak: Öğrenme kanıtları ve yaşantılar · Köprü kurma

?Soru 5

Bir sosyal bilgiler öğretmeni, ilçede yaşanan su kesintisine ilişkin gazete haberini sınıfa getiriyor. Öğrenciler haberdeki durumu kendi mahalleleriyle karşılaştırıyor, nedenlerini tartışıyor, bir sonuca varıp bu sonucu değerlendiriyor. Ortak Metin'e göre öğretmenin temel aldığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Gerçek yaşamdan bir durum (haber) bilgiyi yapılandırmanın arayüzü olmuş; öğrenciler bu bağlam içinde düşünüp tartışmış ve sonuç çıkarmıştır. A için ürün ve araştırma basamakları gerekir. B'de ortak amaçlı küçük takım ve roller yoktur. D'de süreç öğrencilerin araştırdığı bir temel soruyla başlar; burada başlangıç bir senaryodur.Kaynak: Öğrenme kanıtları ve yaşantılar · Öğrenme ilkeleri ve beş yaklaşım

?Soru 6

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni'ne göre öğrenme kanıtlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Öğrenme kanıtları öğretimin planlanması, tasarımı ve uygulanması aşamalarında kullanılabilir.
II. Öğretmen öğrenci performansını belirlemek için birden fazla kanıta ihtiyaç duyar.
III. Ölçme ve değerlendirme öğretimden ayrı, onu izleyen bağımsız bir süreçtir.

✓ B. I ve II Ortak Metin'dedir: kanıt planlama, tasarım ve uygulamada kullanılır; tek kanıt yetmez. III yanlıştır; metin ölçmeyi öğretimin parçası ve tamamlayıcısı sayar. A doğru olan II'yi dışarıda bırakır; C ve D yanlış olan III'ü içerir.Kaynak: Öğrenme kanıtları ve yaşantılar · Öğrenme kanıtı ve değerlendirme anlayışı

?Soru 7

Bir okulda zümreler ortak plan yaparken şu öneriler gelmiştir:
I. Matematik dersinde, konuyla ilgisi olmadığı hâlde her soruya bir tarih bilgisi eklenmesi
II. “Okulumuzun su tüketimi” sorusunun fen, matematik ve sosyal bilgilerde birlikte ele alınıp verilerin ortak bir posterde sunulması
III. Öğrenme çıktısı sınıflandırma olan bir derste, uygulamada gözlemleme ve karşılaştırma becerilerinin de kullanılması
Bu önerilerden hangileri Ortak Metin'deki disiplinler arası ve beceriler arası ilişki anlayışıyla örtüşür?

✓ D. II, farklı disiplinleri tek bir anlamlı soru etrafında birleştirir; III, çıktıda yazmayan becerileri uygulamada odak beceriyle ilişkilendirir. I ise Ortak Metin'in reddettiği yapay ilişkilendirmedir. A yalnız yapay bağı seçer; B yapay bağı doğru sayar; C anlamlı disiplinler arası uygulamayı (II) dışarıda bırakır.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Disiplinler ve beceriler arası ilişkiler

?Soru 8

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi öğretim programlarında yer verilen okuryazarlık becerilerinden biri değildir?

✓ B. Medya okuryazarlığı Ortak Metin'in dokuz okuryazarlığı arasında yoktur. A finansal okuryazarlık OB3'tür; C sürdürülebilirlik okuryazarlığı OB8'dir; D vatandaşlık okuryazarlığı OB6'dır.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Sistem düşüncesi ve dokuz okuryazarlık

?Soru 9

Bir okul müdürü, okulun bilim şenliğinin yapılacağı günü belirlemek için önce şenliğin amacını netleştirmiş, öğretmenlerden uygun tarihleri toplamış, üç tarih seçeneği oluşturmuş, her seçeneği sınav takvimi ve hava durumu açısından denetlemiş ve birini seçmiştir. Şenlikten sonra da tarih tercihinin sonuçlarını öğretmenlerle değerlendirmiştir. Müdürün izlediği yol Ortak Metin'deki hangi beceriye karşılık gelir?

✓ D. Amacı belirleme, bilgi toplama, seçenek oluşturma, seçenekleri mantıksal denetleme, seçim yapma ve sonuç üzerinde yansıtma karar vermenin altı süreç bileşenidir. A eleştirel düşünme üç adımlıdır (sorgula, akıl yürüt, yansıt), seçenek üretmez; B problem çözme yapılandırma ve özetlemeyle başlar, seçenek ve seçim adımı yoktur; C sentezleme parçalardan özgün bir bütün kurmaktır.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Üst düzey düşünme ve fiziksel beceriler

?Soru 10

Bir öğrenci, internette okuduğu bir sağlık bilgisinden emin olamamış; bilgiyi küçük iddialara ayırmış, her iddiayı ayrı ayrı kaynaklardan kontrol etmiş ve ancak emin olduğu adımdan sonra bir sonrakine geçmiştir. Öğrencinin bu davranışı Ortak Metin'e göre en çok hangi eğilimle ilişkilidir?

✓ B. Emin olunamayan bir bilgiyi en küçük parçalarına bölüp her aşamayı kontrol ederek bir üst basamağa çıkmak şüphe duyma eğiliminin tanımıdır. A merak yeni bilgiye duyulan keşfetme arzusudur, denetleme adımı içermez; C açık fikirlilik farklı fikirlere ön yargısız açık olmaktır; D kendine güvenme kişinin kendi kapasitesine inancıdır.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Eğilimler: benlik, sosyal, entelektüel
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Maarif Modeli soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →