Öğrenme kanıtları: Maarif Modeli'nde ölçme ve değerlendirmenin yeni adı
Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMaarif Modeli'nde öğrenme çıktısı nasıl yazılır? İçerik çerçevesi ve bilgi kümeleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Öğrenme çıktısı, dersin hedefinin Maarif Modeli'ndeki adıdır: ünite/tema/öğrenme alanının bilgi kümesi ile bir alan becerisi ya da kavramsal becerinin birleştirilmesiyle yazılır; becerinin süreç bileşenleri esas alınır, kavramsal beceriden yazarken bileşen eklenmez ve çıkarılmaz. İçerik çerçevesi “Öğrenci ne bilmeli?” sorusunu cevaplar; bilgi kümeleri disipline özgü, disiplinler arası, epistemik ve işlemsel bilgidir.
Öğrenme çıktısı ve içerik çerçevesi
✎Konu anlatımı
Maarif Modeli'nde öğrenme kanıtı nedir, nasıl bir ölçme ve değerlendirme anlayışı benimsenmiştir?
Kısa cevap: Maarif Modeli ölçme ve değerlendirmeyi “öğrenme kanıtları” başlığıyla ele alır ve onu öğretimin hem parçası hem tamamlayıcısı sayar. Benimsenen anlayış sürekli, geliştirici (biçimlendirici) değerlendirmedir: önce öğrenmenin derinleşmesi gözetilir, beceri süreç bileşenleri üzerinden izlenir, öğrenciye yargılamayan ve yol gösteren geri bildirim verilir. Tek sınav yetmez; birden çok kanıt toplanır.Zümre toplantısında bir öğretmen “Bu dönem yazılının yanında neye bakacağız?” diye sorduğunda, müdürün açacağı ilk yer Ortak Metin'in öğrenme kanıtları bölümüdür.
Öğrenme çıktıları çerçevesi sayfasında her öğrenme çıktısının bir beceriyi ve onun süreç bileşenlerini taşıdığını gördük. Beceri tek bir anda ölçülemez; öğrencinin bir beceride hangi adımı başardığı, hangisinde takıldığı ancak süreç boyunca izlenerek görülür. Bu yüzden Ortak Metin ölçmeyi dersin sonuna eklenen bir sınav olarak değil, öğretimin içine yerleşmiş bir izleme olarak tanımlar ve onu öğrenme kanıtları diye adlandırır.
Programlarda kullanılan yaklaşım sürekli, geliştirici (biçimlendirici) değerlendirmedir. Öncelik not üretmek değil, öğrenmenin derinleşmesidir. Değerlendirme yapıcı, beceri odaklı ve geri bildirim sağlayan biçimde planlanır; öğrenciye yakın ya da uzak çevresinde karşılaşabileceği ilgi çekici problemler verilir, dijital teknolojilerden yararlanılır. Bu, sonuç değerlendirmesinin kalktığı anlamına gelmez: Ortak Metin beceri odaklı sonuç değerlendirmesini de içinde tutar, yalnız ağırlığı sürece verir.
Tek kanıt değil, kanıtlar
Öğretmen bir öğrencinin performansını belirlemek için farklı yöntemlerden gelen birden fazla kanıta ihtiyaç duyar. Kanıtlar yalnız bilgi ve beceriyi değil, eğilim ve değerlerdeki gelişimi de gösterir; ayrıca hangi öğretim yönteminin uygun olduğuna karar vermeye yarar. Ortak Metin'in saydığı kanıtları gruplayınca liste daha kolay akılda kalır:
| Grup | Kanıtlar |
|---|---|
| Öğrencinin ortaya koyduğu iş | ödevler, projeler, performans görevleri, sunumlar, öğrenci portfolyoları, yansıtma yazıları |
| Öğretmenin kayıt ve ölçme araçları | sınavlar, kontrol listeleri, gözlem ve görüşme formları, ölçekler |
| Sınıf içi etkileşim | rol yapma, grup çalışması, sınıf içi tartışmalar |
| Değerlendirmeye öğrencinin katılımı | öz, akran ve grup değerlendirmeleri |
| Görüş toplama | öğrenci anketleri, mezun anketleri |
Liste kapalı değildir; metin bu kanıtları “gibi” diyerek örnek olarak sayar. Programlarda ölçme ve değerlendirme örnekleri verilir, ama öğretmenin kendi belirleyeceği uygulamaları kullanması da teşvik edilir.
Kanıt üç aşamada iş görür
Okul yöneticisi açısından anlamı şudur: değerlendirme takvimi yalnız yazılı tarihlerinden oluşmaz. Zümrede performans kriterlerinin baştan konuşulması (planlama), aracın birlikte hazırlanması (tasarım) ve sonuçların dersin akışına geri dönmesi (uygulama) beklenir. Kanıtların zümredeki öğretmenlerle ve yöneticiyle paylaşılıp geri bildirim alınması da Ortak Metin'in yararlı saydığı adımlardandır.
Nasıl sorulurBu sayfa EKYS'nin %30'luk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli payının içindedir; GYS şube müdürü duyurusunda Maarif Modeli sorusu yoktur. Bir öğretmen uygulaması verilip hangi değerlendirme anlayışına uyduğu ya da Ortak Metin'e göre hangi ifadenin doğru olduğu sorulur.
TuzakMaarif Modeli'nin sonuç değerlendirmesini kaldırdığını sanmaktır: metin beceri odaklı sonuç değerlendirmesini de içerir, yalnız ağırlık süreçtedir. İkinci tuzak, kanıt listesini kapalı sanmaktır; sayılanlar örnektir. Bu seride sorular dört şıklıdır; EKYS'de beş şık bulunur.
⇄Bilgi eşleştirme iş → aşama
?Soru çöz
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni'ne göre öğrenme kanıtlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Öğrenme kanıtları öğretimin planlanması, tasarımı ve uygulanması aşamalarında kullanılabilir.
II. Öğretmen öğrenci performansını belirlemek için birden fazla kanıta ihtiyaç duyar.
III. Ölçme ve değerlendirme öğretimden ayrı, onu izleyen bağımsız bir süreçtir.