Öğrenme kanıtları ve yaşantılar: Maarif Modeli'nde ölçme, değerlendirme ve ders kurgusu

Maarif Modeli'nde öğrenmenin nasıl kanıtlandığını ve bir ünitenin nasıl kurgulandığını; temel kabulden ön değerlendirmeye, köprü kurmadan uygulamalara kadar öğren.

7 durakEKYS · AGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MODEL · ÖĞRENME KANITLARI

Öğrenme kanıtları: Maarif Modeli'nde ölçme ve değerlendirmenin yeni adı

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde öğrenme çıktısı nasıl yazılır? İçerik çerçevesi ve bilgi kümeleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Öğrenme çıktısı, dersin hedefinin Maarif Modeli'ndeki adıdır: ünite/tema/öğrenme alanının bilgi kümesi ile bir alan becerisi ya da kavramsal becerinin birleştirilmesiyle yazılır; becerinin süreç bileşenleri esas alınır, kavramsal beceriden yazarken bileşen eklenmez ve çıkarılmaz. İçerik çerçevesi “Öğrenci ne bilmeli?” sorusunu cevaplar; bilgi kümeleri disipline özgü, disiplinler arası, epistemik ve işlemsel bilgidir.

Öğrenme çıktısı ve içerik çerçevesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde öğrenme kanıtı nedir, nasıl bir ölçme ve değerlendirme anlayışı benimsenmiştir?

Kısa cevap: Maarif Modeli ölçme ve değerlendirmeyi “öğrenme kanıtları” başlığıyla ele alır ve onu öğretimin hem parçası hem tamamlayıcısı sayar. Benimsenen anlayış sürekli, geliştirici (biçimlendirici) değerlendirmedir: önce öğrenmenin derinleşmesi gözetilir, beceri süreç bileşenleri üzerinden izlenir, öğrenciye yargılamayan ve yol gösteren geri bildirim verilir. Tek sınav yetmez; birden çok kanıt toplanır.

Zümre toplantısında bir öğretmen “Bu dönem yazılının yanında neye bakacağız?” diye sorduğunda, müdürün açacağı ilk yer Ortak Metin'in öğrenme kanıtları bölümüdür.

Öğrenme çıktıları çerçevesi sayfasında her öğrenme çıktısının bir beceriyi ve onun süreç bileşenlerini taşıdığını gördük. Beceri tek bir anda ölçülemez; öğrencinin bir beceride hangi adımı başardığı, hangisinde takıldığı ancak süreç boyunca izlenerek görülür. Bu yüzden Ortak Metin ölçmeyi dersin sonuna eklenen bir sınav olarak değil, öğretimin içine yerleşmiş bir izleme olarak tanımlar ve onu öğrenme kanıtları diye adlandırır.

Programlarda kullanılan yaklaşım sürekli, geliştirici (biçimlendirici) değerlendirmedir. Öncelik not üretmek değil, öğrenmenin derinleşmesidir. Değerlendirme yapıcı, beceri odaklı ve geri bildirim sağlayan biçimde planlanır; öğrenciye yakın ya da uzak çevresinde karşılaşabileceği ilgi çekici problemler verilir, dijital teknolojilerden yararlanılır. Bu, sonuç değerlendirmesinin kalktığı anlamına gelmez: Ortak Metin beceri odaklı sonuç değerlendirmesini de içinde tutar, yalnız ağırlığı sürece verir.

Tek kanıt değil, kanıtlar

Öğretmen bir öğrencinin performansını belirlemek için farklı yöntemlerden gelen birden fazla kanıta ihtiyaç duyar. Kanıtlar yalnız bilgi ve beceriyi değil, eğilim ve değerlerdeki gelişimi de gösterir; ayrıca hangi öğretim yönteminin uygun olduğuna karar vermeye yarar. Ortak Metin'in saydığı kanıtları gruplayınca liste daha kolay akılda kalır:

Ortak Metin'de sayılan öğrenme kanıtları (gruplanmış)
GrupKanıtlar
Öğrencinin ortaya koyduğu işödevler, projeler, performans görevleri, sunumlar, öğrenci portfolyoları, yansıtma yazıları
Öğretmenin kayıt ve ölçme araçlarısınavlar, kontrol listeleri, gözlem ve görüşme formları, ölçekler
Sınıf içi etkileşimrol yapma, grup çalışması, sınıf içi tartışmalar
Değerlendirmeye öğrencinin katılımıöz, akran ve grup değerlendirmeleri
Görüş toplamaöğrenci anketleri, mezun anketleri

Liste kapalı değildir; metin bu kanıtları “gibi” diyerek örnek olarak sayar. Programlarda ölçme ve değerlendirme örnekleri verilir, ama öğretmenin kendi belirleyeceği uygulamaları kullanması da teşvik edilir.

Kanıt üç aşamada iş görür

Kanıt dersin sonunda bir kez toplanıp bırakılmaz; planı, aracı ve dersin akışını değiştirir.Görsel: Sınav Defteri

Okul yöneticisi açısından anlamı şudur: değerlendirme takvimi yalnız yazılı tarihlerinden oluşmaz. Zümrede performans kriterlerinin baştan konuşulması (planlama), aracın birlikte hazırlanması (tasarım) ve sonuçların dersin akışına geri dönmesi (uygulama) beklenir. Kanıtların zümredeki öğretmenlerle ve yöneticiyle paylaşılıp geri bildirim alınması da Ortak Metin'in yararlı saydığı adımlardandır.

Akılda kalsın: Kanıt = birden çok + süreç boyunca + geri bildirimle. Yaklaşım: sürekli, geliştirici (biçimlendirici). Üç aşama: planla (araç ve kriter) → tasarla (araç) → uygula (veri, analiz, geri bildirim, güncelleme).
Sınavda

Nasıl sorulurBu sayfa EKYS'nin %30'luk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli payının içindedir; GYS şube müdürü duyurusunda Maarif Modeli sorusu yoktur. Bir öğretmen uygulaması verilip hangi değerlendirme anlayışına uyduğu ya da Ortak Metin'e göre hangi ifadenin doğru olduğu sorulur.

TuzakMaarif Modeli'nin sonuç değerlendirmesini kaldırdığını sanmaktır: metin beceri odaklı sonuç değerlendirmesini de içerir, yalnız ağırlık süreçtedir. İkinci tuzak, kanıt listesini kapalı sanmaktır; sayılanlar örnektir. Bu seride sorular dört şıklıdır; EKYS'de beş şık bulunur.

⇄Bilgi eşleştirme iş → aşama

?Soru çöz

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni'ne göre öğrenme kanıtlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Öğrenme kanıtları öğretimin planlanması, tasarımı ve uygulanması aşamalarında kullanılabilir.
II. Öğretmen öğrenci performansını belirlemek için birden fazla kanıta ihtiyaç duyar.
III. Ölçme ve değerlendirme öğretimden ayrı, onu izleyen bağımsız bir süreçtir.

✓ B. I ve II Ortak Metin'dedir: kanıt planlama, tasarım ve uygulamada kullanılır; tek kanıt yetmez. III yanlıştır; metin ölçmeyi öğretimin parçası ve tamamlayıcısı sayar. A doğru olan II'yi dışarıda bırakır; C ve D yanlış olan III'ü içerir.
MODEL · PERFORMANS GÖREVİ

Performans görevi, öz ve akran değerlendirme: Maarif Modeli'nde ölçmenin kuralları

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde öğrenme kanıtı nedir, nasıl bir ölçme ve değerlendirme anlayışı benimsenmiştir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Maarif Modeli ölçme ve değerlendirmeyi “öğrenme kanıtları” başlığıyla ele alır ve onu öğretimin hem parçası hem tamamlayıcısı sayar. Benimsenen anlayış sürekli, geliştirici (biçimlendirici) değerlendirmedir: önce öğrenmenin derinleşmesi gözetilir, beceri süreç bileşenleri üzerinden izlenir, öğrenciye yargılamayan ve yol gösteren geri bildirim verilir. Tek sınav yetmez; birden çok kanıt toplanır.

Öğrenme kanıtı ve değerlendirme anlayışı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde performans görevi nasıl olmalıdır, her ünitede kaç performans görevi verilir?

Kısa cevap: Maarif Modeli'nde her ünitede, temada ya da öğrenme alanında en az bir performans görevi verilmesi esastır. Görev gerçek hayatla ilişkili, bilginin transferine imkân veren, öğrenci için anlamlı ve ilgi çekici, bireysel ilgi ve ihtiyaca göre farklılaşabilecek esneklikte olmalı ve mümkün olduğunca sınıfta yapılmalıdır. Öz ve akran değerlendirme, öğrencinin sonraki aşamaya hazır olup olmadığını gösterir.

Bir veli müdüre “Performans ödevini yine ben mi yapacağım?” diye yakındığında, Ortak Metin'in cevabı hazırdır: görev mümkün olduğunca sınıfta yapılır.

Beceriye dayalı bir öğrenme çıktısını ölçmenin yolu, öğrenciye o beceriyi gösterebileceği bir görev vermektir. Ortak Metin bu yüzden performans görevini ölçmenin merkezine koyar ve her ünitede/temada/öğrenme alanında en az bir performans görevinin verilip uygulanmasını esas alır. Sürece ilişkin değerlendirmelerin ve özellikle performans görevlerinin mümkün olduğunca sınıf ortamında yapılacak biçimde kurulduğunu da ayrıca vurgular; böylece görev evde başkasının yaptığı bir ödeve dönüşmez, öğretmen süreci kendi gözüyle izler.

İyi bir performans görevinin dört özelliği

  • Gerçek hayatla ilişkili: kurgusu öğrencinin karşılaşabileceği bir durumdan gelir.
  • Transfere imkân veren: öğrenilen bilgi yeni bir durumda kullanılır.
  • Anlamlı ve ilgi çekici: öğrenci neden yaptığını bilir.
  • Esnek: bireysel ilgi ve ihtiyaçlara göre farklılaşabilir; herkese tek tip ürün dayatmaz.

Öz ve akran değerlendirme

Ortak Metin öğrencinin kendi öğrenmesini değerlendirmeye katılmasını teşvik eder. Bunun için öğretmen öğrenciye yardım eder: öğrenme çıktısının amacını anlamasına, çıktıya ulaşma ölçütlerini kavramasına, kendi öğrenmesi hakkında karar vermesine ve kendi sürecini değerlendireceği ölçütleri öğretmenle birlikte belirleyip düzenlemesine. Öz ve akran değerlendirmeden gelen bilgi, öğrencinin bir sonraki aşamaya geçmeye hazır mı, yoksa pekiştirmek için ek öğrenme deneyimine mi ihtiyacı olduğunu gösterir. Yani bu değerlendirmeler not için değil, yön bulmak içindir.

Uygulamada dikkat edilecekler

Ortak Metin'e göre ölçme ve değerlendirmede dikkat edilecek hususlar (gruplanmış)
BaşlıkNe beklenir?
OdakGeliştirilmek istenen bilgi ve beceriye odaklanılır; araçlar öğrenme çıktısının süreç bileşenlerini yoklayacak biçimde aşamalı kurulur.
ÇeşitlilikYetenek farkı, özel gereksinim ve öğrenme profiline göre yöntemler çeşitlendirilir; öğrenci çok yönlü değerlendirilir.
SüreklilikÖğrenme süreç boyunca izlenir; öğrenciye geri bildirim verilir, öğrenciden de geri bildirim alınır ve tasarım buna göre düzenlenir.
Öz düzenlemePaydaşlar yansıtıcı uygulamalara katılır; öğrenciler değerlendirmeye etkin olarak katılır.
Performans göreviBeceri, öğrencinin gösterebileceği görevlerle ölçülür; her ünite/tema/öğrenme alanında en az bir görev.
Açıklık ve adaletDeğerlendirme kriterleri açıkça tanımlanır; araçlar herkese adil uygulanır; gerekirse yöntem yeniden gözden geçirilir.
Teknolojiİzleme ve bireyselleştirme eğitim teknolojileri ve çevrim içi platformlarla desteklenir; performansa dayalı ölçmede simülasyon, senaryo oluşturma, eğitsel oyun kullanılabilir.
Akılda kalsın: Performans görevi: her ünitede en az bir, mümkün olduğunca sınıfta. Dört nitelik: gerçek hayat, transfer, anlam, esneklik. Öz değerlendirme ölçütleri öğrenciyle birlikte konur; öz ve akran değerlendirme “hazır mı, pekiştirme mi?” sorusunu cevaplar.
Sınavda

Nasıl sorulurPerformans görevinin özelliklerinden biri olmayanı bulmanız ya da bir öğretmenin uygulamasının ilkeye uygun olup olmadığını söylemeniz istenir.

Tuzak“tüm öğrencilere aynı ürün, aynı biçim” ifadesidir; Ortak Metin esneklik ister. İkinci tuzak, performans görevini ev ödevi sanmaktır: metin görevin mümkün olduğunca sınıf ortamında yapılmasını gözetir. Sayı tuzağı: her ünitede “en az bir” görev, “iki” değil.

✎Boşluk doldurma performans görevi

Maarif Modeli'nde her ünitede, temada ya da öğrenme alanında en az performans görevi verilmesi esastır ve görevler mümkün olduğunca ortamında yapılacak biçimde kurgulanır. Öğrenci kendi öğrenmesini değerlendireceği ölçütleri öğretmeniyle belirler.

bir · sınıf · birlikte · iki · ev · tek başına

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi performans görevlerinin taşıması gereken özelliklerden biri değildir?

✓ D. Ortak Metin görevin ilgi ve ihtiyaca göre farklılaşabilmesini ister; tek tip ürün bu esnekliğe aykırıdır. A, B ve C metindeki niteliklerdir: gerçek hayatla ilişki, bilginin transferi ve bireysel farklılaşmaya izin veren esneklik.
MODEL · RAPORLAMA

Raporlama: veliye karne değil, gelişim haritası

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde alan becerileri nedir? Hangi derslerin kaç alan becerisi vardır?Bağlantılı konudan (Öğrenme çıktıları çerçevesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Alan becerileri, kavramsal becerileri ve/veya alana özgü bütünleşik becerileri kapsayan, süreç bileşenleriyle yazılmış derse özgü becerilerdir. Ortak Metin on alan tanımlar; her alanın beceri listesi o dersin dilini taşır. Ör. matematiksel muhakeme; çözümleme, yorumlama, çıkarım yapma ve matematiksel doğrulama/ispattan oluşur.

Alan becerileri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde ölçme sonuçları veliye nasıl raporlanır? Norm referanslı raporlama nedir?

Kısa cevap: Ortak Metin'e göre ölçme sonuçlarının raporlanması öğrencinin öğrenmesini anlamaya, desteklemeye ve geliştirmeye hizmet eder; rapor adil, açık, anlaşılır ve bilgilendirici olur. Rapor güçlü ve zayıf yönleri, öğrencinin hangi becerinin hangi sürecinde zorlandığını ve nasıl gelişebileceğine dair önerileri gösterir; ünite, tema ya da öğrenme alanı bazında, elektronik ortamda paylaşılabilir.

Veli toplantısında bir anne “Oğlum 72 almış, bu ne demek?” diye soruyorsa, rapor işini yapmamış demektir.

Raporlama, kanıtların paydaşlara (öğrenci, veli, öğretmen, okul) ulaştığı adımdır. Ortak Metin onu not bildiriminden daha geniş tanımlar: raporun amacı öğrencinin kendi öğrenme sürecini anlamasına, desteklemesine ve geliştirmesine yardım etmektir. Bu yüzden rapor dört nitelik taşır: adil, açık, anlaşılır, bilgilendirici. Süreç şeffaftır: paydaşlar kanıtların nasıl değerlendirildiğini ve başarılı sayılmanın kriterlerini görebilmelidir.

Sonuç bildiren rapor ile Ortak Metin'in tarif ettiği rapor
Yalnız sonuç bildiren raporOrtak Metin'in tarif ettiği rapor
Bir puan ya da ortalama verirGüçlü ve zayıf yönleri, gelişim gösterilen alanları ve potansiyeli yansıtır
“Matematik zayıf” derHangi becerinin hangi sürecinde zorlanıldığını söyleyen bireyselleştirilmiş geri bildirim verir
Geçmişi gösterirNasıl gelişilebileceğine dair öneri içerir; veli ve öğrenci somut hedef koyabilir
Dönem sonunda bir kez gelirÜnite, tema ya da öğrenme alanı bazında paylaşılabilir; veli gelişimi izler
Ölçme terimleriyle yazılırKarmaşık terimlerden kaçınır, anlaşılır dille yazılır

Ortak Metin raporların elektronik platformlarla kolay erişilebilir olmasını, etkileşimli grafik, veri analizi ve mobil uygulamalarla desteklenmesini de önerir. Not vermek raporun amaçlarından biri olarak kalır, ama tek amacı değildir: rapor öğrenciye kendi durumu hakkında bilgi akışı da sağlamalıdır.

Norm referanslı raporlama

Metin bugünkü bir sorunu da adlandırır: veli ve öğretmen öğrencinin durumunu çoğunlukla yalnız sınıf düzeyinde görür; nesnel bir tespit ancak geniş ölçekli bir sınavda mümkün olur ve öğrencinin yıllar içindeki gelişimini izlemek zordur. Çözüm olarak norm referanslı raporlama sistemi öngörülür. Bu sistemle yapılacak raporlar iki şeyi birden gösterecektir: öğrencinin ülke çapında öteki öğrencilere göre durumu ve kendi yıllara göre gelişimi. Ölçme kavramları olarak norm ve ölçüt dayanaklı değerlendirme Eğitim Bilimleri serisinde anlatılır; burada sistemin amacını bilmek yeter.

Okulda paylaşım

Öğretmen öğrencilerin kendi öğrenme deneyimleri üzerine yaptıkları yansıtmaları da bilgi kaynağı olarak kullanabilir. Ortak Metin, öğrenme çıktılarına ulaşmada şu adımları yararlı sayar: çıktıların açıkça tanımlanması, birden çok kanıt toplanması, kanıtların plan dâhilinde belirlenmesi ve kanıtların zümredeki öğretmenler, yöneticiler ve öteki paydaşlarla paylaşılıp geri bildirim alınması. Müdür için bu, zümre toplantısının gündemine “kanıt paylaşımı” maddesini koymak demektir.

Akılda kalsın: Rapor: adil, açık, anlaşılır, bilgilendirici. İçinde güçlü-zayıf yön, zorlanılan beceri süreci, öneri. Paylaşım ünite/tema/öğrenme alanı bazında, elektronik ortamda. Norm referanslı raporlama = ülke içindeki yer + yıllara göre gelişim.
Sınavda

Nasıl sorulurBir okulun karne ya da veli raporu uygulaması verilir ve Ortak Metin'e uygun olan seçilir.

TuzakRaporu yalnız not ve sıralama bildirimi sanmaktır; metin öneri ve gelişim bilgisi ister. İkinci tuzak, norm referanslı raporlamayı yalnız “sınıf içinde sıralama” sanmaktır; amaç ülke çapındaki durum ile öğrencinin yıllara göre gelişimini birlikte göstermektir.

⇄Bilgi eşleştirme uygulama → kavram

?Soru çöz

Bir okul müdürü veli raporlarının biçimini zümrelerle yeniden düzenliyor. Aşağıdakilerden hangisi Ortak Metin'deki raporlama ilkelerine en uygundur?

✓ A. Ortak Metin güçlü-zayıf yönleri, zorlanılan beceri sürecini ve öneriyi gösteren rapor ister. B yalnız sonuç bildirir, gelişim bilgisi vermez. C şeffaflık ilkesine aykırıdır; paydaşlar kriterlere erişebilmelidir. D anlaşılırlığa aykırıdır; karmaşık terimden kaçınılır.
MODEL · ÖĞRENME-ÖĞRETME YAŞANTILARI

Öğrenme-öğretme yaşantıları: beş ilke ve beş temel yaklaşım

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBütüncül eğitim yaklaşımı nedir? Maarif Modeli program tasarımı hangi bileşenlerden oluşur, önceki programlardan farkı nedir?Bağlantılı konudan (Maarif Modeli). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bütüncül eğitim yaklaşımı insanın zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimini birlikte ele alır ve modelin kuramsal temelidir. Maarif Modeli bu yaklaşımı bir modele, model de program tasarımına dönüştürür: temel yaklaşım ve öğrenci profilinden beceri-içerik çerçevesine, oradan öğrenme çıktısı, öğrenme kanıtı, öğrenme-öğretme yaşantıları, farklılaştırma ve öğretmen yansıtmalarına uzanan ilişkisel ve döngüsel bir yapı. Kazanımın yerini öğrenme çıktısı almıştır.

Bütüncül eğitimden program tasarımına

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde öğrenme sürecinin temel ilkeleri nelerdir, hangi öğrenme yaklaşımları temel alınmıştır?

Kısa cevap: Maarif Modeli öğrenciyi merkeze alan, yaparak ve yapılan üzerinde düşünerek öğrenmeyi esas alır. Öğrenme sürecinin beş temel ilkesi öğrenci merkezli etkinlik, esnek ve zenginleştirilmiş yaşantı, anlamlı bağlam, araştırma-sorgulama ve bütüncül gelişimdir. Temel alınan beş yaklaşım yaşantı temelli, proje temelli, bağlam temelli, sorgulamaya dayalı ve iş birlikli öğrenmedir; dersin niteliğine göre başka yaklaşımlar da kullanılabilir.

Bir müdür yardımcısı ders denetiminde tahtanın önünde konuşan öğretmeni değil, sınıfta dolaşan, tartışan, ürün hazırlayan öğrencileri görmeyi bekliyorsa, Ortak Metin'in öğrenme yaşantıları bölümünü okumuş demektir.

Programlar bilgi, beceri, eğilim ve değerler arasında kurulan anlamlı ağlara dayanır. Bu yapı, her öğrencinin bütüncül gelişimini merkeze alan, esnek bir öğrenme süreci ister. Beklenen anlayış aktif öğrenmenin desteklendiği, öğrenci merkezli bir sınıftır: öğrenci kendi öğrenmesi üzerinde söz sahibidir ve yaparak, yaptıkları üzerinde düşünerek öğrenir. Düşünme ile yapma arasındaki bu bağ, beceri temelli programın zeminidir.

Öğrenme sürecinin beş temel ilkesi

  • Öğrencinin aktif katılımını sağlayan öğrenci merkezli etkinlikler
  • Farklı ihtiyaçlara cevap veren esnek ve zenginleştirilmiş öğrenme yaşantıları
  • Derin öğrenme için anlamlı öğrenme bağlamları
  • Bilgi ve becerinin yapılandırılmasında araştırma ve sorgulamanın merkezde olması
  • Bilgi, beceri, eğilim ve değerlerin birlikte kullanılmasıyla bütüncül gelişim

Eğilimlerin yeri burada belirginleşir. Ortak Metin'e göre eğilimler becerilerin öğrenilmesini kolaylaştırır, öğrenilen becerinin niteliğini zenginleştirir ve değerleri besler; bu üç rolüyle öğrenme yaşantılarını da biçimlendirir. Böylece eğilimler, beceriler ve değerler birbirini tamamlayan bir bütün oluşturur.

Temel alınan beş yaklaşım

Ortak Metin'de temel alınan öğrenme yaklaşımları
YaklaşımAyırt edici çekirdekSınıfta nasıl görünür?
Yaşantı temelliÖğrenme deneyimle şekillenir; deneyim döngüsel bir süreçte kavramsallaştırılıp dönüştürülürÖğrenci döngünün kendine uygun aşamasından başlar
Proje temelliFarklı disiplinlerdeki ön bilgiler sentezlenir; bilimsel araştırma basamaklarıyla ürün oluşturulurKonu ve plan öğrencinin ya da grubun; sınıf içi ve dışı birlikte
Bağlam temelliBilgi gerçek yaşam durumu etrafında öğrenilir; senaryo ya da örnek olay bilgiyi yapılandırmanın arayüzüdürÖğrenciler bağlam içinde düşünür, tartışır, sonuç çıkarır
Sorgulamaya dayalıBilgi sunulmaz, sorgulamayla oluşturulur; süreç bir soruyla başlar, bilimsel yöntem izlenirOrtak Metin bu sınıfları “yaşayan sınıflar” diye anar
İş birlikliKüçük takımlar ortak amaçla çalışır; amaç hem kendi öğrenmesini hem takım arkadaşlarınınkini en üst düzeye çıkarmaktırFarklı tekniklerle farklı roller üstlenilir

Bu yaklaşımların ortak noktası öğrenci özerkliğini vurgulamaları ve öğretmeni rehber olarak tanımlamalarıdır. Ortak Metin onları birbirini destekleyen yaklaşımlar olarak seçtiğini söyler; dersin niteliğine ve öğrenme çevresine göre başka yaklaşımlar da kullanılabilir.

Ek bilgi: önerilen yöntem, teknik ve araçlar

Aktif öğrenme için tartışma, soru-cevap, örnek olay, benzetim, deney, eğitsel oyun, gezi-gözlem, altı şapkalı düşünme ve drama; anlamlı öğrenme için kavram haritası, akış diyagramı ve sınıflandırma tablosu gibi örgütsel düzenleyiciler; bilgiyi farklı kanallardan sunmak için video, animasyon ve ses kayıtları; teknoloji temelli yaklaşım olarak dijital öyküleme ve karma öğretim önerilir. Öğrenme ortamı yalnız yöntem çeşitliliğiyle sınırlı görülmez; örgütsel düzenleyiciler ve teknoloji destekli ortamlar da ortamın parçası sayılır.

Akılda kalsın: Beş yaklaşımın ayırt edici sözcükleri: yaşantı → döngü, proje → ürün, bağlam → senaryo/örnek olay, sorgulama → soruyla başlar, iş birlikli → küçük takım, ortak amaç. Ortak payda: öğrenci özerk, öğretmen rehber.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ders sahnesi verilir ve hangi yaklaşımın uygulandığı sorulur; ya da “temel alınan yaklaşımlardan biri değildir” kalıbı gelir.

TuzakBağlam temelli ile proje temelliyi karıştırmaktır: senaryo üzerinden tartışma bağlamdır, ortaya ürün çıkıyorsa projedir. İkinci tuzak, listede olmayan bir yaklaşımı (ör. programlı öğretim) beşin içinde sanmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme sahne → yaklaşım

?Soru çöz

Bir sosyal bilgiler öğretmeni, ilçede yaşanan su kesintisine ilişkin gazete haberini sınıfa getiriyor. Öğrenciler haberdeki durumu kendi mahalleleriyle karşılaştırıyor, nedenlerini tartışıyor, bir sonuca varıp bu sonucu değerlendiriyor. Ortak Metin'e göre öğretmenin temel aldığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Gerçek yaşamdan bir durum (haber) bilgiyi yapılandırmanın arayüzü olmuş; öğrenciler bu bağlam içinde düşünüp tartışmış ve sonuç çıkarmıştır. A için ürün ve araştırma basamakları gerekir. B'de ortak amaçlı küçük takım ve roller yoktur. D'de süreç öğrencilerin araştırdığı bir temel soruyla başlar; burada başlangıç bir senaryodur.
MODEL · ÖN DEĞERLENDİRME

Temel kabuller ve ön değerlendirme süreci: ünite başlamadan önce

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde temel kabuller nedir? Ön değerlendirme süreci nasıl işler, amaçları nelerdir?

Kısa cevap: Temel kabuller, öğrencinin bir ünite, tema ya da öğrenme alanı için önceden bildiği kabul edilen ön öğrenmelerdir (kavram, ilke, genelleme, teorem gibi). Ön değerlendirme süreci bu kabullere gerçekten sahip olunup olunmadığını ve öğrencinin ilgi ile ihtiyaçlarını yoklar. Üç amacı vardır: mevcut bilgi ve beceri düzeyini belirlemek, öğrenme çıktılarından beklentileri anlamak ve programın içeriğini özelleştirmek.

Kesirleri bilmeyen bir sınıfa yüzdeler anlatılmaya başlanırsa ilk ders boşa gider; Maarif Modeli bunu önlemek için ünitenin başına iki adım koyar.

Temel kabuller: “bunu bildiğini varsayıyoruz”

Her ünite bir şeyin üstüne kurulur. Programlarda öğrencinin o ünite için ihtiyaç duyacağı ön öğrenmeler temel kabuller başlığında yazılır. Bunlar kavram, ilke, genelleme, teorem gibi biçimler alabilir ve her dersin kendi bağlamında tanımlanır. Beceri boyutunda temel kabul, kazandırılacak becerinin içindeki süreç bileşenleri ya da önceki bir beceriye ait süreç bileşenleridir. Temel kabuller kural olarak ünitenin, temanın ya da öğrenme alanının geneline göre kurgulanır; dersin gerektirdiği ölçüde tek bir öğrenme çıktısına ya da birkaçına göre de yazılabilir.

Ön değerlendirme: varsayımı sınamak

Temel kabul bir varsayımdır; ön değerlendirme süreci bu varsayımın sınıfta tutup tutmadığını yoklayan bölümdür. Böylece temel kabuller, öğretime hazırlığın gözlenebilir ve ölçülebilir bir aşamasına dönüşür. Ön değerlendirme yalnız “ne biliyor?” sorusunu sormaz; öğrencinin ilgi ve ihtiyaçlarını da belirlemeye yarar. Sonuçları, içeriğin farklılaştırılması ve ihtiyaca uydurulması için kullanılır. Bunun da esası ünitenin geneline yönelmektir, gerekirse bir ya da birkaç öğrenme çıktısına göre kurulur.

Ön değerlendirmenin üç amacı
AmaçÖğretmenin cevabını aradığı soru
Mevcut bilgi ve beceri düzeyini belirlemekTemel kabuller bu sınıfta yerinde mi?
Öğrenme çıktılarından beklentilerini anlamakÖğrenci bu üniteden ne bekliyor?
Öğretim programının içeriğini özelleştirmekBu sınıf için neyi uyarlamam gerekiyor?

Ön değerlendirmenin akışı

Ön değerlendirme ortamdan başlar, öğrencinin kendi hedefini öğrenme çıktısıyla karşılaştırmasıyla biter.Görsel: Sınav Defteri

Ortak Metin'e göre süreç, öğrenme ortamının bütüncül programı fiziksel olarak uygulamaya elverişli hâle getirilmesiyle başlar. Ardından öğrenciyi duygusal ve motivasyon bakımından hazırlamak için sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden yararlanılır. Sonra zihinsel hazırlık gelir: öğrenci derse zihnen hazır mı, öğrenme çıktısına odaklanabiliyor mu? Derse hazırlık aşamasında öğrencinin kitap, ders notu, çevrim içi kaynak gibi materyallere erişimi ve onları kullanma becerisi ile konu hakkındaki ön bilgisi yoklanır. Son adımda öğrenci kendi hedefini öğrenme çıktısıyla karşılaştırır; kendi hedefine yürüdüğünü düşünen öğrencinin öğrenmesi daha anlamlı ve kalıcı olur.

Akılda kalsın: Temel kabul = varsayım, ön değerlendirme = sınama. Üç amaç: düzeyi belirle, beklentiyi anla, içeriği özelleştir. Akış: ortam → duygu → zihin → derse hazırlık → kendi hedefi. Sonuç farklılaştırmaya veri olur.
Sınavda

Nasıl sorulur“Ön değerlendirmenin amaçlarından biri değildir” kalıbı ya da ünite başındaki bir etkinliğin hangi bölüme ait olduğu sorulur.

TuzakTemel kabulü bir etkinlik sanmaktır: temel kabul ön öğrenmelerin listesidir, onu yoklayan etkinlik ön değerlendirmedir. İkinci tuzak, ön değerlendirmeyi öğrencileri kalıcı başarı gruplarına ayırma aracı sanmaktır; sonuç içeriği özelleştirmek içindir.

↕Sıralama ön değerlendirme akışı

  1. Öğrencinin derse zihnen hazır olup olmadığı değerlendirilir, öğrenme çıktısına odaklanması sağlanır
  2. Öğrenci kendi hedefini öğrenme çıktısıyla karşılaştırır
  3. Sınıf, bütüncül programı fiziksel olarak uygulamaya elverişli hâle getirilir
  4. Materyallere erişim ve konu hakkındaki ön bilgi yoklanır
  5. Sosyal-duygusal öğrenme becerileriyle duygusal ve motivasyonel hazırlık yapılır

?Soru çöz

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangileri ön değerlendirmenin amaçlarındandır?
I. Öğrencilerin mevcut bilgi ve beceri düzeylerini belirlemek
II. Öğrencileri yıl boyunca değişmeyecek başarı gruplarına ayırmak
III. Öğretim programının içeriğini özelleştirmek

✓ B. I ve III metindeki üç amaçtan ikisidir (üçüncüsü beklentiyi anlamak). II amaç değildir; sonuçlar içeriği uyarlamak içindir ve sabit gruplar esnek gruplama anlayışına aykırıdır. A doğru olan III'ü atlar; C ve D yanlış olan II'yi içerir.
MODEL · KÖPRÜ KURMA

Köprü kurma: eski bilgiden yeniye, sınıftan hayata

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde temel kabuller nedir? Ön değerlendirme süreci nasıl işler, amaçları nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Temel kabuller, öğrencinin bir ünite, tema ya da öğrenme alanı için önceden bildiği kabul edilen ön öğrenmelerdir (kavram, ilke, genelleme, teorem gibi). Ön değerlendirme süreci bu kabullere gerçekten sahip olunup olunmadığını ve öğrencinin ilgi ile ihtiyaçlarını yoklar. Üç amacı vardır: mevcut bilgi ve beceri düzeyini belirlemek, öğrenme çıktılarından beklentileri anlamak ve programın içeriğini özelleştirmek.

Temel kabuller ve ön değerlendirme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde köprü kurma nedir, öğretmen köprü kurarken nelere dikkat eder?

Kısa cevap: Köprü kurma, öğrencinin hâlihazırdaki bilgi ve becerileri ile edineceği yenileri arasında bağ oluşturma sürecidir; aynı zamanda sınıfta öğrenileni günlük hayatla ilişkilendirmektir. Öğretmen bunun için benzetme ve metafor, somut örnek ve uygulama, akranlarla iş birliği ortamı ve günlük yaşam deneyimlerinden yararlanır. Köprü kurma düşünme sürecini başlatır ve öğrenilenin hayata transferini kolaylaştırır.

Fizik öğretmeni elektrik akımını borudaki suyun akışına benzettiğinde, öğrencinin zihninde iki kıyı arasına bir köprü atmış olur.

Öğrenme-öğretme yaşantıları dört bölümle kurgulanır. Temel kabuller ve ön değerlendirme öğrencinin nerede durduğunu gösterir; köprü kurma onu durduğu yerden yeni öğrenmeye geçirir; öğrenme-öğretme uygulamaları asıl işin yapıldığı bölümdür.

Köprü kurma, öğrencinin bulunduğu yer ile ünitenin hedefi arasındaki geçiştir.Görsel: Sınav Defteri

İki yönlü köprü

Ortak Metin köprü kurmayı iki anlamda kullanır. Birincisi zaman yönünde: öğrencinin daha önce öğrendikleri ve yaşadıkları yeni öğrenmeye taşınır, yeni bilgi bu sayede anlam kazanır ve yapılandırılır. İkincisi mekân yönünde: sınıfta öğrenilen bilgi ve beceri günlük hayatla ilişkilendirilir, öğrenci onu sınıf dışında nasıl kullanacağını görür. Köprü kurma ayrıca düşünme sürecini başlatan bir rol üstlenir.

Öğretmenin dikkat edeceği beş nokta

  • İlişkilendirme: yeni bilgi mevcut bilgi ve deneyime bağlanır. Köprü kurma kural olarak ünitenin geneline göre kurgulanır; yaşantıların “köprü kurma” bölümünde yapılabileceği gibi gerekirse uygulamaların içinde de yapılabilir.
  • Benzerlik ve metafor: yeni kavram, bilinen bir kavrama benzetilerek tanıtılır.
  • Somut örnek ve uygulama: edinilecek beceri ile mevcut deneyim arasındaki bağ somut örnekle kurulur.
  • Akran iş birliği: öğrenciler farklı deneyim ve bakış açılarını paylaşabilecekleri ortamlarda çalışır.
  • Günlük yaşam: günlük deneyimle yeni öğrenme ilişkilendirilir; böylece öğrenilen hayata transfer edilir ve derin öğrenme gerçekleşir.
Karıştırılan üç bölüm: ayırt etme tablosu
BölümNedir?Sınıftaki işareti
Temel kabullerBilindiği varsayılan ön öğrenmelerin listesiProgramda yazılı bir liste; etkinlik değildir
Ön değerlendirme süreciTemel kabullerin ve ilgi-ihtiyacın yoklanmasıKısa test, soru-cevap, hazırbulunuşluk etkinliği
Köprü kurmaEski ile yeni, sınıf ile hayat arasında bağBenzetme, metafor, günlük hayattan örnek
Akılda kalsın: Köprü iki yönlüdür: eski → yeni ve sınıf → hayat. Araçları: metafor, somut örnek, akran, günlük yaşam. Ön değerlendirme “ne biliyor?” diye sorar; köprü kurma “bildiğini yeniye nasıl bağlarım?” diye.
Sınavda

Nasıl sorulurBir öğretmen davranışı verilir (benzetme yapma, günlük hayattan örnek getirme) ve yaşantıların hangi bölümüne örnek olduğu sorulur.

TuzakÖğrencinin ön bilgisini yoklayan etkinliği köprü kurma sanmaktır; yoklama ön değerlendirmedir, köprü kurma o bilgiyi yeni konuya bağlar. İkinci tuzak, köprü kurmanın yalnız ünite başında yapılabileceğini sanmaktır; gerekirse uygulamaların içinde de yer alır.

⇄Bilgi eşleştirme uygulama → bölüm

?Soru çöz

Bir matematik öğretmeni olasılık konusuna başlarken öğrencilerine hava durumundaki “yüzde 70 yağış ihtimali” ifadesini hatırlatıyor ve bu ifadeyi daha önce öğrendikleri kesir ve oran bilgileriyle ilişkilendirmelerini istiyor. Öğretmenin yaptığı, öğrenme-öğretme yaşantılarının hangi bölümüne örnektir?

✓ D. Öğretmen hem günlük hayattan bir örnek getirmiş hem de eski bilgiyi (kesir, oran) yeni konuya bağlamıştır; bu, köprünün iki yönüdür. A programda yazılı ön öğrenme listesidir, öğretmen eylemi değildir. B ön bilgiyi yoklar; burada yoklama değil bağlama vardır. C ileri ya da desteğe ihtiyaç duyan öğrenciye uyarlamadır.
MODEL · ÖĞRENME ORTAMLARI

Öğrenme-öğretme uygulamaları ve öğrenme ortamları: okul binasının ötesi

Maarif Modeli · Öğretim ve değerlendirme · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMaarif Modeli'nde öğrenme sürecinin temel ilkeleri nelerdir, hangi öğrenme yaklaşımları temel alınmıştır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Maarif Modeli öğrenciyi merkeze alan, yaparak ve yapılan üzerinde düşünerek öğrenmeyi esas alır. Öğrenme sürecinin beş temel ilkesi öğrenci merkezli etkinlik, esnek ve zenginleştirilmiş yaşantı, anlamlı bağlam, araştırma-sorgulama ve bütüncül gelişimdir. Temel alınan beş yaklaşım yaşantı temelli, proje temelli, bağlam temelli, sorgulamaya dayalı ve iş birlikli öğrenmedir; dersin niteliğine göre başka yaklaşımlar da kullanılabilir.

Öğrenme ilkeleri ve beş yaklaşım

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Maarif Modeli'nde öğretmenin rolü nedir? Öğrenme ortamları nasıl sınıflandırılır, ortam seçiminde ne amaçlanır?

Kısa cevap: Öğrenme-öğretme uygulamalarında öğretmen, öğretici rolünün yanında rehber ve kolaylaştırıcıdır; öğrenme sürecini öğrenci merkezli tasarlayan bir “tasarım uzmanı” olarak görülür. Öğrenme ortamları fiziksel ve sanal olmak üzere iki ana başlıkta toplanır ve beş türe ayrılır: geleneksel fiziksel, çevrim içi, sosyal, açık alan/sınıf dışı ile sanal ve artırılmış gerçeklik tabanlı ortamlar. Ortam seçiminde sekiz amaç gözetilir.

Bir okul müdürünün laboratuvar, kütüphane, kulüp odası ve müze gezisi için yaptığı her plan, aslında Ortak Metin'in öğrenme ortamları listesine bir satır eklemektir.

Rollerin yeniden tanımı

Uygulamalar, temel öğrenme yaklaşımlarıyla uyumlu ve öğrenci merkezli kurulur; öğrencinin soruları, seçimleri ve özerkliği öne çıkar. Öğrenciler farklı ön bilgi ve deneyime sahip, farklı biçim ve hızda öğrenen, sürecin aktif ve yansıtıcı katılımcıları olarak görülür. Öğretmen ise öğretici rolünü sürdürürken rehber ve kolaylaştırıcı rolleri de üstlenir; bilgi, beceri, eğilim ve değerlerin kazanılması için süreci öğrenci merkezli biçimde tasarlayan bir tasarım uzmanıdır.

Bu sınıfta öğrenme olumlu bir iklimde, anlamlı bağlamlar ve çok yönlü etkileşimle gerçekleşir. Ortak Metin çelişki içeren durumlar üzerinde düşündüren örnek olayların, problemlerin ve açık uçlu soruların kullanılmasını önerir. Öğrencilerin düşünce ve duygularını paylaşarak birbirlerinin yakınsal gelişim bölgesini oluşturacakları etkinlikler kurulabilir; öğrencilerin vardıkları çıkarımları sorgulamalarına ve kendi düşünme süreçleri üzerine yansıtma yapmalarına imkân veren bir ortam önemlidir. Video, animasyon, sunu gibi teknolojiler de ancak anlam oluşturmaya hizmet ettiklerinde sürecin parçasıdır.

Ortam seçiminde sekiz amaç

Öğrenme ortamı, öğrencinin öğrenirken kullandığı fiziksel ya da sanal alandır. Becerilerin kazanılmasında araştırma, üretim, sunum, iş birliği ve etkileşimi temel alan ortamlar kullanılmalıdır. Ortak Metin ortam seçiminde gözetilecek amaçları sekiz madde hâlinde sayar:

  1. Öğrenme deneyimlerini şekillendirme
  2. Öğrenci katılım ve motivasyonunu artırma
  3. Öğrenmeyi farklılaştırma
  4. Öğrenmeyi somutlaştırma
  5. Öğrenmede dayanışmayı teşvik etme
  6. Teknolojiyi kullanma
  7. Değerlendirme ve geri bildirim sağlama
  8. Çevre duyarlılığını ve ahlaki gelişimi destekleme
Ortak Metin'e göre öğrenme ortamlarının sınıflandırılması
Ortam türüÖrnekler
Geleneksel fizikselsınıflar, laboratuvarlar, kütüphaneler, atölyeler
Çevrim içisanal sınıflar, eğitim portalleri, eğitim uygulamaları (web ya da mobil), web seminerleri
Sosyaltopluluk tabanlı öğrenme ortamları, kulüp ve organizasyonlar
Açık alan / sınıf dışıdoğal çevreler; müze, bilim kurumu, spor eğitimi merkezi, galeri gibi sanatsal, bilimsel, kültürel ve sportif mekânlar
Sanal ve artırılmış gerçeklik tabanlısanal gerçeklik (VR) ortamları; fiziksel dünyaya dijital içerik ekleyen artırılmış gerçeklik (AR) ortamları

Bu beş tür, fiziksel ve sanal olmak üzere iki ana başlığın içindeki alt sınıflamalardır. Okul yöneticisi için pratik sonuç: öğrenme ortamı yalnız derslik değildir; kulüp çalışmaları sosyal ortam, müze ve doğa gezisi açık alan ortamı, okulun kullandığı eğitim portali çevrim içi ortam sayılır.

Akılda kalsın: Öğretmen = öğretici + rehber + kolaylaştırıcı, kısaca tasarım uzmanı; öğrenci = aktif ve yansıtıcı katılımcı. Ortamlar: fiziksel / sanal ana başlıkları, beş tür: geleneksel fiziksel, çevrim içi, sosyal, açık alan, VR-AR. Kulüp = sosyal, müze = açık alan.
Karışan sayılar ve terimler (bu sayfanın tamamı)
SayıNeyin sayısı?
1Her ünite/tema/öğrenme alanında en az performans görevi
2Ortamların ana başlığı (fiziksel, sanal) · köprünün yönü (eski→yeni, sınıf→hayat)
3Kanıtın kullanıldığı aşama (planlama, tasarım, uygulama) · ön değerlendirmenin amacı
4Performans görevinin niteliği · raporun niteliği (adil, açık, anlaşılır, bilgilendirici) · yaşantıların bölümü
5Öğrenme sürecinin ilkesi · temel yaklaşım · ön değerlendirme adımı · köprü kurmada dikkat edilecek nokta · ortam türü
8Ortam seçiminde gözetilen amaç
Sınavda

Nasıl sorulurBir ortam örneği verilip türü sorulur ya da ortam seçiminde gözetilen amaçlardan biri olmayan seçilir.

TuzakKulüp ve organizasyonları açık alan ortamı sanmaktır; Ortak Metin onları sosyal öğrenme ortamı sayar. Müze, bilim merkezi ve galeri ise açık alan/sınıf dışı ortamdır. İkinci tuzak, öğretmenin öğretici rolünün kalktığını sanmaktır; metin “öğretici rolünün yanında” der.

✎Boşluk doldurma roller ve ortamlar

Maarif Modeli'nde öğretmen, öğretici rolünün yanında rehber ve rollerini üstlenir ve öğrenme sürecini tasarlayan bir olarak görülür. Okuldaki kulüp ve organizasyonlar öğrenme ortamları arasında yer alır.

kolaylaştırıcı · tasarım uzmanı · sosyal · denetçi · açık alan

?Soru çöz

Bir okul müdürü, öğrencilerin bilim merkezi, müze ve galeri ziyaretlerini zümrelerle birlikte yıllık plana yerleştiriyor. Ortak Metin'deki sınıflamaya göre bu mekânlar hangi öğrenme ortamı türüne girer?

✓ A. Ortak Metin müze, bilim kurumu, galeri ve spor merkezlerini sanatsal, bilimsel, kültürel ve sportif mekânlar olarak açık alan/sınıf dışı ortamlarda sayar. B kulüp ve topluluk çalışmalarıdır. C okul içindeki sınıf, laboratuvar, kütüphane ve atölyedir. D sanal sınıf, portal, uygulama ve web seminerleridir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir okul müdürü öğretmenler kurulunda yeni programların genel amaçları hakkında şunları söylemiştir:
I. Programlar, 1739 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki genel amaçlar ve Kanun'daki temel ilkeler esas alınarak hazırlanmıştır.
II. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programları birbirinin tamamlayıcısıdır.
III. Ortak Metin, genel amaçları kendi içinde on iki madde hâlinde ayrıca sıralar.
Müdürün ifadelerinden hangileri Ortak Metin'e uygundur?

✓ A. I doğrudur, dayanak 1739 m.2 ve temel ilkelerdir; II doğrudur, kademelerdeki bütün çalışmalar birbirini tamamlar. III yanlıştır, Ortak Metin'de numaralı bir genel amaç listesi yoktur. B kademelerin tamamlayıcılığını (II) atlar; C ve D var olmayan listeyi (III) doğru sayar.Kaynak: Maarif Modeli · Programların genel amaçları

?Soru 2

Bir okulda zümreler ortak plan yaparken şu öneriler gelmiştir:
I. Matematik dersinde, konuyla ilgisi olmadığı hâlde her soruya bir tarih bilgisi eklenmesi
II. “Okulumuzun su tüketimi” sorusunun fen, matematik ve sosyal bilgilerde birlikte ele alınıp verilerin ortak bir posterde sunulması
III. Öğrenme çıktısı sınıflandırma olan bir derste, uygulamada gözlemleme ve karşılaştırma becerilerinin de kullanılması
Bu önerilerden hangileri Ortak Metin'deki disiplinler arası ve beceriler arası ilişki anlayışıyla örtüşür?

✓ D. II, farklı disiplinleri tek bir anlamlı soru etrafında birleştirir; III, çıktıda yazmayan becerileri uygulamada odak beceriyle ilişkilendirir. I ise Ortak Metin'in reddettiği yapay ilişkilendirmedir. A yalnız yapay bağı seçer; B yapay bağı doğru sayar; C anlamlı disiplinler arası uygulamayı (II) dışarıda bırakır.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Disiplinler ve beceriler arası ilişkiler

?Soru 3

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi öğretim programlarında yer verilen okuryazarlık becerilerinden biri değildir?

✓ B. Medya okuryazarlığı Ortak Metin'in dokuz okuryazarlığı arasında yoktur. A finansal okuryazarlık OB3'tür; C sürdürülebilirlik okuryazarlığı OB8'dir; D vatandaşlık okuryazarlığı OB6'dır.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Sistem düşüncesi ve dokuz okuryazarlık

?Soru 4

Bir müdür yardımcısı, yeni programları tanıtan sunumuna alan becerileriyle ilgili şu eşleştirmeleri yazmıştır:
I. Tarihsel empati → Sosyal bilimler alan becerisi
II. Bilgi işlemsel düşünme → Matematik alan becerisi
III. Hipotez oluşturma → Fen bilimleri alan becerisi
Ortak Metin'e göre bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

✓ C. Tarihsel empati sosyal bilimlerin (I), hipotez oluşturma fen bilimlerinin (III) alan becerilerindendir. II yanlıştır: bilgi işlemsel düşünme bilişim teknolojileri ve yazılım alan becerisidir; matematiğin alan becerileri arasında yoktur. A III'ü eksik bırakır; B yalnız yanlış eşleştirmeyi seçer; D yanlış olan II'yi de içerir.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Alan becerileri

?Soru 5

Bir öğretmen, “sınıflandırma” kavramsal becerisinden öğrenme çıktısı yazarken sınıflandırmanın Ortak Metin'deki süreç bileşenlerine “sınıflandırma sonucunu grafikle sunmak” adımını eklemiştir. Bu uygulama ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Ortak Metin'e göre kavramsal beceriden çıktı üretilirken modeldeki süreç bileşenleri kullanılır; yeni bileşen eklenmez, bileşen çıkarılmaz. B uyarlama payı beceri çerçevesiyle tutarlılık şartına bağlıdır, kavramsal beceride ekleme yasaktır; C sınıflandırma temel değil bütünleşik beceridir; D metinde kademeye göre böyle bir istisna yoktur.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Öğrenme çıktısı ve içerik çerçevesi

?Soru 6

Ortak Metin'deki öğrenci profiline göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. “Estetik duyarlılık sahibi” bilge öğrencinin bileşenidir; estetik özelliğinde “güzelliğe duyarlı” yer alır. B doğrudur, manevi sağlık sağlıklı öğrencinin altındadır; C doğrudur, iş birliği sorgulayıcının bileşenidir; D doğrudur, öfkesini kontrol etmek hem iradeli hem cesaretli öğrencide geçer.Kaynak: Maarif Modeli · On profil özelliği

?Soru 7

Ortak Metin'e göre aşağıdakilerden hangisi programlar arası bileşenlerden biri değildir?

✓ D. Eğilimler (benlik, sosyal, entelektüel) öğrenme çıktıları çerçevesinin parçasıdır, becerileri tetikler; programlar arası bileşen değildir. A birinci bileşendir; B ikinci bileşendir, Ortak Metin onu “ahlaki pusula” diye anar; C üçüncü bileşendir, programları zenginleştirir.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Programlar arası bileşenler nedir?

?Soru 8

Bir okulda değerler eğitimi için şu kararlar alınmıştır:
I. Değerler, haftada bir saatlik ayrı bir etkinlik saatinde, derslerden bağımsız işlenecektir.
II. Değerler, ünite ve temalarla tutarlı öğrenme-öğretme yaşantıları içinde ele alınacaktır.
III. Öğrencinin bir değeri benimseyip benimsemediği, gözlenebilir eylemleri üzerinden izlenecektir.
Bu kararlardan hangileri Ortak Metin'deki Erdem-Değer-Eylem anlayışıyla örtüşür?

✓ A. II doğrudur: değerler programa kaynaşık, ünite/tema ile tutarlı yaşantılarda işlenir. III doğrudur: çerçeve değerleri eylemleriyle gözlenebilir kılar. I ise “ayrık değil kaynaşık” ilkesine aykırıdır. B III'ü eksik bırakır; C ve D, programdan bağımsız ayrı saat kararını (I) doğru sayar.Kaynak: Programlar arası bileşenler · Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi

?Soru 9

Bir öğretmen “Birlikte Yaşama” temalı derste öğrencilerden, depremlerden sonra toplumun geçmişte nasıl dayanıştığını aile büyüklerinden dinleyip bu tecrübeyi bugünkü afet hazırlığıyla ilişkilendirmelerini istemiştir. Öğretmenin bu uygulaması öğrenci profilinin hangi temel kavramıyla en çok ilişkilidir?

✓ C. Toplumun tarihsel tecrübesini bugüne ve geleceğe bağlamak zamansal bütünlüktür; metin öğrencinin toplumla ortak geçmişini eğitimin parçası sayar. A ruh-beden dengesini anlatır, burada beden ya da sağlık yok; B değer yargılarının olgunlaşmasıdır, dayanışma bir değerdir ama vurgu geçmiş-bugün bağıdır; D bilgiye erişme ve düşünme biçimidir, uygulamanın merkezi zaman bağıdır.Kaynak: Maarif Modeli · Yetkin ve erdemli insan: dört kavram

?Soru 10

Zümre toplantısında kavramsal becerilerle ilgili şu ifadeler tartışılıyor:
I. Üst düzey düşünme becerileri, bütünleşik becerilerden en az ikisini içerir.
II. Temel beceriler kazanılmadan bütünleşik becerilerin öğretimine geçilmez; düzeyler aşamalıdır.
III. Saymak, çizmek ve kaydetmek temel becerilere örnektir.
Ortak Metin'e göre bu ifadelerden hangileri doğrudur?

✓ C. I üst düzey düşünme becerilerinin tanımıdır; III metindeki temel beceri örnekleridir. II yanlıştır: Ortak Metin temel ve bütünleşik becerilerin “aşamalı bir durum olmaksızın” üst düzey düşünmenin alt yapısını oluşturduğunu söyler; II bu ilişkiyi basamağa çevirir. A III'ü eksik bırakır; B ve D yanlış olan II'yi içerir.Kaynak: Öğrenme çıktıları çerçevesi · Kavramsal becerilerin üç düzeyi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Maarif Modeli soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →