Saplanan cisim, kopan uzuv ve kopan diş: yaralarda ilk yardım
MTSK · İlk Yardım · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTurnike ne zaman ve nereye uygulanır, turnike gevşetilir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kanamalar ve şok). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Turnike, doğrudan bası ve basınçlı bandajla durmayan, hayatı tehdit eden kol ya da bacak kanamasında uygulanır. Üst kol ya da uyluk gibi tek kemikli bölgeye, kanamaya en yakın sağlam deriye sarılır, kanama durana kadar sıkılır. Uygulama saati yazılır; turnike sağlık ekibi gelene kadar gevşetilmez.
✎Konu anlatımı
Vücuda saplanan cisim çıkarılır mı, kopan uzuv nasıl taşınır?
Kısa cevap: Vücuda saplanan cisim çıkarılmaz ve oynatılmaz; iki yanına rulo bez konup simit sargıyla sabitlenir. Kopan uzuv yıkanmaz, ıslatılmaz; kuru temiz beze sarılıp su geçirmez torbaya, o da bir ölçek su ve iki ölçek buz olan ikinci kaba konur, en geç 6 saatte yaralıyla birlikte hastaneye ulaştırılır.Bir yaranın içindeki cisim, çoğu zaman kanamayı tıkayan bir tıpa gibi çalışır.
Yara ve yarada yapılmayacaklar
Derinin ya da ağız, burun içi gibi zarların bütünlüğünün bozulmasına yara denir. Bıçak ve camla olan yara kesik, taş ya da sopa darbesiyle olan ezik, sivri aletle olan delici, dokunun yırtılmasıyla olan parçalı yaradır. Delici yara küçük görünse de derindeki organlara ulaşmış olabilir.
- Kana çıplak elle dokunulmaz; eldiven ya da temiz poşet kullanılır.
- Kanama doğrudan bası ile durdurulur; bunu Kanamalar ve şok sayfasında gördük.
- Yaranın içi kurcalanmaz, yaradaki cisim çıkarılmaz.
- Yaraya yağ, benzin, ot ya da biber gibi maddeler sürülmez.
Saplanan cisim
Vücuda saplanan bıçak, demir ya da cam parçası çıkarılmaz ve oynatılmaz. Çıkarılırsa çevresindeki dokuyu yırtar, kanamayı artırır. Cismin iki yanına rulo yapılmış bez ya da sargı konur, cisme bastırmadan üstünden bandajla sarılır. Bu yuvarlak bandaja simit sargı denir. Bandaj kanamayı durduracak ama dolaşımı kesmeyecek sıkılıkta olmalıdır.
Kopan uzuv
Önce yaralının kanamasını durdur. Kopan parçayı su ya da başka bir sıvıyla yıkama, ıslatma. Temiz, kuru bir beze sar ve ağzı kapalı, su geçirmez bir torbaya koy. Bu torbayı bir ölçek su ve iki ölçek buz konmuş ikinci bir torbaya ya da kovaya yerleştir; parça buza doğrudan değmez, donmaz. Üstüne yaralının adını yaz. Parça yaralıyla aynı araçta, en geç 6 saat içinde sağlık kuruluşuna ulaşmalıdır. Tam kopmamış bir parçada aradaki dokular kesilmez.
Kopan diş
Kopan diş yerine takılmaz, temizlenmez, kökünden tutulmaz. Özel çözelti yoksa tükürükte ya da tam yağlı sütte saklanır; kişi hemen diş hekimine gider.
Nasıl sorulurSaplanan cisimde ya da kopan uzuvda yapılacak ya da yapılmayacak iş sorulur.
TuzakCismi çekip çıkarmak, kopan parçayı yıkamak ya da doğrudan buza gömmek.
İpucuCisim sorusunda “sabitlenir”, uzuv sorusunda “ıslatılmaz, buza doğrudan değmez” ifadesini ara.
↕Sıralama kopan parmak
- Torbanın ağzını kapatıp içinde su ve buz olan ikinci kaba koy
- Yaralının elindeki kanamayı doğrudan bası ile durdur
- Kabın üstüne yaralının adını yaz, onunla aynı araca koy
- Kopan parmağı yıkamadan kuru, temiz bir beze sarıp torbaya koy
?Soru çöz olumsuz kök
Bisikletten düşen bir çocuğun dizinde kanayan, toprak bulaşmış bir yara var; ön dişi de kökü dahil kopmuş.
Aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?