Hak ihlalleri ve trafik kültürü: kamu hakkı, trafik psikolojisi, öz denetim

Bir sürücünün davranışının başkalarının hakkına nasıl dokunduğunu, trafik kültürünü, sürücülerin birbirini nasıl etkilediğini ve öz denetimi öğren.

5 durakMTSK · Trafik Adabı · 6 soru
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ADAP · HAK

Trafikte hak ihlalleri: diğer insanlara, bireye, topluma ve kamuya karşı

MTSK · Trafik Adabı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTrafikte diğerkâmlık ve feragat nedir, farkı nedir? Engelli, yaşlı, çocuk ve hayvanlara nasıl davranılır?Önceki sayfadan (Trafikte adap ve temel değerler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Diğerkâmlık, başkasının yararını kendi yararından önce düşünmektir: “önce ben” yerine “önce sen”. Feragat, kendi hakkından gönüllü vazgeçmektir. Geçiş hakkın varken tali yoldakine yol vermek ikisini birlikte gösterir. Bu değerleri en çok engelli, yaşlı ve çocuk gibi korunmasız kişiler hak eder.

Diğerkâmlık, feragat ve korunmasızlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Trafikte hak ihlali nedir? Kamu hakkı ve yaşam hakkı ihlaline örnekler nelerdir?

Kısa cevap: Hak ihlali, başkasının kanunla tanınmış hakkını engellemek ya da kısıtlamaktır. Trafikte kurala uymayan başkasının hakkını çiğner; ambulansın ardına takılmak gibi. En temel hak yaşam hakkıdır. Kazaların tedavi, iş gücü ve üretim kaybı ise bütün ülkeyi, yani kamu hakkını etkiler.

Ambulansa yol açan sürücülerin arasından biri, açılan boşluğu fırsat bilip ambulansın arkasına takılıyor.

Hak ve hak ihlali

Hak, kişiye kanunun ve toplumun tanıdığı yetki, özgürlük ve imkândır. Hak ihlali ise bu hakkın engellenmesi ya da kısıtlanmasıdır. Trafik kuralları herkesin hakkının sınırını çizer. Kurala uymayan, bir başkasının hakkına girmiş olur.

Diğer insanlara karşı

Ambulansa yol vermek bir kuraldır. Yol verdikten sonra ambulansın arkasına takılıp açılan boşluktan yararlanmak ise başkalarının hakkını çiğneyen bir uyanıklıktır. Görme engellilerin sarı kabartmalı yoluna park etmek, yayaları ıslatmak, yaya geçidini kapatmak da diğer insanlara karşı hak ihlalidir.

Birey hakları: önce yaşam hakkı

Birey haklarının ilki yaşam hakkıdır; o olmazsa öteki hakların anlamı kalmaz. Birinin hayatını tehlikeye atan her sürüş bu hakka dokunur. Sürücü kendi yaşam hakkını da korumakla yükümlüdür. Kemer takmamak ya da yorgun sürmek, kişinin kendine karşı sorumsuzluğudur.

Topluma ve kamuya karşı

Bir kaza yalnız iki aracı etkilemez. Ölen ya da engelli kalan kişinin ailesi sarsılır, geride kalanlar yıllarca psikolojik yük taşır; bu topluma karşı bir zarardır. Kazaların tedavi, sosyal güvenlik, iş gücü ve üretim kaybı ise bütün ülkenin cebinden çıkar. Kazada yıkılan bariyer, devrilen levha ya da bozulan trafik ışığı da kamu malıdır; onarım bedelini yine bütün ülke öder. Ülkenin tamamının uğradığı bu kayba kamu hakkı ihlali denir. Fark şudur: topluma karşı zarar insanların yaşamına ve duygularına, kamuya karşı zarar ülkenin ortak kaynağına dokunur.

Hak ihlali kime karşı?
TürKimin hakkı?Yoldaki örnek
Diğer insanlaraYaya, sürücü, engelliEngelli park yerine park etmek
Birey haklarınaKendi ve başkasının yaşam hakkıKemer takmadan, aşırı hızla sürmek
ToplumaAileler, toplumun düzeniÖlümlü bir kazanın ailelere bıraktığı yük
KamuyaBütün ülkeTedavi ve üretim kaybı
Akılda kalsın: Zarar bir kişiye giderse diğer insanlara ya da bireye karşıdır. Ailelere ve toplum düzenine giderse topluma, bütün ülkenin ekonomisine giderse kamuya karşı hak ihlalidir. İlk hak: yaşam hakkı.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ihlal betimlenir ve kimin hakkına dokunduğu sorulur; ya da kazaların maddi hasar, tedavi, iş gücü kaybı gibi sonuçlarının neyi olumsuz etkilediği.

TuzakEkonomik kaybı yalnız kazazedenin zararı sanmak; bütün ülkeyi etkilediği için kamu hakkıdır.

İpucuZarar tek kişiye mi, ailelere mi, bütün ülkeye mi gidiyor, ona bak.

⇄Eşleştirme ihlal → kime karşı?

?Soru çöz kamu hakkı

Trafik kazalarının,
I. tedavi ve sosyal güvenlik harcamalarını artırması
II. üretim kaybına yol açması
III. kamuya ait levha ve bariyerlerin onarılmasını gerektirmesi
sonuçlarından hangileri kamu hakkının ihlalidir?

✓ D. Üçünün de bedelini ülkenin tamamı öder: sağlık ve sosyal güvenlik harcaması, kaybolan üretim ve yeniden yapılan kamu malı. A yalnız harcamayı görür; B kamu malına verilen zararı (III) atlar; C sağlık ve sosyal güvenlik yükünü (I) atlar.
ADAP · ÇEVRE

Diğer canlılara, doğaya ve çevreye saygı: sürücünün çevre kirliliğindeki rolü

MTSK · Trafik Adabı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTrafikte saygı, nezaket ve yardımlaşma nedir? Radarı selektörle haber vermek yardımlaşma mıdır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Trafikte adap ve temel değerler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Saygı, başkasını değerli görmek ve onu rahatsız etmekten kaçınmaktır; nezaket bu saygının kibar söz ve davranışa dönüşmesidir. Yardımlaşma, yolda zorda kalana el uzatmak ve hatayı kırmadan söylemektir. Hız yapan sürücüyü radara karşı uyarmak ise yardımlaşma değildir.

Saygı, nezaket ve yardımlaşma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Trafikte diğer canlılara ve çevreye karşı hak ihlalleri nelerdir? Sürücü çevre kirliliğini nasıl azaltır?

Kısa cevap: Hayvanların ve bitkilerin de yaşama hakkı vardır; yoldaki hayvan için yavaşlamak bu hakka saygıdır. Araçlar gürültü, egzoz dumanı, yağ ve yakıt sızıntısıyla çevreyi kirletir. Camdan çöp atmamak, gereksiz korna çalmamak, bakımı aksatmamak ve mümkünse toplu taşıma kullanmak sürücünün payıdır.

Yol kenarına camdan atılan tek bir pet şişe, orada yıllarca kalır.

Diğer canlıların hakkı

Yaşam hakkı yalnız insana ait değildir. Yola çıkan bir köpek, yolu geçen bir kirpi, yaralı bir kuş da trafikte karşına çıkabilir. Hayvanlara yol vermeyi Trafikte adap ve temel değerler sayfasında görmüştük; burada konuya hak açısından bakıyoruz. Hayvana çarpmamak için yavaşlamak, onun yaşam hakkına saygıdır. Hayvan çıkabileceğini bildiren levhayı görünce hızını düşür. Korna hayvanı ürkütüp ani bir harekete iter; yavaşla ve geçmesini bekle.

Doğa ve çevre

Özel araç sayısı arttıkça enerji tüketimi, hava kirliliği ve gürültü de artar. Kazalarda dökülen yakıt ve yağ toprağı ve suyu kirletir. Yola atılan çöp hem çevreyi bozar hem de başka sürücüler için tehlike yaratır. Bakımsız bir araç da daha çok yakıt yakar, daha çok duman çıkarır. Bozulan çevre sonunda insan sağlığını bozar.

Sürücünün çevre kirliliğindeki rolü

Sürücünün kirliliğe dört katkısı ve her birinin tipik örneği.Görsel: Sınav Defteri

Gereksiz korna ve araçtan dışarı taşan müzik (KTY md. 144) ile camdan çöp atmak (KTY md. 145) yönetmelikle de yasaktır. Ani hızlanmamak, bakımı zamanında yaptırmak, kaçağı hemen gidermek ve mümkün olduğunda toplu taşımayı seçmek sürücünün payıdır.

Buradaki bakış adap bakışıdır: çevreyi kirletmek, havayı ve sessizliği paylaştığın herkesin hakkına girmektir. Egzoz ve gürültü değerlerini Trafik ve Çevre Bilgisi serisindeki Trafik ve çevre sayfasında bulacaksın.

Akılda kalsın: Çevre kirliliğinin trafikteki dört yüzü: gürültü, egzoz, sızıntı, çöp. Hayvan, ağaç ve çimen de trafikteki “öteki”dir; onların da yaşam hakkı vardır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir sürücü davranışı verilir; çevreye ya da diğer canlılara karşı hak ihlali olup olmadığı sorulur. Sıkışıklıkta sürekli korna gibi gürültü örnekleri sık gelir.

TuzakYalnız egzozu kirlilik sayıp gürültüyü ve çöpü unutmak.

Sınavda işaretleCamdan çöp atmak ve gereksiz korna yasaktır; adap kurala ceza korkusu olmadan uymayı da kapsadığı için bunlar adaba da aykırıdır. Adap sorusunda “adaba aykırı” diye işaretle.

▭Boşluk doldurma çevre ve canlılar

Araçlar egzoz dumanıyla kirliliğine, gereksiz korna ve dışarı taşan müzikle kirliliğine yol açar. Yola çıkan bir hayvanı korna ile ürkütmek yerine yavaşlayıp geçmesini gerekir.

ışıkhavasugürültütoprakbeklemekhızlanmakkornaya basmak

?Soru çöz çevreye saygı

Aşağıdakilerden hangisi sürücünün çevre kirliliğini azaltan davranışlarından biri değildir?

✓ B. Beklerken çalışan motor boşuna yakıt yakar, egzoz ve gürültü üretir; kirliliği artırır. A yağ kaçağını gidermek toprak ve su kirliliğini önler; C bakımlı araç daha az yakıt yakar, daha az duman çıkarır; D toplu taşıma yoldaki araç sayısını azaltır. Üçü de kirliliği azaltır.
ADAP · KÜLTÜR

Trafik kültürü: kurallar nasıl alışkanlığa dönüşür?

MTSK · Trafik Adabı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTrafik adabı nedir, trafik kuralından farkı nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Trafikte adap ve temel değerler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Trafik adabı, kimse zorlamadan ve ceza korkusu olmadan, saygıdan doğan trafik davranışlarıdır. Hem yazılı kurallara gönülden uymayı hem de yazılı olmayan nezaket kurallarını kapsar. Trafik kuralı yazılıdır ve cezası vardır; adabı ise vicdan korur. Yol verene teşekkür etmek bir adap örneğidir.

Trafik adabı nedir?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Trafik kültürü nedir, nasıl oluşur? Trafik cezaları kazaları önlemeye neden tek başına yetmez?

Kısa cevap: Trafik kültürü, bir toplumun yolda benimsediği, uyulunca takdir edilen, aykırı davranılınca hoş karşılanmayan davranışların bütünüdür. Eğitimle başlar, doğru tutum ve davranışın sürekli hâle gelmesiyle oluşur. Ceza tek başına yetmez; yazılı kural ile yazısız adabın yaşam biçimine dönüşmesi gerekir.

Herkesin yayaya yol verdiği bir mahalleye taşınan sürücü, kısa sürede kendisi de yol vermeye başlar.

Kültür ve trafik kültürü

Kültür, bir toplumun ürettiği ve sonraki kuşaklara aktardığı maddi ve manevi değerlerin bütünüdür. Trafik kültürü de bir toplumun yolda benimsediği davranış biçimleridir. Bu kültüre uyan takdir görür. Uymayan hoş karşılanmaz, gerektiğinde yaptırımla karşılaşır. Bir toplumda yaya geçidinde durmak ve kavşağı kilitlememek “normal” sayılıyorsa, orada trafik kültürü güçlüdür.

Ceza neden tek başına yetmez?

Kurala uymayana para cezası, belge geri alma, hatta hapis gibi yaptırımlar uygulanır. Yine de kazalar sürer. Sorunun temelinde kurala uymaya isteksizlik ve kuralın neden konduğunu bilmemek yatar. Radarı görünce yavaşlayıp geçince hızlanan sürücü cezayı bilir, ama kültürü yoktur. Denetimin olmadığı yerde kuralı yalnız kültürü olan sürücü uygular. Kural ile adabı Trafikte adap ve temel değerler sayfasında ayırmıştık; kültür, ikisinin alışkanlığa dönüştüğü yerdir.

Trafik kültürünü oluşturmanın temel kuralları

Kültür eğitimle başlar, süreklilikle yerleşir. Sürücü, yaya ve yolcu eğitilir; doğru tutum davranışa, davranış alışkanlığa döner. Yol ve altyapının iyileştirilmesi, denetim ve kurumların işbirliği bu süreci destekler. Temelde ise şu basit davranışların herkeste kalıcı olması gerekir:

  • Emniyet kemeri takmak, alkollü araç kullanmamak.
  • Sinyal vermeden dönmemek, hız sınırını aşmamak, hatalı sollama yapmamak.
  • Sürerken telefonla konuşmamak, takip mesafesini korumak.
  • Yayaya nazik davranmak ve hakkını gözetmek.

Kültür bir günde oluşmaz. Her sürücü yolda verdiği her kararla bu kültüre ya bir tuğla koyar ya da bir tuğla çeker. Çocuğunun yanında kırmızıda bekleyen anne ya da baba, ona hiçbir dersin veremeyeceği bir eğitim verir.

Ceza korkusu radarın önünde yavaşlatır; kültür her yerde aynı davranışı sürdürür.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Kültür = eğitim + süreklilik. Ceza kuralı hatırlatır, kültür kuralı yaşatır. Denetim olmayan yerde kuralı kültür korur.
Sınavda

Nasıl sorulurTrafik kültürünün tanımı ya da onu oluşturmanın en etkili yolu sorulur.

TuzakCezaları artırmayı tek başına çözüm sanmak; kültür eğitimle ve doğru davranışın sürekli hâle gelmesiyle oluşur.

İpucuŞıklarda “eğitim” ve “alışkanlık, süreklilik” fikrini ara.

↕Sıralama kültür nasıl oluşur?

  1. Bu tutumu yolda davranışa dökmek
  2. Sürücü, yaya ve yolcuların trafik eğitimi alması
  3. Davranışın sürekli hâle gelip toplumun ortak alışkanlığı olması
  4. Kuralın neden konduğunu kavrayıp olumlu tutum geliştirmek

?Soru çöz trafik kültürü

Bir toplumda trafik kültürünün oluşmasında en kalıcı etkiyi aşağıdakilerden hangisi sağlar?

✓ D. Kültür, eğitimle kazanılan davranışın sürekli hâle gelmesiyle oluşur ve denetim yokken de yaşar. A ceza kuralı hatırlatır ama tek başına alışkanlık kazandırmaz; B altyapı destekler, davranışı değiştirmez; C denetim yalnız görevlinin olduğu yerde etkilidir.
ADAP · PSİKOLOJİ

Trafik psikolojisi: sürücüler birbirini nasıl etkiler?

MTSK · Trafik Adabı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Trafik psikolojisi nedir? Sürücüler trafikte birbirini nasıl etkiler?

Kısa cevap: Trafik psikolojisi, sürücünün duygu, düşünce ve davranışlarını ve bunların başkalarını nasıl etkilediğini inceler. Sürücüler birbirinden etkilenir: öfkeli ya da kural tanımayan bir sürücü başkalarını da aynı davranışa sürükleyebilir. İyi örnek de yayılır; sakin sürücü çevresini sakinleştirir.

Kuyrukta biri emniyet şeridine kırınca, arkasından birkaç araç daha aynı şeride geçer.

Direksiyon başında kişilik

Araç kullanmak kişiliği ortaya çıkarır. Kapalı bir araçta, kimsenin tanımadığı bir kalabalıkta olmak insana kendini güçlü ve görünmez hissettirir. Aracın hızını kendi gücü gibi görmek, bazı sürücülerde yarış ve üstünlük duygusunu besler.

Davranış bulaşır

Pek çok sürücü trafiği bir yarış gibi görür; kazanmayı ya da kaybetmeyi düşünür. Şerit değiştirmeye izin vermemek, sıkıştırmak, intikam almaya çalışmak bu yarışın ürünüdür. Öfkeli sürücü önce el kol hareketi yapar, bağırır; sonra yakın takip ve sıkıştırmaya geçer. Karşılık bulan öfke büyür, izleyenler de bunu örnek alır.

Kötü örnek gibi iyi örnek de yayılır. Yol veren, sinyal kullanan, sakin kalan bir sürücü çevresine doğru davranışı hatırlatır. Arka koltuktaki çocuk da senin trafik psikolojini öğrenir.

Diğer etmenler

Sürücünün davranışını yalnız öteki sürücüler değil; yorgunluk, zaman baskısı, gürültü, sıcak ve araç içindeki tartışma da etkiler. Kötü örnek de iyi örnek de aynı yoldan yayılır.

Davranış bulaşır
Kötü örnek yayılırİyi örnek yayılır
Biri emniyet şeridine kırar, arkadakiler izlerBiri sırada bekler, kuyruk düzenli akar
Biri durmadan korna çalar, ötekiler de başlarBiri yayaya durur, yan şerit de durur
Biri sıkıştırır, karşılık bulunca öfke büyürBiri el kaldırıp özür diler, gerginlik biter
Akılda kalsın: Trafikte davranış bulaşıcıdır: öfke de nezaket de yayılır. Kural ihlali “yalnız beni ilgilendirir” sanılır; oysa çevredekilere örnek olur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir sürücünün davranışının başkalarını nasıl etkilediği sorulur; kötü örneğin de iyi örneğin de yayıldığı bir senaryo verilir.

Tuzak“benim davranışım yalnız beni ilgilendirir” düşüncesi; kural ihlali çevredekilere örnek olur.

İpucuŞıkta taklit, yarış ya da intikam fikri varsa trafik psikolojisinin olumsuz yüzü anlatılıyordur.

⇄Eşleştirme kötü örneğe uymamak

?Soru çöz davranış bulaşır

Sıkışık trafikte bir sürücü emniyet şeridinden ilerlemeye başlıyor. Kısa süre sonra arkasındaki birkaç sürücü de aynı şeyi yapıyor.

Bu durum trafik psikolojisinin hangi yönünü gösterir?

✓ A. Bir sürücünün kural ihlali, izleyen sürücülere örnek oluyor ve davranış yayılıyor. B güven prensibi kurala uyanın başkasına güvenmesidir, burada kural çiğneniyor; C öz denetim kimse görmezken bile kurala uymaktır, tersi yaşanıyor; D başkası için haktan vazgeçmek yok, tersine başkasının hakkı çiğneniyor.
ADAP · ÖZ DENETİM

Trafikte öz denetim: kimse görmezken de kurala uymak

MTSK · Trafik Adabı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBen dili nedir, sen dilinden farkı nedir? Trafik polisiyle nasıl iletişim kurulur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Trafikte iletişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ben dili, karşındakini suçlamadan kendi duygunu ve durumunu anlatmaktır: “Araç çok yakın, çıkmakta zorlanıyorum.” Sen dili suçlar: “Park etmeyi bilmiyorsun.” Ben dili karşıdakini savunmaya itmez, sorunu çözer. Trafik görevlisiyle de sakin, saygılı ve ben diliyle konuşulur.

Ben dili ve görevlilerle iletişim

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Öz denetim nedir? Trafikte öz denetim örnekleri nelerdir?

Kısa cevap: Öz denetim (öz kontrol), kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını kendi iradesiyle yönetmesidir. Öz denetimli sürücü polis, kamera ya da ceza olmasa da kurala uyar ve öfkesine kapılmaz. Gece boş kavşakta kırmızı ışıkta beklemek öz denetimin en bilinen örneğidir.

Gece saat üç, kavşak bomboş, kamera yok ve ışık kırmızı.

Öz denetim nedir?

Öz denetim, insanın duygularını ve tepkilerini kendi iradesiyle kontrol edip doğru amaca yöneltmesidir. Dışarıdan biri izlediği için değil, doğru olduğu için doğru davranmaktır. Öz denetimi zayıf kişi kontrolü kaybettiği anda hem kendine hem başkasına zarar verir.

Öz denetimin kaynağı vicdan, adalet ve merhamet gibi değerlerdir. Öz denetimli kişi davranmadan önce kendine sorar: Bu doğru mu? İlgili herkes için adil mi? İyi niyeti ve dostluğu artırır mı? Herkesin yararına mı?

Trafikte öz denetim

Trafikte öz denetim, kuralı içselleştirmektir. Boş yolda hız sınırını aşmamak, kimse görmezken kemer takmak, radar olmayan yerde de yavaşlamak, öfkelenince karşılık vermemek bunun örnekleridir. Öz denetimli sürücü, çevresindekilerin kendisini örnek alabileceğini de bilir.

Öz denetim yalnız kurala uymak değildir, duyguları da kapsar. Seni sıkıştıran sürücüye karşılık vermemek, yorgunken “biraz daha dayanırım” demeden durmak da öz denetimdir. Kuralı bilen her sürücü öz denetimli değildir; fark, kimse görmediğinde ortaya çıkar.

Hatayı hep başkasında aramak öz denetimin zayıf olduğunu gösterir. Hatasını kabul edebilen sürücü ise ondan ders çıkarır. Öfke kontrolünü Trafikte iletişim sayfasında görmüştük; öz denetim onun her güne yayılmış hâlidir.

Dış denetim ve öz denetim
ÖlçütDış denetimÖz denetim
Kim denetler?Polis, kamera, radarKişinin kendi vicdanı
Ne zaman işler?Görevli ya da cihaz varkenHer zaman
Neden uyulur?Cezadan korkulduğu içinDoğru olduğu için
ÖrnekRadarı görünce yavaşlamakBoş yolda da hız sınırını aşmamak
Akılda kalsın: Dış denetim: “Görülürsem ceza yerim.” Öz denetim: “Görülmesem de doğrusu bu.” Kimse görmezken yaptığın, gerçek trafik adabındır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir davranış verilir ve öz denetim örneği olup olmadığı sorulur; ya da öz denetimin tanımı.

TuzakRadarı görünce yavaşlamayı öz denetim sanmak; orada sürücüyü denetleyen dışarıdaki radardır.

İpucu“Denetim olmasaydı da aynı şeyi yapar mıydı?” diye sor; cevap evetse öz denetimdir.

▭Boşluk doldurma öz denetim

Polis, kamera ve radarın sağladığı denetime denetim denir. Öz denetimin kaynağı kişinin dır. Radarı görünce yavaşlayıp geçince hızlanan sürücüyü korkusu yönetir.

içvicdanıkazadışmerakıcezaalışkanlığıödül

?Soru çöz öz denetim

Kişinin, kimse izlemese ve ceza korkusu olmasa da duygu ve davranışlarını kendi iradesiyle yönetmesi, kurala vicdanı gereği uymasıdır.

Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

✓ C. Dışarıdan denetim yokken kişinin kendi davranışını iradesiyle yönetmesi öz denetimdir. A empati kendini karşındakinin yerine koymaktır; B tolerans başkasının hatasını hoş görmektir; D feragat bir haktan gönüllü vazgeçmektir. Üçünde de odak kendi davranışını denetlemek değildir.

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Mahalle sokağında ilerleyen sürücü, park etmiş araçların arasından yola top yuvarlandığını görüyor.

Üstten görünüş.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre sürücünün en doğru davranışı hangisidir?

✓ D. Topun peşinden bir çocuk gelebilir, park etmiş araçlar onu gizler; hız hemen düşürülür. A korna ve aynı hız tehlikeyi sürdürür, çocuk sesin yönünü kestiremeyebilir; B karşı şeride kaymak yalnız topu hesaba katar; C selektör araçların arkasındaki çocuğa ulaşmaz.Kaynak: Trafikte adap ve temel değerler · Diğerkâmlık, feragat ve korunmasızlar

?Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi ben dili ile kurulmuş bir cümledir?

✓ C. Konuşan kendi duygusunu (korktum) anlatıyor, karşıdakini yargılamıyor; bu ben dilidir. A soru biçiminde bir suçlamadır, sen dilidir; B “ben” ile başlasa da karşıdakini dikkatsiz diye yargılar; D karşıdakini bir gruba koyup suçlar.Kaynak: Trafikte iletişim · Ben dili ve görevlilerle iletişim

?Soru 3

Başka bir sürücü Can'ın önüne sinyalsiz kırıp hızla uzaklaşıyor. Can'ın aşağıdaki tepkilerinden,
I. Aracı takip edip durdurarak hesap sormak
II. Sürücünün acil bir işi olabileceğini düşünmek
III. Mesafeyi açıp yoluna sakin devam etmek
hangileri öfke kontrolüne uygundur?

✓ D. Davranışa başka bir açıklama aramak (II) empatiyle öfkeyi yatıştırır; mesafeyi açıp sakin devam etmek (III) tehlikeden uzaklaşmaktır. I öfkeye öfkeyle karşılık vermektir, kavgayı büyütür; bu yüzden I'i içeren A ve C yanlıştır. B ise III'ü atlar.Kaynak: Trafikte iletişim · Öfke kontrolü ve empati

?Soru 4

Trafikte kimse zorlamadığı ve ceza korkusu olmadığı hâlde kurallara gönülden uymak, yazılı olmayan saygı ve nezaket davranışlarını da sürdürmektir.

Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

✓ B. Tanımın iki parçası var: kurala ceza korkusu olmadan uymak ve yazısız nezaket; ikisi birlikte trafik adabıdır. A trafik kuralı yazılıdır ve uyulmasını ceza sağlar, “gönülden” sözü ona uymaz; C empati kendini karşındakinin yerine koymaktır; D tolerans başkasının hatasını hoş görmektir.Kaynak: Trafikte adap ve temel değerler · Trafik adabı nedir?

?Soru 5

Yeşil ışık yanınca Mert'in önündeki araç yokuşta stop ediyor. Aracın arkasında “acemi sürücü” yazıyor. Mert korna çalmıyor, söylenmiyor; “herkes bir gün acemiydi” diye düşünüp sürücünün aracı yeniden çalıştırmasını bekliyor.

Mert'in bu davranışı en çok hangi değeri gösterir?

✓ A. Mert, acemi sürücünün kasıtsız hatasını büyütmüyor, anlayışla karşılıyor; bu toleranstır (hoşgörü). B feragat kendine ait bir haktan vazgeçmektir, burada vazgeçilen bir hak yok; C yardımlaşma zorda kalana fiilen el uzatmaktır, Mert yalnız bekliyor; D sorumluluk kendi görevini yapıp davranışının sonucunu üstlenmektir.Kaynak: Trafikte adap ve temel değerler · Tolerans ve sabır

?Soru 6

Kurallara uyan bir sürücünün, başkalarının da kurallara uyacağını varsayarak araç kullanabilmesidir. Ancak bu varsayım çocuk, yaşlı, engelli ve kuralı çiğnediği görülen kişiler için geçerli değildir.

Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

✓ B. Kurala uyanın başkalarına güvenebilmesi ve bu güvenin zayıf yol kullanıcısında ve kural çiğneyende kalkması güven prensibidir. A öz denetim kimse görmezken kendi davranışını yönetmektir; C empati kendini karşındakinin yerine koymaktır; D tolerans başkasının hatasını hoş görmektir.Kaynak: Trafikte iletişim · Heyecan ve güven prensibi

?Soru 7

Alkollü araç kullanan bir sürücüde,
I. Tepki süresinin uzaması
II. Görüş alanının daralması
III. Riske girme isteğinin azalması
durumlarından hangilerinin görülmesi beklenir?

✓ B. Alkol algıyı ve tepkiyi yavaşlatır, görüş alanını daraltır; I ve II doğrudur. III yanlıştır: alkol kendini frenleme gücünü azaltır, riske girme isteğini artırır. A görüşün daralmasını (II) atlar; C ve D alkolün sürücüyü temkinli yaptığı yanılgısına (III) düşer.Kaynak: Trafikte adap ve temel değerler · Sorumluluk: yorgunluk, dikkat, alkol

?Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi trafikte olumlu iletişim kurmaya örnektir?

✓ A. Sinyal niyeti önceden bildirir, arkadaki sürücü buna göre davranır; açık ve olumlu bir mesajdır. B selektörü uyarı yerine baskı aracı yapar; C beden dilini öfke için kullanır, kavgaya davet eder; D kornayla sabırsızlığı gösterir, gereksiz korna yönetmelikle de yasaktır.Kaynak: Trafikte iletişim · Söz, beden dili ve aracın dili

?Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi trafikte yardımlaşma sayılmaz?

✓ C. Radarı haber vermek, hız sınırını aşan sürücünün cezadan kaçmasına yarar; tehlikeli sürüş sürer, bu yüzden yardımlaşma değil sorumsuzluğa ortaklıktır. A zorda kalana fiilen yardımdır; B hatayı kırmadan söyleyen nezaketli uyarıdır; D kazazedeye destektir, kaza yerinden geçen sürücünün görevi de budur.Kaynak: Trafikte adap ve temel değerler · Saygı, nezaket ve yardımlaşma

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi trafikte stresle başa çıkma yollarından biri değildir?

✓ A. Saldırgan sürücüye aynı şekilde karşılık vermek stresi ve tehlikeyi büyütür; doğrusu mesafeyi açmak, gerekirse yetkililere bildirmektir. B erken çıkmak yetişme telaşını azaltır; C rota bilgisi belirsizliği giderir; D dinlenmek yorgunluğun artırdığı stresi önler.Kaynak: Trafikte iletişim · Stres ve stresle başa çıkma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Trafik Adabı soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →