Peygamberliğinden önce Hz. Muhammed: Mekke, çocukluk, gençlik, Fil suresi ve dinî motifler

Hz. Muhammed peygamber olmadan önce nasıl bir çocuk ve gençti? Mekke'yi, ailesini, el-Emin lakabını tanı; sonra kültürümüzdeki dinî izleri bul.

5 durak6. sınıf · 4. ve 5. ünite
15 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 15tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
SİYER · MEKKE

Hz. Muhammed'in doğduğu çevre: Cahiliye Mekke'si ve Fil suresi

MEB 6. sınıf · Peygamberliğinden Önce Hz. Muhammed · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaMescid-i Haram, Mescid-i Nebevi ve Mescid-i Aksa neresidir? Türkiye'deki camiler nasıl farklılaşır?5. sınıftan (Peygamber kıssaları ve camiler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Mescid-i Haram Mekke'de Kâbe'yi içine alır; Mescid-i Nebevi Medine'dedir; Mescid-i Aksa Kudüs'tedir ve ilk kıbledir. Türkiye'deki camiler bölgenin malzemesine ve süsleme sanatına göre farklılaşır, ama hepsinde mihrap ve minber vardır.

Üç mescit ve cami örnekleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed nasıl bir çevrede doğdu? Cahiliye Dönemi ne demek, Fil suresi ne anlatır?

Kısa cevap: Hz. Muhammed, İslam'dan önceki Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de doğdu. Mekke'de putperestlik, kabilecilik ve haksızlık yaygındı; Kâbe ise herkesin kutsal saydığı bir ziyaret yeriydi. Fil suresi, Kâbe'yi yıkmaya gelen ordunun Allah'ın izniyle yok edilişini anlatır.

Bir insanı tanımak için önce büyüdüğü mahalleye bakarız.

Cahiliye Dönemi

İslam'dan önce Arap Yarımadası'nda yaşanan döneme Cahiliye Dönemi denir. Cahiliye, bilgisizlik demektir; ama yalnız okuma yazma bilmemeyi değil, yanlış inanç ve kötü davranışları da anlatır.

Mekkelilerin çoğu putlara taparak Allah'a ortak koşuyordu. Az sayıda insan ise Hz. İbrahim'in tevhit inancına bağlıydı; bunlara hanif denirdi.

Mekke'de hayat

Mekke'nin toprağı kurak ve verimsizdi. Halk tarım yerine ticaret, hayvancılık ve el sanatlarıyla geçinirdi. İnsanlar kabileler hâlinde yaşardı. Güçlüler zayıfları ezer, kız çocuklarına değer verilmezdi.

5. sınıfta Kâbe'nin Müslümanların kıblesi olduğunu öğrenmiştin. Kâbe, Hz. İbrahim'in oğluyla birlikte yeniden inşa ettiği, Allah'a ibadet için yapılmış ilk mabettir. Kâbe'yi ziyarete gelenler Mekke'yi bir ticaret ve buluşma merkezi yapmıştı.

Cahiliye Mekke'si ve bugün
Cahiliye'deBugün hâlâ karşılaşılabilen
soyla ve zenginlikle övünmekmarkayla, parayla böbürlenmek
güçlünün zayıfı ezmesiokulda zorbalık
kumar ve içkibağımlılık yapan alışkanlıklar

Fil olayı ve Fil suresi

Hz. Muhammed'in doğduğu yıl, Yemen valisi Ebrehe fillerle donanmış bir orduyla Kâbe'yi yıkmaya geldi. Allah, sürü sürü kuşlar göndererek orduyu yok etti.

“Rabb'inin, fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi? Onların tuzaklarını boşa çıkarmadı mı? Üzerlerine sürü sürü kuşlar gönderdi. Balçıktan pişirilmiş taşlar (taşlaşmış çamur) atan, nihayet onları yenilmiş ekin yaprakları hâline getirdi.”

Fil suresi · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Sure, Allah'ın Kâbe'yi koruduğunu ve zalimlerin tuzaklarını boşa çıkardığını anlatır. Namazlarda okunan kısa surelerdendir.

Akılda kalsın: Cahiliye = yanlış inanç + kötü âdet. Fil suresi: Kâbe'yi Allah korudu, zalimin tuzağı boşa çıktı.
Burslulukta

Nasıl sorulurCahiliye Mekke'sini anlatan kısa bir paragraf verilir; paragraftan ulaşılamayacak yargı sorulur.

TuzakHz. Muhammed'in peygamberlik sonrası hayatına ait bir bilgiyi bu döneme taşımak.

İpucuYalnız paragrafta yazana dayan; dönemi karıştırma.

?Soru çöz paragraftan çıkarım

Mekke'nin toprağı tarıma elverişli değildi. Kâbe'yi ziyaret etmek için yılın belli zamanlarında uzaklardan gelenler olurdu. Bu ziyaretler sırasında panayırlar kurulur, alışveriş yapılır, şiir yarışmaları düzenlenirdi.

Bu paragraftan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

✓ D. Paragrafta okuma yazmadan hiç söz edilmez. A toprağın verimsizliğinden, B ziyaretlerle kurulan panayırlardan, C şiir yarışmalarından çıkar.

▭Boşluk doldurma Fil olayı · seçeneksiz

Yemen valisi fillerle donanmış ordusuyla yıkmaya geldi. Allah sürü sürü göndererek orduyu yok etti.

?Soru çöz bilgi kartı

Mekke bilgi kartı
Toprakkurak, verimsiz
İnanççoğunluk putperest, az sayıda hanif
Kâbeuzaklardan ziyaretçi gelen kutsal yer

Bu kartla aşağıdakilerden hangisi açıklanabilir?

✓ B. Kâbe'ye gelen ziyaretçiler Mekke'yi buluşma ve ticaret merkezi yaptı. A kartla çelişir: hanifler de vardı. C kurak toprağı unutuyor. D yanlış: ordu yok edildi, Kâbe yıkılmadı.
SİYER · ÇOCUKLUK

Hz. Muhammed'in ailesi ve çocukluğu: yetim ama sevgiyle büyüyen bir çocuk

MEB 6. sınıf · Peygamberliğinden Önce Hz. Muhammed · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaMerhamet nedir? İnsanlara, hayvanlara ve doğaya merhamet nasıl gösterilir?Bağlantılı konudan (Ahlaki davranışlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Merhamet, bir canlının kötü durumuna üzülüp onun sıkıntısını gidermeye çalışmaktır. Vicdan, şefkat, sevgi ve saygıyla ilişkilidir. Merhamet yalnız insanlara değil hayvanlara ve doğaya da gösterilir; hem bir kişinin tek başına yaptığı hem de toplumca yapılan bir iyilik olabilir.

Merhametli olmak

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed'in ailesi kimlerdir? Çocukluğunu kimlerin yanında geçirdi?

Kısa cevap: Hz. Muhammed 20 Nisan 571'de Mekke'de doğdu. Babası Abdullah o doğmadan, annesi Amine altı yaşındayken vefat etti. Sütannesi Halime, dedesi Abdülmuttalib ve amcası Ebu Talib onu sevgiyle büyüttü; o da büyüklerine hep saygı gösterdi.

Çevredeki şefkatli insanlar bir çocuğun zor günlerini hafifletebilir.

Doğumu ve adı

Hz. Muhammed, Kureyş kabilesinin saygın bir ailesinden geliyordu. 20 Nisan 571'de Mekke'de doğdu. Babası Abdullah, o doğmadan vefat etmişti. Dedesi Abdülmuttalib torununa “övülmüş” anlamına gelen Muhammed adını verdi.

Sütanne ve annesi

Mekkeliler çocuklarını havası temiz çöl köylerinde, sütannelerin yanında büyütürdü. Hz. Muhammed'i önce Süveybe, sonra Halime emzirdi. Dört yaşına kadar Halime'nin yanında kaldı.

Sonra annesi Amine'nin yanına döndü. Altı yaşındayken annesiyle Medine'deki akrabalarını ziyaret etti; dönüş yolunda annesi vefat etti.

Dedesi ve amcası

Dedesi Abdülmuttalib onu çok severdi. Sekiz yaşındayken dedesi de vefat etti ve onu amcası Ebu Talib'e emanet etti. Ebu Talib ve eşi Fatıma onu kendi çocuklarından ayırmadı. O da amcasına yardım için çobanlık yaptı.

Hz. Muhammed'i büyütenler
Kim?YakınlığıOndan aldığı
Halimesütannesiçöl köyünde sağlıklı bir çocukluk
Abdülmuttalibdedesişefkat ve değer görmek
Ebu Talibamcasıyuva ve ticaret bilgisi

Ahlaki davranışlar sayfasında gördüğümüz merhamet, onu büyütenlerin davranışlarında açıkça görülür.

Soru nasıl okunur?

“Hz. Muhammed'in adını babası koymuştur.” yargısı doğru mudur?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: bir yargının doğruluğu soruluyor; tek tek olaylara bak.
  2. Anahtar sözcük: “babası”.
  3. Eleme: babası o doğmadan vefat etmişti; adını dedesi Abdülmuttalib koydu.

Cevap: Yanlış

Akılda kalsın: Halime → Amine → Abdülmuttalib → Ebu Talib. Babası doğmadan, annesi altı yaşında vefat etti.
Burslulukta

Nasıl sorulurHz. Muhammed'in çocukluğuyla ilgili numaralı yargılar verilir; hangilerinin doğru olduğu sorulur.

TuzakOnu anne ve babasının büyüttüğünü ya da ilk sütannesinin Halime olduğunu sanmak.

İpucuYaşları sırala; sütanne, anne, dede, amca sırasını hatırla.

?Soru çöz öncüllü

Ayşe, Hz. Muhammed'in çocukluğuyla ilgili şu yargıları yazdı:
I. Babası o doğmadan vefat etmiştir.
II. Çocukluğunun tamamını annesinin yanında geçirmiştir.
III. Dedesinin vefatından sonra amcası Ebu Talib onu yanına almıştır.

Buna göre Ayşe'nin yazdıklarından hangileri doğrudur?

✓ A. Babası Abdullah doğumundan önce vefat etti (I); dedesinden sonra amcası Ebu Talib onu yanına aldı (III). II yanlış: dört yaşına kadar sütannesinde kaldı, altı yaşında annesini kaybetti. B, C ve D bu yanılgıyı içeriyor.

↕Sıralama çocukluk yılları

  1. Dedesi Abdülmuttalib'in yanında yaşadı.
  2. Sütannesi Halime'nin yanında büyüdü.
  3. Amcası Ebu Talib'in evine geçti.
  4. Annesi Amine'nin yanına döndü.

?Soru çöz şekil okuma

Şeritte Hz. Muhammed'in yaşları gösteriliyor.

Altın renkli bölüm: 6–8 yaşları.Görsel: Sınav Defteri

Altın renkli dönemde onu kim büyütmüştür?

✓ D. Annesini altı yaşında kaybedince sekiz yaşına kadar dedesi baktı. A Halime ilk dört yılın, B Amine 4–6 yaşların, C Ebu Talib sekiz yaştan sonrasının büyüğüdür.
SİYER · GENÇLİK

Hz. Muhammed'in gençliği: el-Emin, Hilfülfudul ve Hacerülesved

MEB 6. sınıf · Peygamberliğinden Önce Hz. Muhammed · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDoğru sözlü olmak neden önemlidir? Hz. Şuayb kıssası bize ne öğretir?Bağlantılı konudan (Ahlaki davranışlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Doğruluk, söz, davranış ve niyette dürüst olmaktır. Doğru sözlü insan güven verir, yalan ise güveni ve arkadaşlığı bozar. Hz. Şuayb, ölçü ve tartıda hile yapan Medyen halkını dürüst olmaya çağırmış, tehditlere rağmen doğruluktan ayrılmamıştır.

Doğru sözlülük ve Hz. Şuayb

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hz. Muhammed'e neden el-Emin dendi? Hilfülfudul ve Hacerülesved olayı nedir?

Kısa cevap: Hz. Muhammed gençliğinde dürüstlüğü ve güvenilirliği yüzünden el-Emin diye anıldı. Haksızlığa karşı kurulan Hilfülfudul'e katıldı, Kâbe onarımında Hacerülesved anlaşmazlığını adaletle çözdü. Hz. Hatice ile evlendi; bu evlilikten altı çocuğu oldu.

Sınıfta kavga çıktığında herkesin “Hakem o olsun.” dediği bir arkadaş vardır.

el-Emin

Hz. Muhammed, Mekke'nin kötü âdetlerinden uzak yaşadı. İnsanlar mallarını gönül rahatlığıyla ona emanet ederdi. Bu yüzden Mekkeliler ona “güvenilir insan” anlamında el-Emin lakabını verdi.

Ahlaki davranışlar sayfasında doğru sözlülüğü gördük. el-Emin lakabı, bu erdemin bir insanda nasıl görünür olduğunu gösterir.

Hilfülfudul

Bir gün Yemenli bir tüccarın malı Mekke'de haksızca elinden alındı. Bunun üzerine Mekke'nin ileri gelenleri toplanıp kimsenin haksızlığa uğratılmayacağına söz verdi.

“Erdemli insanların sözleşmesi” anlamına gelen bu birliğe Hilfülfudul denir. Yirmili yaşlarındaki Hz. Muhammed de amcasıyla bu birliğe katıldı.

Hacerülesved hakemliği

Kâbe sellerle yıpranınca kabileler birlikte onardı. Kâbe'nin köşesindeki siyah taşa Hacerülesved denir. Taşı yerine koyma şerefini her kabile istedi; az kalsın kavga çıkacaktı.

Hakem herkesi işin içine katarak kavgayı önledi.Görsel: Sınav Defteri

Kureyş'in en yaşlısı, oraya ilk gelecek kişinin hakemliğine uyulmasını önerdi. Gelen Hz. Muhammed'di. Taşı bir örtüye koydu, her kabileden bir temsilciye örtüyü tutturdu, sonra taşı kendi eliyle yerine yerleştirdi.

Evliliği ve çocukları

Mekke'nin saygın tüccarı Hz. Hatice, Hz. Muhammed'in dürüstlüğünü duyup kervanını ona emanet etti; bir süre sonra evlendiler. Çocukları Kasım, Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm, Fatıma ve Abdullah'tır.

Akılda kalsın: el-Emin = güvenilir. Hilfülfudul = haksızlığa karşı söz birliği. Hacerülesved = adaletli hakemlik.
Burslulukta

Nasıl sorulurGençlik yıllarından bir olay anlatılır; olayın Hz. Muhammed'in hangi özelliğini gösterdiği sorulur.

TuzakHilfülfudul'ü bir savaş, el-Emin lakabını peygamberlikten sonra verilmiş sanmak.

İpucuOlayın sonucuna bak: kavga önlendiyse adalet, mal emanet edildiyse güvenilirlik.

?Soru çöz olaydan özellik

Kâbe onarılırken kabileler Hacerülesved'i yerine kimin koyacağı konusunda anlaşamadı. Hakem seçilen Hz. Muhammed taşı bir örtünün üstüne koydu. Her kabileden bir kişiye örtünün ucundan tutturdu ve taşı birlikte taşıdılar. Sonunda taşı kendisi yerine yerleştirdi.

Bu olay en çok Hz. Muhammed'in hangi özelliğini gösterir?

✓ C. Bütün kabileleri işin içine katarak kavgayı önlemiştir; bu adalet ve akıllılıktır. A ve B doğru özellikler ama bu olayda görülmez. D Hilfülfudul'deki olaydır.

⇄Bilgi eşleştirme kavram ve anlam

?Soru çöz bilgi kartı

Bir olayın kartı
Ne oldu?Bir yabancı tüccarın malı haksızca alındı.
Kimler toplandı?Mekke'nin ileri gelenleri
Ne karar verdiler?Kimse haksızlığa uğratılmayacak.

Kartta anlatılan olay hangisidir?

✓ A. Haksızlığa karşı verilen söz birliği Hilfülfudul'dür; bir savaş değildir. B Kâbe onarımındaki anlaşmazlıktır. C bir lakaptır, toplantı değildir. D Ebrehe'nin ordusuyla ilgilidir.
KÜLTÜR · GELENEK

Geleneğimizde dinin izleri: bayramdan sadaka taşına

MEB 6. sınıf · Kültürümüzdeki Dinî Motifler · Okuma 3 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaRamazan neden oruç ve Kur'an ayıdır? Sahur, imsak, iftar, mukabele, fitre ve teravih ne demek?Bağlantılı konudan (Peygamberler, ilahi kitaplar ve oruç). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ramazan, orucun farz kılındığı ve Kur'an'ın indirilmeye başlandığı aydır; Kadir Gecesi bu aydadır. Sahur imsaktan önceki yemek, imsak oruca başlama, iftar orucu açma vaktidir. Mukabele Kur'an'ı karşılıklı okuma, fitre vacip bir sadaka, teravih ramazana özgü sünnet namazdır.

Ramazan ve oruçla ilgili kavramlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kültürümüzdeki dinî gelenekler nelerdir? Sadaka taşı, zimem defteri, mahya ve aşure ne demek?

Kısa cevap: Kültürümüzde dinin izleri bayramlarda, kandillerde, doğumdan taziyeye hayatın dönüm noktalarında, ramazan ve muharrem geleneklerinde görülür. Sadaka taşı, zimem defteri ve vakıflar ise yardımın kimseyi incitmeden, gizlice yapıldığı güzel geleneklerdir; mevlit gibi gelenekler ibadetle karıştırılmaz.

Bayramda el öpmeyi ailenden öğrendin.

Kültür, örf ve âdet

Bir toplumun nesilden nesile aktardığı maddi ve manevi değerlerin bütününe kültür denir. Toplumun benimsediği davranış kalıplarına örf, yerleşmiş alışkanlıklara âdet denir. Gelenekler bölgeden bölgeye biraz farklı olabilir.

Bayramlar, kandiller, dönüm noktaları

Bayramlarda bayramlaşılır, küskünler barışır. Mevlit, Regaip, Miraç, Berat ve Kadir geceleri kandil olarak kutlanır.

Doğan bebeğin kulağına ezan okunup adı konur. Kız isteme, sünnet, asker uğurlama ve taziyede dualar edilir. Mevlit okutmak bir gelenektir, ibadet değildir.

Ramazan ve muharrem

Peygamberler, ilahi kitaplar ve oruç sayfasında mukabele ve teravihi gördük. Ramazanda minareler arasına asılan ışıklı yazılara mahya denir. Çocuklar günün bir kısmında oruç tutarak tekne orucuyla ramazana alışır. Muharremin onuncu günü pişirilen aşure komşulara dağıtılır.

Gizli yardımlaşma

Yardımlaşma gelenekleri
GelenekNasıl işler?
Sadaka taşıtaşa bırakılan parayı ihtiyacı olan alır; kimse kimseyi görmez
Zimem defterihayırsever, bakkalın veresiye defterindeki borçları adını söylemeden öder
Vakıfbir mal, toplumun yararına sürekli kullanılmak üzere bağışlanır
Akılda kalsın: Mahya ramazanda, aşure muharremde. Sadaka taşı ve zimem defteri: veren de alan da incinmez.
Burslulukta

Nasıl sorulurNumaralı geleneklerden hangilerinin aynı özelliği taşıdığı sorulur: yardımlaşma, ramazan ya da hayatın dönüm noktası.

TuzakBir geleneği ibadet sanmak.

İpucuÖnce her geleneğin hangi zamana ya da amaca ait olduğunu yaz.

?Soru çöz numaralı bilgi

Öğretmen tahtaya dört gelenek yazdı:
I. Sadaka taşı
II. Mahya
III. Zimem defteri
IV. Asker uğurlama

Bu geleneklerden hangileri, yardım edenin kimliği gizli kalarak yapılan yardımlaşmaya örnektir?

✓ B. Sadaka taşında (I) ve zimem defterinde (III) veren kişi kendini göstermez. II ramazan, IV hayatın dönüm noktası geleneğidir.

⇄Bilgi eşleştirme hangi zaman?

?Soru çöz tablo okuma

Zeynep'in sınıflaması
UygulamaZeynep'in yazdığı
I. Bebeğin kulağına ezan okuyup ad koymakgelenek
II. Mevlit okutmakfarz ibadet
III. Bayramda küskünlerin barışmasıgelenek

Zeynep'in sınıflamalarından hangileri doğrudur?

✓ C. Kulağa ezan okuyup ad koymak (I) ve bayramlaşma (III) dinin izini taşıyan geleneklerdir. II yanlış: mevlit okutmak gelenektir, ibadet değildir. A, B ve D bu yanlışı içeriyor.
KÜLTÜR · EDEBİYAT VE MUSİKİ

Edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleri: Yunus'tan ezana

MEB 6. sınıf · Kültürümüzdeki Dinî Motifler · Okuma 3 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDin mimariyi nasıl etkiler? Caminin iç ve dış bölümleri nelerdir?5. sınıftan (Peygamber kıssaları ve camiler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İbadet, temizlik, ilim ve yardımlaşma ihtiyacı cami, çeşme, medrese, külliye ve kervansarayların yapılmasını sağlamıştır. Bu yapıları hat ve çini gibi sanatlar süsledi. Caminin içinde mihrap, minber ve vaaz kürsüsü; dışında minare, şerefe, kubbe ve şadırvan bulunur.

Dinin mimariye etkisi ve cami

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleri nelerdir? Naat, ilahi, salavat ne demek?

Kısa cevap: Ahmed Yesevi, Mevlana, Hacı Bektaş Veli ve Yunus Emre'nin eserleri edebiyatımızda dinin izlerini taşır. Hz. Peygamber'i öven şiire naat denir. Musikimizde ezan, kamet, ilahi ve salavat dinin izlerini taşır; ortak temaları Allah ve Peygamber sevgisidir.

Bir bayramda duyduğun ilahiler yüzyıllar öncesinden bugüne ulaştı.

Edebiyatımızda

Ahmed Yesevi'nin “Divan-ı Hikmet”i, Mevlana'nın “Mesnevi”si, Hacı Bektaş Veli'nin “Makalat”ı ve Yunus Emre'nin şiirleri Allah sevgisini, insan sevgisini ve güzel ahlakı anlatır.

“Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim / Dünya kimseye kalmaz”

Yunus Emre · Divan

Hz. Peygamber'i öven şiirlere naat denir. Onun doğumunu anlatan şiirlere mevlit denir; en bilineni Süleyman Çelebi'nin “Vesiletü'n-Necat”ıdır.

Musikimizde

5. sınıfta minarenin ezan okunan yer olduğunu öğrenmiştin. Ezan namaz vaktini, kamet farzın başladığını duyurur. Allah ve Peygamber sevgisini anlatan ezgili şiirlere ilahi, Hz. Peygamber'e rahmet ve esenlik dilemeye salavat denir. Peygamber ve Ehlibeyt sevgisi, farklı yörelerden insanları aynı ezgilerde buluşturur.

Akılda kalsın: Naat: Peygamber'i öven şiir. İlahi: ezgili dinî şiir. Salavat: Peygamber'e rahmet duası.
Burslulukta

Nasıl sorulurÖğretmenin ipuçlarından hangi kültür kavramının kastedildiği ya da bir örneğin gelenek, edebiyat ve musikiden hangisine girdiği sorulur.

TuzakNaat ile ilahiyi karıştırmak.

İpucuHz. Peygamber'i öven şiir naat, ezgiyle okunan dinî şiir ilahidir.

?Soru çöz üç ipucu

Öğretmen bir kavram için üç ipucu verdi:
• Bir şiir türüdür.
• Konusu Hz. Peygamber ve onun güzel ahlakıdır.
• İlk örneklerini Yunus Emre gibi şairlerimiz de yazmıştır.

Bu ipuçları hangi kavramı anlatmaktadır?

✓ D. Hz. Peygamber'i öven şiir türü naattır. A ezan vakti duyuran çağrıdır. B mahya minareler arasındaki yazıdır. C salavat şiir türü değil, rahmet duasıdır.

▭Boşluk doldurma

“Mesnevi” tarafından, “Divan-ı Hikmet” ise Ahmed tarafından yazılmıştır. Allah ve Peygamber sevgisini anlatan ezgili şiirlere denir.

YeseviilahiSüleyman ÇelebiMevlanakamet

?Soru çöz tablo okuma

Bir cuma gününün sesleri
I. Öğle vakti minareden okunan çağrı
II. Farz başlarken camide okunan çağrı
III. Akşam bir törende okunan, doğumu anlatan şiir

Bunlar sırasıyla hangileridir?

✓ B. Vakti duyuran çağrı ezan, farzın başladığını bildiren kamet, doğumu anlatan şiir mevlittir. A ezanla kameti yer değiştiriyor, naatı mevlitle karıştırıyor. C ve D salavatı bir çağrı sanıyor.

7. sınıfta bu konunun devamı 7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi serisindeki Hz. Muhammed ve dünya dinleri sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Doğduğu çevre ve Fil suresi

    1. Hz. Muhammed nasıl bir çevrede doğdu?

      Yapabiliyor musun?
    2. Cahiliye Dönemi ne demek, Fil suresi ne anlatır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Hz. Muhammed, İslam'dan önceki Cahiliye Dönemi'nde Mekke'de doğdu. Mekke'de putperestlik, kabilecilik ve haksızlık yaygındı; Kâbe ise herkesin kutsal saydığı bir ziyaret yeriydi. Fil suresi, Kâbe'yi yıkmaya gelen ordunun Allah'ın izniyle yok edilişini anlatır.

    Konuya dön: Doğduğu çevre ve Fil suresi

  2. Ailesi ve çocukluğu

    1. Hz. Muhammed'in ailesi kimlerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Çocukluğunu kimlerin yanında geçirdi?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Hz. Muhammed 20 Nisan 571'de Mekke'de doğdu. Babası Abdullah o doğmadan, annesi Amine altı yaşındayken vefat etti. Sütannesi Halime, dedesi Abdülmuttalib ve amcası Ebu Talib onu sevgiyle büyüttü; o da büyüklerine hep saygı gösterdi.

    Konuya dön: Ailesi ve çocukluğu

  3. Gençlik yılları

    1. Hz. Muhammed'e neden el-Emin dendi?

      Yapabiliyor musun?
    2. Hilfülfudul ve Hacerülesved olayı nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Hz. Muhammed gençliğinde dürüstlüğü ve güvenilirliği yüzünden el-Emin diye anıldı. Haksızlığa karşı kurulan Hilfülfudul'e katıldı, Kâbe onarımında Hacerülesved anlaşmazlığını adaletle çözdü. Hz. Hatice ile evlendi; bu evlilikten altı çocuğu oldu.

    Konuya dön: Gençlik yılları

  4. Geleneğimizde dinin izleri

    1. Kültürümüzdeki dinî gelenekler nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Sadaka taşı, zimem defteri, mahya ve aşure ne demek?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Kültürümüzde dinin izleri bayramlarda, kandillerde, doğumdan taziyeye hayatın dönüm noktalarında, ramazan ve muharrem geleneklerinde görülür. Sadaka taşı, zimem defteri ve vakıflar ise yardımın kimseyi incitmeden, gizlice yapıldığı güzel geleneklerdir; mevlit gibi gelenekler ibadetle karıştırılmaz.

    Konuya dön: Geleneğimizde dinin izleri

  5. Edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleri

    1. Edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleri nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Naat, ilahi, salavat ne demek?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Ahmed Yesevi, Mevlana, Hacı Bektaş Veli ve Yunus Emre'nin eserleri edebiyatımızda dinin izlerini taşır. Hz. Peygamber'i öven şiire naat denir. Musikimizde ezan, kamet, ilahi ve salavat dinin izlerini taşır; ortak temaları Allah ve Peygamber sevgisidir.

    Konuya dön: Edebiyatımızda ve musikimizde dinin izleri

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan ve 5. sınıfın 1 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Ömer, öğrendiği bir kısa surenin anlamından şu bilgileri çıkardı:
I. Allah'ın verdiği doyma ve güven nimetleri hatırlatılır.
II. Kâbe'nin Rabbine kulluk etmeye çağrılır.
III. Peygamberin soyunun devam edeceği müjdelenir.

Bu bilgilerden hangileri Kureyş suresiyle ilgilidir?

✓ B. Surede açlıktan doyurma ve korkudan emin kılma (I), Kâbe'nin Rabbine kulluk (II) geçer. III Kevser suresinin müjdesidir. A II'yi kaçırıyor; C ve D Kevser'i Kureyş'le karıştırıyor.Kaynak: 5. sınıf · Peygamber kıssaları ve camiler · Peygamberler ve Kureyş suresi

?Soru 2

Arda, Felak suresinin anlamını okuduktan sonra şu notları aldı:
I. Kıskanç kişinin kötülüğünden Allah'a sığınılır.
II. Oruç Allah rızası için tutulur.
III. Gecenin karanlığındaki kötülüklerden Allah'a sığınılır.
IV. Kur'an, Kadir Gecesi'nde indirilmeye başlanmıştır.

Bu notlardan hangileri Felak suresinde yer alır?

✓ C. Kıskancın kötülüğü (I) ve gecenin karanlığı (III) Felak'ta geçer. II iftar duasının, IV Kadir suresinin bilgisidir; doğru ama Felak'ta yok.Kaynak: Peygamberler, ilahi kitaplar ve oruç · Felak suresi ve iftar duası

?Soru 3

Elif'in dua tablosu
DuaNe zaman okunur?
I. Kunut dualarıvitirin son rekâtında
II. İftar duasısahur yemeğinde
III. Tahiyyatnamazdaki oturuşlarda

Tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

✓ D. Kunut vitirin son rekâtında (I), 5. sınıfta öğrendiğin Tahiyyat namazdaki oturuşlarda (III) okunur. II yanlış: iftar duası orucu açarken okunur. A Tahiyyat'ı atlıyor; B ve C iftar duasının yerini karıştırıyor.Kaynak: Ahlaki davranışlar · Kunut duaları

?Soru 4

Öğretmen bir kavram için üç ipucu verdi:
• Vatanı savunmak için cepheye gitmiştir.
• Savaşta yaralanmış ama hayatta kalmıştır.
• Bugün okulumuza gelip hatıralarını anlatıyor.

Bu ipuçları hangi kavramı anlatmaktadır?

✓ C. Vatan savunmasından sağ dönen kişi gazidir. A şehit canını vermiştir; ipucundaki kişi hayattadır. B millet bir topluluk, D vatan bir topraktır.Kaynak: Ahlaki davranışlar · Vatanımızı sevmek

?Soru 5

6-B sınıfı “Merhamet panosu” hazırladı. Öğrenciler şu davranışları yazdı:
I. Defne kış günü sokak kedileri için su ve mama kabı koydu.
II. Okul, deprem bölgesindeki çocuklar için kitap kampanyası başlattı.
III. Can, arkadaşının düştüğü anın videosunu çekip gülerek paylaştı.

Bu davranışlardan hangileri merhamet örneğidir?

✓ D. Kedilere kap koymak hayvana (I), kitap kampanyası insanlara gösterilen toplumsal bir merhamettir (II). III merhametin tersidir; arkadaşın sıkıntısı alay konusu yapılmıştır. A II'yi kaçırıyor; B ve C alayı merhamet sayıyor.Kaynak: Ahlaki davranışlar · Merhametli olmak

?Soru 6

Üç kişinin ramazanı
Hasan dedeiyileşmesi beklenmeyen bir hastalığı var
Zeynep ablayolculukta olduğu için üç gün tutamadı
Murat“Sınavı kazanırsam iki gün oruç tutacağım.” dedi, kazandı

Buna göre,
I. Hasan dede tutamadığı günler için fidye verir.
II. Zeynep abla üç günü sonra kaza eder.
III. Murat'ın tutacağı oruç sünnettir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. İyileşmesi beklenmeyen hasta fidye verir (I); yolcu tutamadığını kaza eder (II). III yanlış: söz verilerek tutulan adak orucu vaciptir. A II'yi atlıyor; C ve D adağı sünnet sanıyor.Kaynak: Peygamberler, ilahi kitaplar ve oruç · Oruç ibadeti ve kazandırdıkları

?Soru 7

Elif, mahallesindeki camiyi gezdikten sonra defterine şunları yazdı:
I. Minare ve şadırvan caminin dış bölümlerindendir.
II. İmam hutbeyi mihrapta durarak okur.
III. Kubbe caminin üstünü örten bölümdür.

Buna göre Elif'in yazdıklarından hangileri doğrudur?

✓ C. Minare ve şadırvan dışarıdadır (I); kubbe caminin üstünü örter (III). II yanlış: hutbe minberde okunur, mihrap imamın namaz kıldırdığı yerdir. A III'ü gözden kaçırıyor; B ve D mihrapla minberi karıştırıyor.Kaynak: 5. sınıf · Peygamber kıssaları ve camiler · Dinin mimariye etkisi ve cami

?Soru 8

Panodaki kitap kartı
Sırasıdört büyük kitabın ilki
Kime indirildi?halkını Firavun'un zulmünden kurtaran peygambere

Kartta anlatılan kitap hangisidir?

✓ B. İlk büyük kitap, 5. sınıftaki kıssasından tanıdığın Hz. Musa'ya indirilen Tevrat'tır. A Zebur ikinci kitaptır. C İncil Hz. İsa'nın kitabıdır. D Kur'an son kitaptır.Kaynak: Peygamberler, ilahi kitaplar ve oruç · İlahi kitaplar

?Soru 9

Sınıf panosuna üç caminin bilgi kartı asıldı:

Cami kartları
KartBölgeYapı malzemesiSüslemeİçinde
Kİç Anadolutaştaş oymamihrap, minber
LKaradenizahşapahşap oymamihrap, minber
MMarmarataşçinimihrap, minber

Bu kartlara göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

✓ A. Üç kartta malzeme ve süsleme değişiyor ama hepsinde mihrap ve minber var. B kartlara ters düşer: ahşap cami Karadeniz'dedir. C yanlış: çini taş camide (M) kullanılmış. D yanlış: taş olan K ve M'de minber var.Kaynak: 5. sınıf · Peygamber kıssaları ve camiler · Üç mescit ve cami örnekleri

?Soru 10

6-A'da öğrencilere bu hafta yaptıkları merhamet davranışının kime yöneldiği soruldu.

Anket sonucu (öğrenci sayısı).Görsel: Sınav Defteri

Sınıf, en az görülen merhamet yönünü artırmak istiyor. Hangi etkinlik bu amaca uygundur?

✓ C. En kısa sütun doğaya yönelik merhamettir; fidan dikmek doğaya yöneliktir. A ve D insana yönelir, zaten en çok görülen yön budur. B hayvana yönelir; ikinci sıradadır.Kaynak: Ahlaki davranışlar · Merhametli olmak
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →