Allah inancı ve Kur'an-ı Kerim: evrendeki düzen, güzel isimler, ayet-sure-cüz, İhlas ve Kevser

Gece ile gündüz hiç şaşmadan sıralanıyor. Evrendeki düzenden Allah'ın birliğine, oradan Kur'an'ın ayet, sure ve cüz düzenine adım adım ilerle.

4 durak5. sınıf · 1. ve 3. ünite
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İNANÇ · TEVHİT

Evrendeki düzen ve tevhit: her şeyin bir ölçüsü var

MEB 5. sınıf · Allah İnancı · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

✎Konu anlatımı

Evrendeki düzen bize Allah'ın varlığı ve birliği hakkında ne söyler?

Kısa cevap: Gece ile gündüz, mevsimler ve bedenimizin işleyişi kusursuz bir düzen gösterir. Bu düzen kendiliğinden oluşmaz; onu bir yaratıcı kurmuştur. Allah'ın bir ve tek olduğuna, eşi ve ortağı bulunmadığına inanmaya tevhit denir.

Okul zili her gün aynı saatte çalar, çünkü onu biri ayarlamıştır. Ya Güneş'in doğuşunu kim ayarlıyor?

Gözle, tekrarı bul, genelle

Yeryüzü ile bütün gök cisimlerinin oluşturduğu büyük bütüne evren denir.

Bir olayın hep aynı biçimde yinelenmesine örüntü denir; gece ile gündüzün sırası gibi.

Düzeni nerede görürüz?
Nerede?Ne görürüz?Bu düzen ne sağlar?
GökyüzüDünya kendi çevresinde döner.Gece ile gündüz sıralanır.
CanlılarArı çiçekten çiçeğe konar.Meyveler oluşur.
BedenGöz kapağı sık sık kırpılır.Göz nemli kalır, tozdan korunur.

Örüntüleri birleştirince bir genellemeye varırız: Evrende her şey bir ölçüye ve dengeye göre işler.

Düzen, düzenleyeni gösterir

Yapbozun parçaları kutu sallanınca kendiliğinden birleşmez; onları biri yerine koyar. Evrendeki düzen de bir yaratıcının eseridir.

“Gerçekten biz, her şeyi bir ölçü ve dengede yarattık.”

Kamer 54/49 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Allah'ı göremeyiz ama eserlerinden O'nun var olduğunu anlarız.

Tevhit: Allah birdir

Allah'ın bir ve tek olduğuna, eşi ve ortağı bulunmadığına inanmaya tevhit denir. Tevhit, İslam'ın inanç esasıdır.

“Eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı kesinlikle ikisinin de düzeni bozulurdu...”

Enbiya 21/22 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı
Soru nasıl okunur?

“Karıncalar yazın yiyecek toplayıp kışı bunlarla geçirir.” Bu cümleden “Karıncalar kışa hazırlanır.” ve “Karıncalar insanlara yardım eder.” yargılarından hangisi çıkarılamaz?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: “çıkarılamaz” diyor; metinde dayanağı olmayanı arıyoruz.
  2. Anahtar sözcük: “yazın toplar, kışı geçirir” bir hazırlığı anlatır.
  3. Eleme: İlk yargı cümleye dayanır; ikincisinde insanlardan hiç söz edilmez.

Cevap: Karıncalar insanlara yardım eder.

Akılda kalsın: Gözlem, örüntü, genelleme, çıkarım. Düzen tek, yaratıcı tek: tevhit.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir canlının ya da doğa olayının düzenini anlatan kısa bir metin verilir; metinden çıkarılamayacak yargı sorulur.

TuzakDoğru ama metinde dayanağı olmayan yargıyı çıkarılabilir saymak.

İpucuHer şıkkı metindeki bir cümleye bağla.

?Soru çöz metinden çıkarım

Leylekler her yıl sonbaharda sıcak ülkelere göç eder ve ilkbaharda aynı yuvalara döner. Göç zamanı, yiyeceklerin azaldığı mevsime denk gelir. Uzun kanatları, sıcak hava akımlarında yorulmadan süzülmelerini sağlar.

Bu metinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

✓ D. Yuva korumak güzeldir ama metinde insanlardan söz edilmez. A göç zamanından, B uzun kanatlardan, C her yıl tekrarlanan göçten çıkar.

↕Sıralama düşünme basamakları

  1. Evrende her şeyin ölçüyle işlediğine varırsın.
  2. Güneşin akşam batıp sabah doğduğunu görürsün.
  3. Bu düzeni bir yaratıcının kurduğunu anlarsın.
  4. Bunun her gün tekrarlandığını fark edersin.

?Soru çöz grafik okuma

Defne, bir ay boyunca her pazartesi güneşin doğduğu saati yazıp grafiğe döktü.

Güneşin doğuş saati, her pazartesi.Görsel: Sınav Defteri

Bu grafikten aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

✓ A. Doğuş her hafta 10 dakika erkene kaymış; değişim düzenli. B grafiğe ters düşer. C batış saati ölçülmemiş. D düzenin bozulduğunu gösteren veri yok.
İNANÇ · GÜZEL İSİMLER

Allah'ın güzel isimleri ve İhlas suresi: Rahman'dan Samed'e

MEB 5. sınıf · Allah İnancı · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaEvrendeki düzen bize Allah'ın varlığı ve birliği hakkında ne söyler?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gece ile gündüz, mevsimler ve bedenimizin işleyişi kusursuz bir düzen gösterir. Bu düzen kendiliğinden oluşmaz; onu bir yaratıcı kurmuştur. Allah'ın bir ve tek olduğuna, eşi ve ortağı bulunmadığına inanmaya tevhit denir.

Evrendeki düzen ve tevhit

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Esmayıhüsna ne demek, Rahman ve Rahîm ne anlatır, İhlas suresinin mesajı nedir?

Kısa cevap: Allah'ın güzel isimlerine esmayıhüsna denir. Rahman ve Rahîm merhameti, Alîm bilmeyi, Semi işitmeyi, Basir görmeyi, Kadir gücü yetmeyi anlatır. İhlas suresi Allah'ın bir olduğunu ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını bildirir.

Arkadaşını “yardımsever, dürüst” diye tanıtırsın. Kur'an da Allah'ı güzel isimleriyle tanıtır.

Esmayıhüsna

Allah'ın Kur'an'da ve hadislerde geçen güzel isimlerine esmayıhüsna denir.

“En güzel isimler Allah'ındır, bu güzel isimlerle O'na dua edin...”

Araf 7/180 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Rahman, Rahîm ve besmele

Rahman, bütün varlıklara ayrım yapmadan merhamet eden demektir. Yağmur inanana da inanmayana da yağar.

Rahîm de merhamet eden demektir; iyilik yapan kullarına ahirette ikram edeceğini de anlatır.

Bu iki isim besmele içinde geçer. Besmele “Rahman ve Rahîm olan Allah'ın adıyla” demektir. Yemeğe, derse ya da yola çıkmaya besmeleyle başlarız.

Dört isim daha

Bilen, işiten, gören, gücü yeten
İsimAnlamı
Alîmgizli ve açık her şeyi bilen
Semiher şeyi işiten
Basirher şeyi gören
Kadirher şeye gücü yeten

İhlas suresi

İhlas samimiyet, doğruluk ve saflık demektir. İhlaslı kişi bir işi gösteriş için değil, Allah rızası için yapar.

“De ki: ‘O, Allah'tır, tektir. Allah Samed'dir. (Hiçbir şeye muhtaç olmayandır.) O, doğurmamış ve doğmamıştır. O'nun hiçbir dengi (eşi, benzeri) yoktur.’”

İhlas suresi · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Surede geçen Ehad bir ve tek, Samed hiçbir şeye muhtaç olmayan demektir. Sure, ilk konuda gördüğün tevhidin kısa özetidir. Namazlarda ve dualarda sık okunur.

Akılda kalsın: Rahman ve Rahîm merhamet, Alîm bilgi, Semi duyma, Basir görme, Kadir güç. İhlas: Ehad (tek) ve Samed (muhtaç değil).
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin yaşadığı kısa bir durum ya da bir surenin anlamından numaralı bilgiler verilir; uygun isim ya da sure sorulur.

TuzakSemi ile Basir'i karıştırmak.

İpucuDurumdaki eylemi bul: duymak mı, görmek mi, bilmek mi?

⇄Bilgi eşleştirme hangi isim?

?Soru çöz numaralı bilgi

Selin, din kültürü defterine şu notları aldı:
I. Allah'ın hiçbir dengi ve benzeri yoktur.
II. Her işe besmeleyle başlamak güzeldir.
III. Allah hiçbir şeye muhtaç değildir.
IV. Merhamet, yalnız inanan insanlara gösterilir.

Bu notlardan hangileri İhlas suresinin mesajlarıdır?

✓ B. Dengi olmaması (I) ve hiçbir şeye muhtaç olmaması (III) İhlas'ın mesajıdır. II güzel bir öğüttür ama surede geçmez. IV yanlıştır: Rahman ismi merhametin bütün varlıklara olduğunu anlatır.

?Soru çöz bilgi kartı

Aras, üç ismin anlamını kartlara yazdı:

Aras'ın kartları
I. Ehadbir ve tek
II. Samedhiçbir şeye muhtaç olmayan
III. Rahmanbütün varlıklara ayrım yapmadan merhamet eden

Hangi kartlarda anlam doğru yazılmıştır?

✓ D. Üç kart da doğrudur. Samed'i yalnız “güçlü”, Rahman'ın merhametini yalnız inananlara ait sanan A, B ya da C'yi seçer.
KAYNAK · KUR'AN

Kur'an'ın iç düzeni: ayet, sure, cüz ve temel özellikler

MEB 5. sınıf · Kur'an-ı Kerim · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaEsmayıhüsna ne demek, Rahman ve Rahîm ne anlatır, İhlas suresinin mesajı nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Allah'ın güzel isimlerine esmayıhüsna denir. Rahman ve Rahîm merhameti, Alîm bilmeyi, Semi işitmeyi, Basir görmeyi, Kadir gücü yetmeyi anlatır. İhlas suresi Allah'ın bir olduğunu ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını bildirir.

Güzel isimler ve İhlas suresi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ayet, sure ve cüz nedir? Kur'an'ın temel özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Ayetler birleşip sureleri, sureler de Kur'an'ı oluşturur. Kur'an'da 114 sure ve 30 cüz vardır. Kur'an insanı iyiye yöneltir, kötülükten sakındırır, yol gösterir, konuları açıklar ve düşünmeye çağırır.

Ders kitabın ünitelere, üniteler sayfalara, sayfalar cümlelere ayrılır. Kur'an'ın da kendine özgü bir düzeni vardır.

Ayet ve sure

Kur'an'ın en küçük bölümüne ayet denir. Bir ayet bazen tek kelimedir, bazen bir sayfa kadar uzundur.

Ayetlerin bir araya gelmesiyle sure oluşur. Sureler birbirinden besmeleyle ayrılır. Kur'an'da 114 sure vardır.

İlk sure Fatiha, son sure Nas'tır. En uzun sure Bakara, en kısa sure Kevser'dir.

Cüz

Kur'an yaklaşık yirmişer sayfalık 30 bölüme de ayrılır. Bu bölümlerin her birine cüz denir. Cüzler, Kur'an'ı düzenli okumayı ve ezberlemeyi kolaylaştırır.

Ayet sureden, sure Kur'an'dan küçüktür. Cüz ise sayfa sayısına göre ayrılan bir bölümdür.Görsel: Sınav Defteri

Cüz bir sure değildir. Bir cüzde birkaç sure bulunabilir; uzun bir sure de birkaç cüze yayılır.

Temel özellikleri

Kur'an insanı iyiye, doğruya ve güzele yöneltir. Kötülükten sakındırır ve hayatın her alanında yol gösterir.

“...İyilik edin. Şüphesiz Allah iyilik edenleri sever.”

Bakara 2/195 · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Kur'an konularını açık bir dille anlatır, yani açıklayıcıdır. Evrendeki düzende gördüğümüz gibi insanı çevresine bakıp aklını kullanmaya çağırır.

Akılda kalsın: Ayet → sure → Kur'an. 114 sure, 30 cüz. İlk Fatiha, son Nas. Cüz sayfa bölümüdür, sure değildir.
Burslulukta

Nasıl sorulurAyet, sure ve cüz hakkında bir öğrencinin notları verilir; hangilerinin doğru olduğu sorulur.

TuzakCüzü bir sure sanmak.

İpucuAyetler sureyi, sureler Kur'an'ı oluşturur; cüz ise yalnız sayfa sayısına göre ayrılır.

▭Boşluk doldurma

Kur'an'da sure ve cüz vardır. Sureler birbirinden ile ayrılır. Ayetlerin bir araya gelmesiyle oluşur.

30cüz114sure20besmele

?Soru çöz öncüllü

Ali, Kur'an'ın iç düzeniyle ilgili defterine şunları yazdı:
I. Kur'an'ın ilk suresi Fatiha, son suresi Nas'tır.
II. Her cüz tek bir sureden oluşur.
III. Ayetler birleşerek sureleri oluşturur.

Buna göre Ali'nin yazdıklarından hangileri doğrudur?

✓ C. Fatiha ilk, Nas son suredir (I); ayetler birleşip sureyi oluşturur (III). II yanlış: cüz yaklaşık yirmi sayfalık bir bölümdür, içinde birkaç sure olabilir. A III'ü gözden kaçırıyor; B ve D cüzü sure sanıyor.

?Soru çöz tablo okuma

Mira, Kur'an'da açtığı iki sayfanın üst köşesindeki bilgileri tabloya yazdı:

Mira'nın tablosu
CüzSureAyetler
1. sayfa1Bakara6–16
2. sayfa2Bakara142–145

Bu tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. Bakara hem 1. hem 2. cüzde geçiyor; uzun bir sure birkaç cüze yayılır. A cüzü sure sanıyor. C sayfanın bittiği ayeti surenin sonu sanıyor. D cüzün ölçüsünü sureye veriyor; sureleri besmele ayırır.
KAYNAK · KUR'AN

Kur'an'ın ana konuları ve Kevser suresi: ayeti doğru rafa koy

MEB 5. sınıf · Kur'an-ı Kerim · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaAyet, sure ve cüz nedir? Kur'an'ın temel özellikleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ayetler birleşip sureleri, sureler de Kur'an'ı oluşturur. Kur'an'da 114 sure ve 30 cüz vardır. Kur'an insanı iyiye yöneltir, kötülükten sakındırır, yol gösterir, konuları açıklar ve düşünmeye çağırır.

Kur'an'ın iç düzeni ve özellikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kur'an-ı Kerim'in ana konuları nelerdir, Kevser suresi ne anlatır?

Kısa cevap: Kur'an'ın ana konuları inanç, ibadet, ahlak, sosyal hayat ve kıssalardır. Kevser “bolluk, bereket” demektir. Kevser suresi Hz. Peygamber'e verilen bol nimetleri müjdeler, namazla ve kurbanla şükretmeyi öğütler.

Önceki konuda ayetlerin surelere dizildiğini gördün. Şimdi ayetlerin neyi anlattığına bakalım.

Beş ana konu

İnanç, Allah'ın peygamberleriyle bildirdiği esasları şüphesiz kabul etmektir. İbadet ayetleri Allah'a kulluğun yollarını gösterir.

Ahlak, insanın huyları ve bu huylardan doğan davranışlarıdır. Sosyal hayat ayetleri ise aile, komşuluk ve alışveriş gibi insanlar arası ilişkileri düzenler.

Kıssa, geçmiş peygamberler ve toplumlarla ilgili, ders alınacak gerçek olaylardır; uydurma bir masal değildir.

Beş ana konu
KonuÖrnek
İnançAllah'a ve ahirete iman
İbadetnamaz, oruç, hac
Ahlakdoğruluk, sabır
Sosyal hayataile, alışveriş
KıssaHz. Nuh, Hz. Musa

Bir sure tanıyalım: Kevser

Kevser; bolluk, bereket ve neslin çoğalması demektir. Hz. Muhammed'in oğlu Kasım küçükken vefat edince bazı müşrikler, yani Allah'a ortak koşanlar, onun soyunun kesildiğini söyledi. Kevser suresi bunun üzerine teselli olarak indi.

“Şüphesiz biz sana bitip tükenmez nimetler verdik. Şimdi sen Rabbin için namaz kıl ve kurban kes! Asıl soyu gelmeyecek olan, sana karşı nefret duyandır.”

Kevser suresi · Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Hz. Peygamber'in soyu kızı Hz. Fatıma'nın çocukları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'le sürdü. Sure namazda Fatiha'dan sonra okunur.

Akılda kalsın: Ayete sor: Neye inan? Nasıl kulluk et? Hangi huy? Kiminle nasıl ilişki? Hangi ders? Kevser: şükür.
Burslulukta

Nasıl sorulurKaynağıyla üç ayet meali verilir; ana konuları eşleştirilir.

TuzakAhlak ile sosyal hayatı karıştırmak.

İpucuHuy anlatılıyorsa ahlak, aile ya da alışveriş gibi insanlar arası kural varsa sosyal hayattır.

?Soru çöz ayet sınıflama

Öğretmen tahtaya üç ayet meali yazdı:
I. “İlahınız bir tek Allah'tır. O'ndan başka ilah yoktur...” (Bakara 2/163)
II. “Şimdi sen Rabbin için namaz kıl ve kurban kes!” (Kevser suresi)
III. “Peygamberlerin haberlerinden, kendileriyle senin kalbini pekiştirdiğimiz her bir haberi sana aktarıyoruz...” (Hud 11/120)

Bu ayetlerin ana konuları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

✓ A. Allah'ın tek olduğu inançtır (I); namaz ve kurban ibadettir (II); peygamberlerin haberleri kıssadır (III). B inançla ibadeti yer değiştiriyor. C namazı bir huy sanıyor. D geçmiş olayların haberini inanç sayıyor.

▭Boşluk doldurma Kevser suresi

Kevser, ve bereket demektir. Sure, nimetlere şükür için namaz kılmayı ve kesmeyi öğütler. Hz. Peygamber'in soyu kızı Hz. ile sürmüştür.

?Soru çöz tablo okuma

Tuna, ayetlerdeki öğütleri ana konularına göre sıraladı:

Tuna'nın tablosu
ÖğütAna konu
1. Ölçüyü ve tartıyı tam yapın.sosyal hayat
2. Yeryüzünde böbürlenerek yürümeyin.ahlak
3. Allah'tan başka ilah yoktur.ibadet
4. Oruç size farz kılındı.ibadet

Tuna hangi satırda yanlış eşleştirme yapmıştır?

✓ C. Allah'ın birliği inanç konusudur. 1. satır insanlar arası kural (sosyal hayat), 2. satır huy (ahlak), 4. satır ibadettir; bunlar doğru eşleşmiştir.

8. sınıfta bu konunun devamı LGS Din Kültürü serisindeki Kur'an-ı Kerim ve özellikleri sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Evrendeki düzen bize Allah'ın varlığı ve birliği hakkında ne söyler?

    Kontrol et

    Gece ile gündüz, mevsimler ve bedenimizin işleyişi kusursuz bir düzen gösterir. Bu düzen kendiliğinden oluşmaz; onu bir yaratıcı kurmuştur. Allah'ın bir ve tek olduğuna, eşi ve ortağı bulunmadığına inanmaya tevhit denir.

    Konuya dön: Evrendeki düzen ve tevhit

    Yapabiliyor musun?
  2. Esmayıhüsna ne demek, Rahman ve Rahîm ne anlatır, İhlas suresinin mesajı nedir?

    Kontrol et

    Allah'ın güzel isimlerine esmayıhüsna denir. Rahman ve Rahîm merhameti, Alîm bilmeyi, Semi işitmeyi, Basir görmeyi, Kadir gücü yetmeyi anlatır. İhlas suresi Allah'ın bir olduğunu ve hiçbir şeye muhtaç olmadığını bildirir.

    Konuya dön: Güzel isimler ve İhlas suresi

    Yapabiliyor musun?
  3. Kur'an'ın iç düzeni ve özellikleri

    1. Ayet, sure ve cüz nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Kur'an'ın temel özellikleri nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Ayetler birleşip sureleri, sureler de Kur'an'ı oluşturur. Kur'an'da 114 sure ve 30 cüz vardır. Kur'an insanı iyiye yöneltir, kötülükten sakındırır, yol gösterir, konuları açıklar ve düşünmeye çağırır.

    Konuya dön: Kur'an'ın iç düzeni ve özellikleri

  4. Kur'an-ı Kerim'in ana konuları nelerdir, Kevser suresi ne anlatır?

    Kontrol et

    Kur'an'ın ana konuları inanç, ibadet, ahlak, sosyal hayat ve kıssalardır. Kevser “bolluk, bereket” demektir. Kevser suresi Hz. Peygamber'e verilen bol nimetleri müjdeler, namazla ve kurbanla şükretmeyi öğütler.

    Konuya dön: Ana konular ve Kevser suresi

    Yapabiliyor musun?
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →