Sevr'e Göre Osmanlı'ya Bırakılan TopraklarSevr Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'ne yalnızca İstanbul çevresi ile Orta ve Kuzey Anadolu'da (Ankara, Kastamonu, Çankırı dolayları) küçük bir bölge bırakılmıştır.
Sevr'in İstanbul MaddesiSevr Antlaşması'na göre İstanbul Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak kalacak; ancak Osmanlı antlaşma şartlarına ve azınlık haklarına uymazsa İstanbul da elinden alınacaktır.
Sevr'in Boğazlar MaddesiBoğazlar; savaşta ve barışta bütün devletlerin gemilerine açık olacak, ayrı bir bayrağı ve bütçesi olan, içinde Türk üyesi bulunmayan uluslararası bir Boğazlar Komisyonu tarafından yönetilecektir.
Sevr'in Batı Anadolu ve Trakya MaddesiDoğu Trakya ile Midye-Enez hattının batısı ve İzmir dâhil Batı Anadolu Yunanistan'a bırakılacak; İzmir'de sözde Osmanlı egemenliği sürecek, 5 yıl sonra plebisit (halk oylaması) yapılacaktır.
Sevr'in Doğu Anadolu ve Ermenistan MaddesiSevr Antlaşması'na göre Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan Devleti kurulacak ve bu devletin sınırlarını ABD Başkanı Woodrow Wilson belirleyecektir.
Sevr'in Özerk Kürdistan MaddesiSevr Antlaşması'na göre Fırat Nehri'nin doğusundaki topraklarda özerk bir yönetim kurulacak; bu bölge bir yıl sonra Milletler Cemiyeti'ne başvurarak bağımsız olabilecektir.
İtilaf Devletlerinin PaylarıSevr'e göre Musul dahil Irak ve Filistin İngiltere'ye; Suriye ve Güneydoğu Anadolu Fransa'ya; Antalya ve Konya çevresi İtalya'nın nüfuz bölgesine bırakılmıştır.
Sevr'in Askerî KısıtlamalarıSevr'e göre mecburi askerlik kaldırılacak; ordu ağır silah, uçak ve tanktan yoksun, 50.700 kişilik bir güçle sınırlandırılacak, donanma da küçük gemilerle sınırlı tutulacaktı.
Sevr'in Kapitülasyonlar MaddesiKapitülasyonlar en geniş hâliyle yeniden yürürlüğe konacak; bu haklardan İtilaf Devletleri'nin yanı sıra savaşta tarafsız kalmış olan tüm devletlerin vatandaşları da yararlanacaktır.
Sevr'in Maliye Komisyonu MaddesiOsmanlı maliyesi İngiliz, Fransız ve İtalyan üyelerden oluşan uluslararası bir Maliye Komisyonu'nun denetimine verilecek; bütçeyi ve vergileri bu komisyon belirleyecektir.
Sevr'in Azınlık Hakları MaddesiSevr'e göre gayrimüslim azınlıklara geniş haklar tanınacak ve bu hakların uygulanması İtilaf Devletleri'nce denetlenecekti.
Yapı ve teşkilat
Saltanat Şûrası ve Sevr'in OnaylanmasıYunan işgalleri üzerine Padişah Vahdettin'in başkanlığında 22 Temmuz 1920'de toplanan Saltanat Şûrası, Korgeneral Rıza Paşa'nın muhalefetine rağmen Sevr Antlaşması'nın imzalanmasını kabul etmiştir.
Ölü Doğan Antlaşma NiteliğiSevr Antlaşması, Türk milletinin Millî Mücadele'yi başarıyla sonuçlandırması ve antlaşmanın hiçbir zaman fiilen uygulanamaması sebebiyle tarihe 'ölü doğmuş bir antlaşma' olarak geçmiştir.
Önemli kişiler
Sevr Antlaşması'nı İmzalayan Osmanlı HeyetiSevr Antlaşması, Damat Ferit Hükûmeti'nin görevlendirdiği Maarif Nazırı Hadi Paşa, Şûra-yı Devlet Reisi Rıza Tevfik (Bölükbaşı) ve Bern Sefiri Reşat Halis Bey tarafından imzalanmıştır.
Damat Ferit Paşa'nın Sevr Sürecindeki TutumuSadrazam Damat Ferit Paşa, İngilizlerin isteklerine koşulsuz boyun eğerek Sevr Antlaşması'nın imzalanmasını sağlamış ve Millî Mücadele'yi bastırmak için İtilaf güçleriyle iş birliği yapmıştır.
Önemi ve sonuçları
TBMM'nin Sevr Antlaşması KararıTBMM, Sevr Antlaşması'nı tanımadığını ilan etmiş; antlaşmayı imzalayanları ve Saltanat Şûrası'nda kabul edenleri vatan haini saymıştır.
Sevr Antlaşması'nın Millî Mücadele'ye EtkisiSevr Antlaşması'nın ağırlığı ve Türk milletini yok etme amacı taşıması, halkın İstanbul Hükûmeti'nden umudunu tamamen keserek TBMM ve Millî Mücadele etrafında kenetlenmesini sağlamıştır.
Osmanlı ile Barış Antlaşmasının Gecikme NedenleriI. Dünya Savaşı'nın diğer barış antlaşmaları 1919'da imzalanırken Sevr'in gecikmesinin temel nedenleri; İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını paylaşmada anlaşmazlığa düşmesi ve Türk milletinin direnişidir.
Uygulamalar ve atılan adımlar
Sevr Antlaşması'nın Hukuki GeçersizliğiOsmanlı anayasasına (Kanun-ı Esasi) göre barış antlaşmalarının Mebusan Meclisi'nce onaylanması gerekirken Sevr, meclis kapatılmış olduğu için onaylanmamış ve hukuken geçersiz kalmıştır.
Sevr'i Kabul Ettirmek İçin Yunan İleri HarekâtıSevr şartlarını kabul ettirmek için İtilaf Devletleri'nin onayıyla Yunan ordusu Haziran-Temmuz 1920'de ilerleyerek Balıkesir, Bursa, Uşak ve Doğu Trakya'yı işgal etmiştir.
Önceki ve sonraki olaylarla bağı
Sevr'in Yerini Lozan Barış Antlaşması'nın AlmasıMillî Mücadele'nin askerî zaferle sonuçlanması üzerine Sevr Antlaşması tamamen hükümsüz kalmış ve 24 Temmuz 1923'te bağımsız yeni Türk Devleti'nin tapusu olan Lozan Barış Antlaşması imzalanmıştır.
Sevr'i Geçersiz Kılan İlk Antlaşma: GümrüTBMM ordularının Doğu Cephesi'nde Ermenistan'ı mağlup etmesiyle imzalanan Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920), Sevr Antlaşması'ndaki Ermenistan hayalini çökerterek Sevr'i geçersiz kılan ilk diplomatik kazanımdır.
Sevr Antlaşması ile sık karıştırılanlar
Sevr Antlaşması en çok Mondros Ateşkes Antlaşması ile karıştırılır. Aynı konudaki bilgiler yan yana:
Ayastefanos ve Sevr BenzerliğiSevr Antlaşması, Türk tarihinde imzalandığı hâlde uygulanamayan 1878 Ayastefanos Antlaşması ile büyük bir benzerlik gösterir; Sevr'in yerine Lozan, Ayastefanos'un yerine ise Berlin imzalanmıştır.
Mondros ve Sevr Antlaşmaları AyrımıMondros Ateşkes Antlaşması silahları susturan geçici bir 'mütareke' (ateşkes) niteliğindeyken, Sevr Antlaşması savaşı hukuken bitirmeyi ve Osmanlı'yı kalıcı olarak tasfiye etmeyi hedefleyen bir 'barış antlaşması'dır.
Boğazlar Rejiminin Dönüşümü AyrımıSevr'de Boğazlar Türk üyesi bulunmayan yabancı bir komisyona bırakılmışken; Lozan'da başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona, Montrö'de ise tamamen Türkiye Cumhuriyeti'ne devredilmiştir.
Konu
Sevr Antlaşması
Mondros Ateşkes Antlaşması
Sevr'in Doğu Anadolu ve Ermenistan Maddesi
Sevr Antlaşması'na göre Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan Devleti kurulacak ve bu devletin sınırlarını ABD Başkanı Woodrow Wilson belirleyecektir.
24. maddenin asıl amacı, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan devletinin kurulmasına hukuki zemin hazırlamaktır.
Mondros ve Sevr Antlaşmaları Ayrımı
Mondros Ateşkes Antlaşması silahları susturan geçici bir 'mütareke' (ateşkes) niteliğindeyken, Sevr Antlaşması savaşı hukuken bitirmeyi ve Osmanlı'yı kalıcı olarak tasfiye etmeyi hedefleyen bir 'barış antlaşması'dır.
Mondros, ismen bir ateşkes (mütareke) olmasına rağmen barış antlaşması gibi ağır hükümler içeren, Osmanlı'nın kayıtsız şartsız teslim belgesidir.
Kendini dene: şıkka dokun, cevabı ve açıklamayı hemen gör. İlk 4 soru doğrudan bu konudan, diğerleri aynı dönemden. Hepsi ücretsiz soru havuzundan.
SORU 1 / 5Bu konudan
10 Ağustos 1920'de Paris yakınlarında Fransa, İngiltere ve İtalya'nın dayatmasıyla Osmanlı delegeleri Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis tarafından imzalanan Sevr Antlaşması; Türk vatanını parçalayan, orduyu tasfiye eden, kapitülasyonları ağırlaştıran ve Doğu Anadolu'da Ermenistan ile Kürdistan kurulmasını öngören bir ölüm fermanıdır. Bu fermanın sarayda toplanan Saltanat Şûrası tarafından kabul edilmesi üzerine, Doğu Cephesi Kumandanı Kazım Karabekir Paşa 17 Ağustos 1920'de meclise resmî bir telgraf çekerek; 'bu zalim antlaşmaya onay veren ve imza koyan şahısların vatan haini ilan edilerek gıyaplarında hüküm verilmesini ve isimlerinin her yerde lanetle anılmasını' teklif etmiştir. Kazım Karabekir Paşa'nın meclis kürsüsünde ve cephe karargâhında çok sert nefretle karşıladığı ve TBMM'nin 19 Ağustos 1920'de imzalayanları resmen 'vatan haini' ilan etmesine yol açan bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D. Kazım Karabekir Paşa'nın teklifi ve TBMM'nin 19 Ağustos 1920 tarihli kararıyla; Sevr Antlaşması'nı onaylayan Saltanat Şûrası üyeleri ile antlaşmayı imzalayan Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis 'vatan haini' ilan edilmiş ve Hıyanet-i Vataniye Kanunu kapsamına alınmıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Sevr Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Büyük Taarruz ve Mudanya Ateşkes Antlaşması neticesinde askerî safhası tamamlanan Millî Mücadele'nin ardından, kalıcı barış şartlarını müzakere etmek üzere İsviçre'nin Lozan kentinde uluslararası bir barış konferansı toplanması kararlaştırılmıştır. İtilaf Devletleri, 27 Ekim 1922'de konferansa gönderdikleri resmî davetiyeyi yalnızca Ankara'daki TBMM Hükûmeti'ne değil, Tevfik Paşa riyasetindeki İstanbul Osmanlı Hükûmeti'ne de müştereken tebliğ etmişlerdir. İtilaf Devletleri bu diplomatik hamleyle; Türk tarafını iki başlı bir heyet hâlinde masaya oturtmayı, iç ihtilaflardan ve görüş ayrılıklarından faydalanarak Sevr'in hafifletilmiş şartlarını kabul ettirmeyi hedeflemiştir. Mustafa Kemal Paşa ve TBMM'nin, İtilaf Devletleri'nin Türk milletini temsil hususunda yaratmak istediği bu diplomatik çift başlılığı ve egemenlik krizini kökünden engellemek amacıyla 1 Kasım 1922'de aldığı tarihî karar aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C. İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM'yi hem de İstanbul Hükûmeti'ni davet ederek ikilik ve anlaşmazlık çıkarmak istemesi üzerine TBMM, 1 Kasım 1922'de Saltanatı kaldırmıştır. Böylece Osmanlı Devleti resmen son bulmuş ve Lozan'da milleti yalnızca TBMM temsil etmiştir.
Bu bilgi takıldı mı? Sevr Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
I. Dünya Savaşı'nın diğer mağlup devletleriyle 1919'da barış antlaşmaları imzalanırken, Osmanlı Devleti ile yapılacak Sevr Antlaşması'nın 1920 Ağustos ayına kadar gecikmesinin temel sebepleri nelerdir?
Doğru cevap: C. İtilaf Devletleri arasındaki paylaşım kavgaları ve Anadolu'daki Millî Mücadele Sevr'in imzalanmasını geciktirmiştir.
Bu bilgi takıldı mı? Sevr Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti ile yapacağı Sevr Barış Antlaşması'nın taslak şartlarını belirlediği uluslararası konferans aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B. Sevr Antlaşması'nın taslağı İtalya'da toplanan San Remo Konferansı'nda hazırlanmıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Sevr Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
I. TBMM'de yer alan sarıklı hocalar, kalpaklı subaylar, aşiret reisleri ve aydınların farklı görüşlerine rağmen mecliste bir araya gelmelerini sağlayan en temel ortak amaç nedir?
Doğru cevap: C. I. TBMM'nin tüm farklılıkları aşan ortak gayesi ulusal bağımsızlığı kazanmaktır.
Bu bilgi takıldı mı? Sevr Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.